Amerikaanse aanvallen in Syrië na dodelijke aanval bij Palmyra
20 december 2025
Op vrijdag 19 december 2025 voerden de Verenigde Staten in Syrië aanvallen uit op tientallen doelwitten die gelinkt worden aan ISIS. De actie volgde op een insideraanval op zaterdag 13 december 2025 in Palmyra, in de Syrische provincie Homs, waarbij twee Amerikaanse militairen en een Amerikaanse burgerlijke tolk om het leven kwamen, net als een Syrische officier van de interne veiligheidsdienst.
Aanvallen op vermoedelijke ISIS-locaties in centraal Syrië
Minister van Defensie Pete Hegseth koppelde de operatie aan het uitschakelen van ISIS-strijders, infrastructuur en wapensites. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, aanvalshelikopters en raketartillerie werden ingezet tegen tientallen vermoedelijke locaties. Syrische media meldden inslagen en ontploffingen in woestijngebieden in de provincie Homs en in delen van de provincies Raqqa en Deir ez Zor, met nadruk op oostelijk Raqqa en westelijk Deir ez Zor.
Insideraanval in Palmyra en signalen uit IS-propaganda
De dader in Palmyra was een recente rekruut binnen de Syrische interne veiligheidsdienst. Syrische autoriteiten hadden hem vóór de aanval al gesignaleerd voor een nakend ontslag wegens extremistische overtuigingen. De Islamitische Staat claimde de aanval niet expliciet, maar prees op donderdag 18 december 2025 in een redactioneel stuk de actie omdat die gericht was tegen Amerikaanse en Syrische overheidstroepen.
In online kringen van IS-aanhangers werd die lof door sommigen geïnterpreteerd als een verantwoordelijkheidclaim. Een salafi-jihadismedeskundige wees er op vrijdag 19 december 2025 op dat die lezing leeft, wat navolging kan stimuleren, los van de vraag of IS de aanval echt aanstuurde. IS verspreidt wekelijks redactionele teksten via al Naba, die door aanhangers worden gebruikt om ideologie, doelwitten en handelingskaders af te toetsen. Een ISIS-gebonden groep in West-Syrië, Saraya Ansar al Sunnah, legde de lof voor Palmyra uit als ruimte voor verdere aanvallen door individuele strijders zonder formele bevelslijn, op voorwaarde dat zij de ISIS-methodiek volgen.
De recente waardering voor de insideraanval sluit aan bij een discussie onder IS-aanhangers over infiltratie in Syrische staatsstructuren met het oog op aanvallen van binnenuit. Tegelijk wijst het uitblijven van een expliciete claim erop dat IS de aanval mogelijk niet vooraf kende en dat er geen aanwijzing wordt gegeven voor een brede infiltratie van Syrische overheidstroepen. De dreiging van losse, kleine cellen en individuen die door ISIS worden geïnspireerd blijft daarbij centraal staan, omdat zulke daders lastiger te detecteren zijn en minder nood hebben aan onderlinge communicatie. Amerikaanse en Syrische eenheden werkten de voorbije maanden samen bij acties tegen ISIS-cellen en bij operaties tegen leiders.
Iraakse milities, ontwapening en voorwaarden voor Amerikaanse fondsen
In Irak pleitte Shibl al Zaidi, leider van de Iran-gebonden militie Kataib Imam Ali, op donderdag 18 december 2025 op X voor ontwapening van Iran-gebonden Iraakse milities en integratie in de Iraakse staat, met opname in de Popular Mobilization Forces. Dat wordt gekoppeld aan voorwaarden uit de National Defense Authorization Act voor 2026, die bepalen dat Irak 75 procent van middelen uit het Coalition Train and Equip Fund kan krijgen als aan drie eisen wordt voldaan. Buitenwettelijke milities die buiten staatscontrole opereren moeten ontwapenen, demobiliseren en opnieuw integreren in de samenleving, ze moeten onder gezag van de Iraakse premier vallen en de Iraakse overheid moet handhaven als milities de wet overtreden.
De Popular Mobilization Forces omvatten Iran-gebonden milities, terwijl andere gewapende groepen zelfs buiten een nominale staatsstructuur opereren. Een eerder gemeld plan binnen het Shia Coordination Framework speelde in op een Amerikaanse eis om zes Iran-gebonden milities te ontwapenen, waaronder Kataib Imam Ali en Kataib Hezbollah, met een traject van publieke ontwapening en opname in de Popular Mobilization Forces. Alle betrokken milities zouden daarmee hebben ingestemd, behalve Kataib Hezbollah. Integratie in de Popular Mobilization Forces volstaat echter niet om aan de eerste voorwaarde te voldoen als demobilisatie en herintegratie in de samenleving uitblijven.
Iran: Natanz, verrijkt uranium en sancties op olievervoer
Iran plaatste panelen over de anti-dronestructuur bij de Pilot Fuel Enrichment Plant in het Natanz Nuclear Complex. Satellietbeelden van zaterdag 13 december 2025 tonen dat de constructie wordt afgedekt, zodat puin aan de site discreter kan worden onderzocht. De anti-dronestructuur was al aanwezig vóór de oorlog tussen Israël en Iran en werd tijdens dat conflict door Israëlische projectielen doorboord. De interne structuur van de installatie, die eveneens schade opliep, blijft zichtbaar op de beelden.
Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap, verklaarde op vrijdag 18 oktober dat het grootste deel van Irans voorraad verrijkt uranium wordt opgeslagen in het Esfahan Nuclear Technology Center en in Fordow, met ook opslag in Natanz.
