Geschillenkamer ziet discriminatie bij begeleidersplicht voor autisme in Bellewaerde

27 januari 2026

De Geschillenkamer van het Vlaams Mensenrechteninstituut heeft op dinsdag 27 januari 2026 geoordeeld dat het pretpark Bellewaerde redelijke aanpassingen heeft geweigerd voor personen met autisme. Het oordeel draait om de toegang tot prikkelarme wachtrijen via de Access’Pass en om de eis dat bezoekers die van die toegang gebruikmaken het park enkel mogen bezoeken met een begeleider zonder handicap die een eigen ticket aankoopt.

Procedure en betrokkenen

De zaak kreeg het nummer 2025-0023 en werd behandeld door voorzitter Yves Thiery, bijzitter Jelle Flo en bijzitter Marie Spinoy, met griffier Dorien Geeroms. De Geschillenkamer noteerde twee ontvangstdatums voor de klacht, op vrijdag 20 juni 2025 en op woensdag 12 maart 2025. De uitwisseling van standpunten en overtuigingsstukken werd afgerond op zaterdag 8 november 2025, nadat de Geschillenkamer het standpunt van Bellewaerde van woensdag 24 september 2025, het antwoord van de indieners van woensdag 15 oktober 2025 en het antwoord van Bellewaerde van zaterdag 8 november 2025 had ontvangen.

De zaak werd behandeld op woensdag 17 december 2025 tijdens een hoorzitting waarbij beide partijen aanwezig waren. Romano Sandee was aanwezig als vertegenwoordiger van Stichting Uit Met Autisme, afgekort als SUMA, en werd bijgestaan door zijn partner. Bellewaerde liet zich vertegenwoordigen door advocaat Julie Pod‍evyn.

Een klacht wordt pas naar de Geschillenkamer doorgestuurd nadat een bemiddelingspoging is doorlopen bij de afdeling Eerstelijnsdienst en Bemiddeling van het Vlaams Mensenrechteninstituut. Door vertrouwelijkheid wordt de Geschillenkamer niet geïnformeerd over wat er tijdens die bemiddeling gebeurt. In deze zaak besliste de Geschillenkamer om een passage uit het eerste en het tweede standpunt van Bellewaerde uit het dossier te weren omdat die inhoudelijk over de bemiddelingspoging ging.

Prikkelarme wachtrijen en Access’Pass

Romano Sandee is een persoon met autisme en trad op voor zichzelf en voor SUMA. De klacht richtte zich tegen het beleid dat personen met autisme de prikkelarme wachtrijen enkel mogen gebruiken samen met een begeleider.

Bellewaerde heeft prikkelarme wachtrijen voor alle attracties. Het gaat om wachtrijen die minder druk zijn, vaak minder versierd en waar minder muziek speelt, met als doel prikkels zoals fysiek contact, lawaai en bewegingen te beperken. Bezoekers met een document of attest waaruit een handicap blijkt, krijgen met een Access’Pass toegang tot die prikkelarme wachtrijen. In de beschreven voorwaarden staan als voorbeelden de kaart voor bezoekers met een handicap, een European Disability Card, de Autipas, een doktersattest van minder dan één jaar oud dat aangeeft dat iemand niet lang recht kan staan of niet alleen in de wachtrij kan staan, en een gipsverband. Bezoekers die via die regeling toegang krijgen, mogen het park enkel bezoeken samen met een begeleider zonder handicap die een eigen ticket aankoopt.

De indieners stelden dat prikkelarme wachtrijen nodig zijn om langer aan attracties deel te nemen. In hun benadering ging het niet om een snellere doorgang, maar om wachten op een plaats met minder prikkels, met een wachttijd die gelijk kan zijn aan of langer kan zijn dan die in de reguliere rij. Sandee gaf aan dat hij zonder die wachtrijen na een paar uur overprikkeld raakt en zijn bezoek dan vroeger moet stopzetten dan hij wil.

