Amerikaanse antisemitismegezant waarschuwt Litouwen voor conferentiecentrum op joodse begraafplaats

10 september 2026

Op maandag 10 augustus 2026 heeft ambassadeur en rabbijn Yehuda Kaploun, de Amerikaanse Special Envoy to Monitor and Combat Antisemitism, zich rechtstreeks tot de Litouwse minister van Cultuur Lukas Alsys in Vilnius gericht over de begraafplaats van Šnipiškės. Kaploun verzet zich tegen plannen die de locatie van de historische joodse begraafplaats opnieuw een functie als conferentiecentrum of andere commerciële of culturele faciliteit zouden geven. Hij vraagt Alsys zich tegen de hangende parlementaire resolutie te keren en waarschuwt dat verdere aantasting van de begraafplaats op verzet zal stuiten.

Kaploun reageert op uitspraken van Lukas Alsys

Kaploun toont zich diep bezorgd over recente uitspraken van Lukas Alsys over de toekomst van de begraafplaats van Šnipiškės. Alsys had de plaats omschreven als een locatie met religieuze en historische betekenis en niet als een gewoon bouwwerk. Tegelijk bleef volgens zijn uitspraken de toekomstige invulling van de locatie open. Kaploun ziet juist daarin een ernstig risico. Volgens hem kan de gedachte dat de toekomst van het terrein nog openligt, steun geven aan pogingen van leden van de Seimas om nieuwe activiteiten op de begraafplaats mogelijk te maken. Voor de Amerikaanse gezant moet bescherming en behoud van het terrein vooropstaan.

Beslissing van 12 mei blijft centraal staan

Kaploun verwijst naar de beslissing die op 12 mei in de Seimas aan bod kwam en maakt duidelijk dat hij zijn standpunt daarover eerder al kenbaar had gemaakt aan premier Sinkevičius en diens voorganger. Hij verzet zich tegen iedere resolutie die de ontwikkeling van een conferentiecentrum op de begraafplaats zou aanbevelen. Volgens Kaploun zou een dergelijke stap wereldwijd bij Joden de indruk kunnen wekken dat de aantasting van joodse begraafplaatsen in Litouwen kan worden aanvaard. Hij koppelt dat rechtstreeks aan de ongeveer zeshonderd jaar joodse geschiedenis in Litouwen vóór het naziregime en stelt dat die geschiedenis niet mag worden gereduceerd tot iets zonder betekenis.

Ook andere commerciële en culturele functies afgewezen

De bezwaren beperken zich voor Kaploun niet tot één type project. Hij roept Lukas Alsys op zich tegen de hangende parlementaire resolutie te verzetten en iedere ontwikkeling van de heilige plaats voor niet-religieuze doeleinden af te wijzen. Ook een ombouw van het Paleis van Cultuur en Sport tot conferentiecentrum of een andere commerciële of culturele faciliteit wijst hij af. Begraafplaatsen zijn volgens Kaploun heilige grond en moeten als zodanig worden behandeld door overheden, instellingen en organisaties die zeggen de belangen van joodse burgers te vertegenwoordigen.

Zes eeuwen joodse geschiedenis wegen zwaar

De Amerikaanse antisemitismegezant plaatst het dossier nadrukkelijk tegen de achtergrond van de langdurige joodse aanwezigheid in Litouwen. Hij wijst erop dat Joden gedurende ongeveer zes eeuwen deel uitmaakten van de geschiedenis van het land voordat het naziregime en de Holocaust een vernietigende breuk veroorzaakten. Tegen die achtergrond beschouwt hij iedere verdere aantasting van de begraafplaats als onverenigbaar met de historische verantwoordelijkheid die Litouwen volgens hem draagt. Zijn oproep gaat daarom verder dan een discussie over de toekomstige functie van één gebouw. Voor Kaploun staat de omgang met de graven en met het joodse verleden van Litouwen zelf ter discussie.

Kaïn en het bloed dat vanuit de aarde roept

Aan het einde van zijn brief grijpt Kaploun terug naar het Bijbelse verhaal van Kaïn, waarin God hem aanspreekt nadat het bloed van zijn broer vanuit de aarde om recht roept. Kaploun verbindt die verwijzing met de Litouwse Joden die tijdens de Holocaust geen passende begrafenis kregen. Hun nagedachtenis legt volgens hem ook vandaag een verantwoordelijkheid op. Hij vraagt Litouwen daarom naast zijn joodse inwoners te staan en de begraafplaats te beschermen. Iedere poging om de locatie verder aan te tasten noemt hij beschamend voor de Litouwse regering en hij waarschuwt dat daartegen verzet zal komen.

Een rechtstreekse waarschuwing aan Vilnius

De boodschap aan Lukas Alsys laat weinig ruimte voor twijfel over het Amerikaanse standpunt van Kaploun. De begraafplaats van Šnipiškės mag volgens hem niet worden ingezet voor een conferentiecentrum of voor andere commerciële of culturele functies die afbreuk doen aan het sacrale karakter van de plaats. Zijn argumentatie steunt daarbij op religieuze eerbied, de Holocaust en ongeveer zeshonderd jaar joodse geschiedenis in Litouwen. Daarmee ligt voor Vilnius een vraag op tafel die verder reikt dan de toekomst van één gebouw: hoe moet een staat omgaan met een plaats waar graven, geschiedenis en hedendaagse politieke plannen elkaar raken?

Bronnen:
United States Department of State – Special Envoy to Monitor and Combat Antisemitism – brief van Ambassador Rabbi Yehuda Kaploun aan minister Lukas Alsys, 10 augustus 2026
Ambassador Rabbi Yehuda Kaploun – officieel X-account @StateSEAS

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)