Nieuwe machtskern rond Mojtaba Khamenei krijgt greep op Iraanse top

1 september 2026

De Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei heeft in augustus 2026 een reeks belangrijke militaire benoemingen doorgevoerd die de machtsverhoudingen binnen het Iraanse regime verder wijzigen. Een groep ervaren IRGC-figuren krijgt daardoor grotere invloed op militaire, politieke en veiligheidsbeslissingen. De verschuiving volgt op zware verliezen binnen de Iraanse militaire leiding door Amerikaanse en Israëlische aanvallen in 2025 en 2026. Ahmad Vahidi, Hossein Taeb, Mohammad Ali Jafari, Mohammad Bagher Ghalibaf, Mohsen Rezaei en Ali Abdollahi Ali Abadi behoren tot de namen die in deze nieuwe machtsstructuur centraal staan.

Nieuwe leiding na zware verliezen aan de top

Amerikaanse en Israëlische aanvallen in 2025 en 2026 schakelden verschillende hooggeplaatste Iraanse militaire functionarissen uit. Dat dwong het regime om belangrijke commandostructuren opnieuw in te vullen. Mojtaba Khamenei gebruikte die personeelswissels om mensen met langdurige banden met het IRGC en met hemzelf op invloedrijke posities te plaatsen. De nieuwe figuren zijn geen onbekenden binnen het Iraanse systeem. Velen hebben tientallen jaren ervaring in de veiligheidsdiensten, militaire bevelvoering of politiek. Daardoor gaat het niet alleen om het vervangen van gesneuvelde commandanten. De benoemingen brengen een groep terug naar het centrum van de macht die al tijdens eerdere periodes van interne repressie, regionale interventies en confrontaties met westerse staten een belangrijke rol speelde.

Ahmad Vahidi krijgt prominente militaire positie

Ahmad Vahidi behoort tot de meest invloedrijke figuren in de nieuwe structuur. Hij heeft een lange carrière binnen het IRGC en diende eerder op verschillende hoge militaire en politieke posten. In maart 2026 werd hij commandant van het IRGC en in augustus formaliseerde Mojtaba Khamenei die positie met de rang van generaal-majoor. Zijn opdracht omvat volgens de Iraanse leiding het versterken van de afschrikking en het voorbereiden van offensieve operaties. Vahidi heeft ook een historische band met buitenlandse operaties van Iran. Interpol vaardigde in 2007 een Red Notice tegen hem uit in verband met zijn vermeende betrokkenheid bij de aanslag op het Joodse AMIA-centrum in Buenos Aires in 1994. Een Red Notice is geen internationaal arrestatiebevel, maar een verzoek aan politiediensten om een persoon te lokaliseren en voorlopig aan te houden indien de nationale wetgeving dat mogelijk maakt.

Hossein Taeb keert terug naar invloedrijke functie

Hossein Taeb is opnieuw aan het hoofd van de Basij geplaatst. Hij heeft ruime ervaring binnen de Iraanse veiligheidsstructuren en leidde eerder zowel de Basij als de inlichtingendienst van het IRGC. Taeb geldt als een nauwe bondgenoot van Mojtaba Khamenei. Zijn nieuwe opdracht omvat het versterken van lokale informatienetwerken en het inzetten van nieuwe technologie om potentiële bedreigingen voor het regime te volgen. De Basij speelt een belangrijke rol bij binnenlandse veiligheid en het controleren van protestbewegingen. Taeb was in eerdere functies betrokken bij maatregelen tegen politieke oppositie en demonstraties. Zijn terugkeer betekent daarom dat binnenlandse controle opnieuw een belangrijke plaats krijgt binnen de veiligheidsstrategie.

Mohammad Ali Jafari blijft invloedrijk zonder nieuwe officiële titel

Mohammad Ali Jafari heeft nog geen nieuwe formele functie gekregen, maar blijft een belangrijke figuur in de kring rond de opperste leider. Jafari stond van 2007 tot 2019 aan het hoofd van het IRGC en speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de Iraanse militaire doctrine. Tijdens zijn leiderschap werd de organisatie sterker gedecentraliseerd, zodat regionale eenheden zelfstandig konden reageren op zowel buitenlandse aanvallen als binnenlandse onrust. Jafari speelde ook een rol tijdens de Iraanse interventie in Syrië en bleef na zijn vertrek als commandant actief rond politieke en sociaal-culturele strategie. Sinds het uitbreken van de huidige oorlog heeft hij gepleit voor zeer zware voorwaarden voordat Iran verdere onderhandelingen met de Verenigde Staten zou aangaan.