De Verenigde Staten voerden intussen de druk op Iraanse olie-export verder op. Op donderdag 18 december 2025 kwamen sancties tegen 29 schepen en meerdere scheepvaartbedrijven wegens transport van illegale Iraanse petroleum en petroleumproducten. De Amerikaanse schatkist meldde dat de gesanctioneerde schepen Iraanse ruwe olie vervoerden ter waarde van honderden miljoenen dollars. Sinds januari 2025 sanctioneerde de regering-Trump minstens 180 schepen die gelinkt worden aan Iraans olievervoer. De maatregelen van donderdag 18 december 2025 troffen ook scheepvaartfirma’s die gevestigd zijn in de Verenigde Arabische Emiraten, Panama, de Marshalleilanden, India, Liberia en de Britse Maagdeneilanden.
Ook de Egyptische zakenman Hatem Elsaid Farid Ibrahim Sakr werd gesanctioneerd wegens het faciliteren van Iraanse petroleumexport via scheepvaartbedrijven in de Verenigde Arabische Emiraten. Zijn bedrijven zouden transporten hebben gecoördineerd die gekoppeld worden aan Sahara Thunder, een frontbedrijf dat in verband wordt gebracht met het Iraanse ministerie van Defensie en logistiek van de strijdkrachten, en ze zouden ship-to-shiptransfers hebben ondersteund.
Syrië: Amerikaanse defensiewet en Britse sancties
De Amerikaanse president Donald Trump ondertekende op donderdag 18 december 2025 de National Defense Authorization Act en schafte daarbij de Caesar Syria Civilian Protection Act van 2019 af. Die Caesar-wet legde secundaire sancties op aan wie financiële steun geeft aan de Syrische overheid. Binnen 90 dagen moet de president een rapport aan het Congres bezorgen waarin wordt bevestigd dat de Syrische overgangsregering aan acht Amerikaanse veiligheidseisen voldoet. Die eisen omvatten samenwerking met de Verenigde Staten tegen ISIS, bescherming van religieuze en etnische minderheden, vervolging of verantwoording van verdachten van recente mensenrechtenschendingen en het achterwege laten van eenzijdige militaire acties tegen buurlanden zonder aanleiding.
Het Verenigd Koninkrijk legde op vrijdag 19 december 2025 sancties op aan twee Syrische legercommandanten en drie door Turkije gesteunde gewapende fracties wegens mensenrechtenschendingen tijdens het geweld aan de Syrische kust begin maart. De gesanctioneerde commandanten zijn brigadegeneraal Mohammad al Jassem, ook bekend als Abu Amsha, en brigadegeneraal Saif al Din Boulad, ook bekend als Sayf Abu Bakr. Hun fracties, de Sultan Suleiman Shah Division en de Hamza Division, kregen eveneens sancties, net als de Sultan Murad Division. De genoemde entiteiten zijn geïntegreerd in het Syrische leger. De Verenigde Staten sanctioneerden Abu Amsha en Sayf Abu Bakr in 2023 wegens ernstige mensenrechtenschendingen tegen Koerden. De Europese Unie legde in mei 2025 sancties op in verband met de kustmoorden. In dezelfde context staat dat Shara militanten met een verleden van mensenrechtenschendingen promoveerde naar belangrijke defensiefuncties, wat de stabiliteit van Syrië op lange termijn kan ondermijnen. Het Verenigd Koninkrijk sanctioneerde niet brigadegeneraal Fahim Issa, de voormalige burgeroorlogscommandant van de Sultan Murad Division, die nu assistent is van de minister van Defensie voor de noordelijke regio.
Jemen en Libanon: droneaanval en overleg over staakt-het-vuren
In Jemen raakte op vrijdag 19 december 2025 een strijder van de Southern Transition Council gewond bij een droneaanval nabij Al Abr, in het Hadramawt-gouvernement. De aanval was gericht tegen door de Verenigde Arabische Emiraten gesteunde Southern Transition Council-troepen. Er was op dat moment geen partij die de verantwoordelijkheid opeiste. Woordvoerder Mohammad al Naqeeb bestempelde de aanval als terrorisme en verwees naar tactieken die hij toeschrijft aan Al Qaeda in the Arabian Peninsula, de Houthi’s en de Moslimbroederschap via de Islah-partij.
Op vrijdag 19 december 2025 kwam ook een comité samen met Libanese en Israëlische militaire en burgerlijke vertegenwoordigers dat toeziet op het staakt-het-vuren. De deelnemers spraken over de voortgang van de ontwapening door de Lebanese Armed Forces, over de terugkeer van bewoners naar woningen nabij de grens tussen Israël en Libanon en over economische samenwerking. Er lagen ook geschillen op tafel over de inzet van de Lebanese Armed Forces in Zuid-Libanon en over het ontwapenen van Hezbollah. Een nieuwe bijeenkomst staat gepland op woensdag 7 januari 2026. Dit overleg loopt terwijl Israël waarschuwt voor een mogelijke uitbreiding van operaties in Libanon. Israël gaf recent aan dat deelname aan het comité de Israel Defense Forces niet verhindert om Hezbollah-doelwitten te blijven treffen, en Israël voerde op donderdag 18 december 2025 minstens 14 luchtaanvallen uit op verschillende Hezbollah-militaire sites.
Israëlische inlichtingenbronnen stelden op woensdag 17 december 2025 dat Israël in Libanon Hezbollah wil verzwakken tot het punt waarop de Lebanese Armed Forces militair sterker is. Een hoge functionaris binnen de Israel Defense Forces formuleerde op maandag 24 november 2025 een gelijkaardige doelstelling.
Bronnen:
Institute for the Study of War – Iran Update, 19 december 2025
Foto: Auteur: United States Air Force. Licentie: Publiek domein (VS-overheid). Link: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:169th_Fighter_Wing_-_F-16_takeoff.jpg
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)
