Vragen over Europese veiligheid bleven relevant, maar urgentie groeide
5 januari 2026
Een jaar na de publicatie van vijf essentiële vragen voor veiligheidsprofessionals blijkt dat de Europese veiligheidscontext sneller en grondiger is veranderd dan voorzien. Yannick De Smet, senior adviseur, stelt vast dat Europa zich niet in een tijdelijke noodtoestand bevindt, maar in een toestand van permanent crisisbeheer. Hybride dreigingen zijn volgens zijn analyse geïnstitutionaliseerd en cyberincidenten zijn eerder regel dan uitzondering.
Structurele druk in plaats van tijdelijke crisis
De veiligheidscontext in Europa is structureel onder druk komen te staan. De oorlog in Oekraïne heeft de defensieplanning, het industriebeleid en de energiestrategie blijvend veranderd. President van de Europese Commissie Ursula von der Leyen stelt dat in een wereld waar afhankelijkheden als wapen worden gebruikt, een nieuw Europa moet ontstaan. Hybride oorlogvoering wordt niet langer uitsluitend als een Russische tactiek gezien, maar als een strategische methode voor staat en niet-statelijke actoren. De rivaliteit tussen de Verenigde Staten en China en instabiliteit in het Midden-Oosten en Centraal-Amerika vormen de geopolitieke achtergrond. Binnen Europa is de politieke fragmentatie toegenomen en zijn verkiezingsprocessen doelwit geweest van desinformatie, wat het vertrouwen in democratische mechanismen aantast.
Hybride dreigingen nu systeemrisico
Dreigingen die een jaar geleden als opkomend werden bestempeld, zijn inmiddels systemisch. Cyberveiligheid is een continu operating environment geworden, waarbij ransomware-aanvallen persistent zijn en AI-gestuurde social engineering de kosten van indringing verlaagde. De handhavingsfase van de NIS2-richtlijn heeft dit concreet gemaakt. Tegelijkertijd beïnvloeden klimaatgerelateerde verstoringen steeds vaker kritieke infrastructuur en zijn drones een routinezorg voor gevoelige locaties. Protestbewegingen, soms van buitenaf gemanipuleerd, vervagen de lijn tussen burgerlijke onrust en vijandige inmenging. De beoordeling van dreigingen moet daarom domeinoverstijgend zijn.
Menselijke factor onder zware druk
De menselijke factor is een kwetsbaar punt gebleken. Veiligheidsteams opereren in een permanent hoog tempo, wat leidt tot beslissingsmoeheid. Burn-out beïnvloedt de operationele prestaties door een verminderd situatiebewustzijn en een zwakkere ethische besluitvorming. Het vertrouwen binnen het veiligheidsecosysteem, dat sterk leunt op publiek-private samenwerking, blijft broos. Spanningen tussen overheden en industrie, en tussen centrale en lokale teams, kunnen in crisissituaties vertragen en het risico vergroten. Veerkracht is in de eerste plaats een menselijke aangelegenheid geworden.
Middelen soms verkeerd toegewezen
Hoewel Europa sinds 2022 meer in veiligheid heeft geïnvesteerd dan in het voorgaande decennium, bestaat er een gebrek aan afstemming. Technologieën zoals AI en geavanceerde analytics zijn wijdverspreid, maar worden vaak sneller geïntroduceerd dan de structuren om ze te beheren. Dit leidt tot systemen zonder helder bestuur of voldoende juridische robuustheid, mede door de complexe wisselwerking tussen de AI-wet en andere digitale EU-wetgeving. Kritieke tekorten, zoals aan ervaren personeel en gecoördineerde crisismechanismen, blijven bestaan. De kernvraag is niet het investeringsniveau, maar het vermogen om investeringen om te zetten in coherente inzetbare capaciteit.
Leiderschap vereist snelle aanpassing
Expertise veroudert sneller dan verwacht, stelt de analyse. Veiligheidsleiders in Europa moeten de logica van hybride dreigingen beheersen en strategisch kunnen communiceren wanneer informatie onvolledig is. Zij moeten opereren binnen complexe juridische en ethische kaders en AI-geletterdheid is onmisbaar geworden. Dit betekent niet dat leiders technologen moeten worden, maar wel dat zij geïnformeerde beslissingen moeten kunnen nemen over systemen die ze niet volledig begrijpen. Strategische nederigheid, het erkennen van de grenzen van de eigen expertise, is eveneens cruciaal. Continu leren is een vorm van risicobeperking geworden.
Bronnen:
Bericht Yannick De Smet, 5 januari 2026
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)