Mohammad Bagher Ghalibaf vergroot politieke invloed

Parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf vormt een brug tussen de militaire en politieke vleugel van het regime. Hij begon zijn loopbaan binnen het IRGC en bekleedde later verschillende bestuurlijke en politieke functies. Onder Mojtaba Khamenei heeft Ghalibaf extra politieke invloed verworven en nam hij deel aan onderhandelingen met de Verenigde Staten. Hoewel hij soms als pragmatischer wordt beschouwd dan andere hardliners, betekent dat niet dat zijn strategische doelstellingen fundamenteel afwijken van die van de rest van de leiding. Zijn voorkeur voor onderhandelingen lijkt vooral te zijn ingegeven door de noodzaak om de stabiliteit van het regime te beschermen en de druk van oorlog, economische problemen en internationale sancties te beheersen.

Mohsen Rezaei keert terug naar centrum van besluitvorming

Mohsen Rezaei was een van de eerste personen die na de machtswissel een nieuwe functie van Mojtaba Khamenei kreeg. Hij werd persoonlijk militair adviseur van de opperste leider en kreeg later een sleutelpositie binnen de Supreme National Security Council. Rezaei leidde het IRGC van 1981 tot 1997 en behoort daardoor tot de oudere generatie commandanten die de organisatie tijdens en na de oorlog tussen Iran en Irak vormgaven. Ook tegen Rezaei vaardigde Interpol een Red Notice uit in verband met de AMIA-zaak. In de huidige oorlog heeft hij zich achter harde Iraanse voorwaarden opgesteld, waaronder de eis dat Iran blijvende controle over de Straat van Hormuz zou krijgen.

Ali Abdollahi krijgt leiding over gezamenlijke strijdkrachten

Ali Abdollahi Ali Abadi is aangesteld als chef van de Armed Forces General Staff en is daarmee formeel de hoogste Iraanse militaire officier. Zijn functie brengt hem bovenaan de structuur die samenwerking tussen het IRGC en het reguliere Iraanse leger moet organiseren. Abdollahi werkte eerder samen met Ghalibaf en bekleedde hoge veiligheidsfuncties. Meer recent was hij actief in de hoogste gezamenlijke militaire commandostructuren. Hij kreeg tevens de opdracht om de Armed Forces General Staff en het Khatam ol Anbia Central Headquarters organisatorisch dichter bij elkaar te brengen. Die ingreep moet de militaire besluitvorming tijdens oorlogsomstandigheden versnellen.

Band met keuze voor Mojtaba Khamenei

Verschillende nieuwe machtsfiguren hadden al vóór hun benoeming nauwe relaties met Mojtaba Khamenei. Vahidi, Taeb, Jafari en Ghalibaf zouden in maart 2026 druk hebben uitgeoefend op leden van de Assembly of Experts om Mojtaba als opperste leider te kiezen. Daarbij zouden in sommige gevallen leden en hun familieleden zijn bedreigd. Die beschuldigingen zijn ernstig en moeten als gerapporteerde beweringen worden behandeld. Na zijn aantreden heeft Mojtaba verschillende van deze bondgenoten in hogere functies geplaatst. Daardoor ontstaat een bestuur waarin persoonlijke loyaliteit, militaire ervaring en een harde veiligheidsbenadering dicht bij elkaar liggen.

Gevolgen voor koers van Iran

De nieuwe leiders hebben uiteenlopende achtergronden, maar delen een lange staat van dienst binnen de Iraanse machtsstructuren. Hun invloed kan gevolgen hebben voor de manier waarop Iran omgaat met de Verenigde Staten, Israël, binnenlandse protesten, de Straat van Hormuz en regionale bondgenoten. Sommige figuren leggen sterker de nadruk op militaire druk, andere op onderhandelingen vanuit een sterke machtspositie. Wat hen bijeenbrengt, is hun nauwe band met het systeem en hun bereidheid om de bestaande machtsorde te verdedigen. Daardoor kan de personeelswissel in Teheran leiden tot een regime dat op operationeel niveau anders functioneert, terwijl de belangrijkste strategische doelstellingen grotendeels behouden blijven.

Bronnen:
Institute for the Study of War – The Militant Republic of Iran
ISW Publications – special report van 1 september 2026, auteurs Annika Ganzeveld en Nicholas Carl

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)