Argumenten van beide partijen

De indieners vroegen dat wordt vastgesteld dat de verplichte begeleider voor prikkelarme ingangen botst met eisen rond autonomie, toegankelijkheid en redelijke aanpassingen uit het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Zij vroegen ook dat Bellewaerde wordt geadviseerd om binnen 120 dagen een alternatief in te voeren, dat daarover binnen 90 dagen na invoering wordt gerapporteerd aan het Vlaams Mensenrechteninstituut, en dat toekomstige beleidswijzigingen vooraf worden getoetst op proportionaliteit en impact op personen met autisme.

Als alternatief stelden de indieners een systeem voor met gekleurde polsbandjes en een disclaimer. Wie zelfstandig een attractie kan bezoeken en in geval van nood ook zelfstandig kan verlaten, zou een disclaimer ondertekenen en een polsbandje in één kleur krijgen, zodat medewerkers zien dat die persoon zelfstandig is en de prikkelarme rij alleen kan gebruiken. Wie dat niet zelfstandig kan, zou een polsbandje in een andere kleur krijgen, zodat kan worden vastgesteld dat begeleiding nodig is. In dat voorstel zou de begeleider gratis toegang krijgen. De indieners stelden ook dat personen met autisme toegang zouden kunnen krijgen tot die regeling op vertoon van de Autipas, de European Disability Card of de Duitse Schwerbehindertenausweis.

De indieners verwezen daarnaast naar twee oordelen van het Nederlands College voor de rechten van de mens, op woensdag 24 juli 2024 met oordeelnummer 2024-61 en op donderdag 27 november 2025 met oordeelnummer 2025-129, waarin een gelijkaardig beleid bij andere pretparken als discriminatie op grond van handicap werd gezien.

Bellewaerde stelde dat geen sprake is van discriminatie, of dat die niet is aangetoond. Het park stelde dat de gevraagde aanpassing een onevenredige belasting zou zijn, vooral door veiligheidsrisico’s en door impact op personeel. Bellewaerde verwees naar handleidingen van meerdere attracties en naar evacuatieprocedures, onder meer bij Brazilian Buggies en Boomerang, en stelde dat een begeleider nodig kan zijn om de veiligheid van bezoekers, andere bezoekers en personeel te waarborgen. De begeleidersplicht werd in dat standpunt vergeleken met lengte- en gewichtsbeperkingen bij sommige attracties.

Bellewaerde verwees ook naar drie incidenten. In 2024 moest een medewerker tussenkomen bij een minderjarige jongen met autisme die een woedeaanval kreeg; de jongen verliet het park onder begeleiding van vier politieagenten. In september 2025 ondersteunden medewerkers een moeder van een jongen met autisme omdat het kind niet om kon met een verandering in routine; het kind werd begeleid naar de EHBO-post en bleef daar verschillende uren. Daarnaast werd aangehaald dat een bezoekster met dwerggroei een aantal jaar eerder niet kon deelnemen aan verschillende attracties voor bezoekers groter dan 1 meter en daar geen probleem van maakte.

Het park wees op maatregelen rond toegankelijkheid, waaronder een reglement personen met een handicap sinds maart 2025, een ticket aan verlaagde prijs van 35 euro in plaats van 46 euro, verlaagde infobalies voor rolstoelgebruikers, de mogelijkheid om gratis een rolstoel te lenen en voorbehouden parkeerplaatsen. Bellewaerde stelde ook dat het tussen 2012 en 2025 investeringen deed om de infrastructuur toegankelijker te maken, dat het beleid jaarlijks met TüV wordt geëvalueerd en dat de Gids voor mindervaliden werd vervangen door een Easy Pass en sinds 2023 door de Access’Pass. Het park gaf ook aan dat elke ochtend twee tot vijf personen gedurende minstens twee uren instaan voor ontvangst en informatie voor bezoekers met een handicap, dat het doelgroepen en hun gezinnen jaarlijks uitnodigt en dat een referentiepersoon geregeld in gesprek gaat met bezoekers met een handicap. Verder stelde Bellewaerde dat één personeelslid een persoon met autisme is die sinds 2021 wordt begeleid. Het park verwees ook naar positieve reacties op TripAdvisor.

