Antisemitisme escaleert op universiteitscampussen – internationale acties tegen haat

Een golf van antisemitische incidenten op Amerikaanse universiteiten zorgt voor onrust en ingrepen vanuit Washington. Campusprotesten lopen uit de hand, zoals activisten die een bibliotheek op Barnard College bezetten, terwijl de federale overheid strenge maatregelen aankondigt, variërend van financiële sancties tot justitieel onderzoek. Ook wereldwijd is een forse stijging van Jodenhaat merkbaar, met voorvallen van Rusland tot Israël. De dreiging manifesteert zich in alle domeinen: van het hoger onderwijs tot de sportwereld en zelfs in politieke complottheorieën. Experts benadrukken dat alleen een internationale aanpak deze opmars van haat en discriminatie kan stoppen.

Op diverse Amerikaanse universiteitscampussen laaien de spanningen op. Op Barnard College in New York drongen recentelijk tientallen pro-Palestijnse actievoerders een bibliotheek binnen, zwaaiend met vlaggen en pamfletten verspreidend die afkomstig waren van de terreurbeweging Hamas. De bezetters protesteerden tegen disciplinaire maatregelen van de universiteit – Barnard had drie studenten geschorst na verstoringen en een tijdelijke bezetting van een gebouw. De situatie escaleerde verder toen de New Yorkse politie uitrukte na een bommelding. Agenten verwijderden de protesterende studenten en verrichtten diverse arrestaties.

Universiteitsbestuurders uitten hun afkeuring over de verslechtering van het academisch klimaat, maar de incidenten blijven toenemen. Eerder waren op Columbia University al ongeregeldheden waarbij anti-Israël-demonstranten een gebouw bezetten, een medewerker intimideerden en materiële schade aanrichtten. Joodse studenten op andere campussen meldden intimidatie en beledigingen, wat de roep om bescherming versterkte. Het klimaat is zo verslechterd dat Joodse studenten zich op sommige universiteiten onveilig voelen om met een keppeltje of Davidsster in het openbaar te verschijnen.

De explosie van antisemitisme op campussen heeft in Washington tot ingrijpende acties geleid. Een speciale federale taskforce kondigde strenger toezicht aan op universiteiten die antisemitisch gedrag tolereren. Zo is een onderzoek gestart naar Columbia University en andere instellingen. Federale agentschappen overwegen overheidscontracten op te schorten en miljarden aan subsidies te herzien als universiteiten de Joodse studenten onvoldoende beschermen.

Het Amerikaanse ministerie van Justitie opende een civielrechtelijk onderzoek naar vermeend antisemitisme binnen het University of California-systeem. “Dit ministerie zal Joodse Amerikanen altijd verdedigen en al onze middelen inzetten om institutioneel antisemitisme uit te roeien,” verklaarde de procureur-generaal. Politieke druk neemt toe: het Huis van Afgevaardigden hield hoorzittingen, en voormalig president Donald Trump eiste via zijn platform Truth Social het stopzetten van federale financiering voor instellingen die “illegale protesten” toestaan.

De zorgwekkende opleving van antisemitisme beperkt zich niet tot de Verenigde Staten. In Rusland bestormde eind oktober 2023 een woedende menigte op een luchthaven in Dagestan een terminal op zoek naar Joodse passagiers van een vlucht uit Tel Aviv. In Zwitserland verdrievoudigde het aantal antisemitische incidenten, waaronder een mesaanval op een orthodoxe Jood in Zürich – het ernstigste antisemitische geweldsdelict in het land in twintig jaar.

In Slowakije uitte de minister van Cultuur, Martina Šimkovičová, opruiende uitspraken over “het uitsterven van het blanke ras”, die door een mensenrechteninstituut als antisemitisch werden bestempeld. In het Verenigd Koninkrijk registreerde de Community Security Trust (CST) vorig jaar 4.103 antisemitische incidenten – meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2022. Zelfs in Israël, na de massaslachting door Hamas op 7 oktober 2023, waarschuwde de regering voor wereldwijde escalatie van Jodenhaat.

Antisemitisme manifesteert zich ook in de sport en online. Tijdens een Champions League-wedstrijd in Glasgow ontvouwden supporters van Celtic FC een spandoek met de leus “Show ‘Israel’ the Red Card”, waarbij het woord “Israël” in bloedrood was geschreven. Online bloeien complottheorieën, zoals beschuldigingen dat de Mossad betrokken was bij de moord op John F. Kennedy. Dergelijke theorieën, verspreid via sociale media, normaliseren klassieke antisemitische stereotypen en kunnen tot geweld aanzetten.

Joodse organisaties en mensenrechtenexperts benadrukken dat een gecoördineerde internationale aanpak essentieel is. “Steun voor racisme en antisemitisme heeft geen plaats in onze samenleving. We weten waar dit in het verleden toe leidde,” aldus een Slowaakse mensenrechtenorganisatie. De roep om tolerantie, onderwijs en gerechtelijke actie klinkt wereldwijd luider dan ooit.

1. Reuters – “Openlijke haat tegen Joden neemt wereldwijd toe, aangewakkerd door de oorlog in Gaza” (1 november 2023).
2. The Times of Israel – “NYPD laat anti-Israëlische demonstranten bij Barnard College gaan na bommelding” (5 maart 2025).
3. U.S. Department of Health & Human Services (HHS) – “HHS, ED en GSA kondigen aanvullende maatregelen aan om antisemitische intimidatie op universiteiten te beëindigen” (3 maart 2025).
4. Reuters – “Antisemitisme in Zwitserland aangewakkerd door Hamas-Israël conflict, blijkt uit onderzoek” (12 maart 2024).
5. Politico – “Slowaakse minister van Cultuur geeft seksuele minderheden de schuld van lage vruchtbaarheid in Europa” (4 juli 2024).
6. Reuters – “VK registreert slechtste jaar voor antisemitisme na uitbreken oorlog tussen Israël en Hamas” (15 februari 2024).
7. The Times of Israel – “Celtic-fans rollen gigantische banner uit tijdens Champions League-wedstrijd” (13 februari 2025).
8. Combat Antisemitism Movement – “Congreslid Luna en de JFK-dossiers: hoe complottheoretici haat verspreiden” (6 maart 2025).

Met dank aan een opmerkelijke lezeres voor enkele fouten die ze in dit artikel had opgemerkt en die nu dankzij haar opmerkelijk oog zijn verbeterd! Merci.

Andy Vermaut