Waarom de Geschillenkamer discriminatie vaststelt

De Geschillenkamer wees erop dat een vraag naar redelijke aanpassingen kan worden geweigerd als die aanpassingen een onevenredige belasting zouden betekenen. Bij die afweging spelen financiële en organisatorische impact, haalbaarheid, impact op anderen, alternatieven en naleving van normen een rol. De Geschillenkamer stelde dat het aan Bellewaerde is om aan te tonen dat de gevraagde aanpassing een onevenredige belasting zou betekenen.

De Geschillenkamer stelde vast dat Bellewaerde niet aantoont dat toelaten van prikkelarme wachtrijen zonder begeleider een werkelijk veiligheidsrisico oplevert. Bellewaerde legde geen stukken voor waaruit een mogelijke impact van de aanpassing op de veiligheid in het park blijkt en maakte niet concreet waaruit het gestelde risico zou bestaan. De handleidingen waar Bellewaerde naar verwees, bevatten geen informatie over bezoekers met autisme en leggen geen begeleidersplicht op. Ook werden geen stukken voorgelegd waaruit blijkt dat een controleorganisatie zoals TüV de gevraagde aanpassing als onveilig of minder veilig zou beoordelen of zou afkeuren. De Geschillenkamer stelde daarbij ook dat de aangehaalde incidenten geen melding maken van wachtrijen en dat daaruit geen informatie kon worden afgeleid over de impact van de gevraagde aanpassing.

De Geschillenkamer achtte het aannemelijk dat een veiligheidsrisico hoger kan zijn als personen met autisme zich niet aanmelden voor de prikkelarme rij en daardoor in de reguliere wachtrijen terechtkomen, omdat zij dan meer prikkels moeten verwerken. Een regeling met gekleurde polsbandjes kan het personeel helpen om beter in te schatten wat er gebeurt wanneer iemand met autisme een meltdown of shutdown ervaart en om gerichter tussen te komen. De Geschillenkamer achtte het aannemelijk dat de voorgestelde aanpassing net kan bijdragen tot de veiligheid in het pretpark.

Ook over de personeelsimpact stelde de Geschillenkamer dat Bellewaerde geen verdere informatie gaf en geen stukken bijbracht waaruit blijkt hoe de aanpassing personeel zou belasten of dat extra personeel nodig is. Daarmee was niet aangetoond dat de gevraagde aanpassing een verhoogde of onevenredige belasting voor het personeel zou uitmaken. De Geschillenkamer stelde dat het voorgestelde alternatief aansluit bij infrastructuur en onthaalprocessen die al aanwezig zijn.

Op basis daarvan oordeelde de Geschillenkamer dat sprake is van een weigering van redelijke aanpassingen overeenkomstig het Gelijkekansendecreet en dat Bellewaerde op discriminerende wijze redelijke aanpassingen heeft geweigerd aan personen met autisme.

Aanbevelingen aan Bellewaerde

Om de vastgestelde discriminatie te beëindigen, adviseerde de Geschillenkamer als individuele maatregel dat de eerste indiener met zijn Autipas de prikkelarme wachtrijen kan gebruiken zonder begeleider. Als structurele maatregel adviseerde de Geschillenkamer dat personen met autisme ook zonder begeleider de prikkelarme wachtrij kunnen gebruiken wanneer zij aangeven dat zij zelfstandig het pretpark kunnen bezoeken, bijvoorbeeld via andere polsbandjes voor bezoekers zonder begeleider dan voor bezoekers met een begeleider.

Bronnen:
Vlaams Mensenrechteninstituut, Geschillenkamer, Oordeel 2026-4 (27 januari 2026), zaak 2025-0023.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)