Noodoproep naar 112 blijft voor veel Europeanen met een beperking ontoegankelijk

22 september 2026

Personen die doof, slechthorend, doofblind of spraakbeperkt zijn, kunnen in tal van EU-lidstaten nog altijd niet op ieder moment zelfstandig contact opnemen met hulpdiensten. Vier Europese organisaties vragen daarom bindende regels in de Digital Networks Act. Van de 25 onderzochte lidstaten bieden er slechts negen permanent toegang tot de hulpdiensten via een beeldbemiddelingsdienst en zes via tekstbemiddeling.

Vier organisaties richten zich tot Europese onderhandelaars

Het European Disability Forum, de European Emergency Number Association, de European Federation of Hard of Hearing People en de European Union of the Deaf publiceerden op woensdag 16 september 2026 een gezamenlijke open brief. Die werd gericht aan de Ierse minister van Cultuur, Communicatie en Sport, de uitvoerend vicevoorzitter van de Europese Commissie voor technologische soevereiniteit, veiligheid en democratie en de leden van de Commissie industrie, onderzoek en energie van het Europees Parlement. De vier organisaties willen dat de onderhandelaars de Digital Networks Act aanpassen, zodat beeld- en tekstbemiddelingsdiensten in iedere lidstaat dag en nacht beschikbaar worden. Zij vragen daarnaast dat personen met een beperking deze diensten ook permanent kunnen gebruiken om de hulpdiensten te bereiken.

Telefonie blijft hoofdzakelijk op stemgebruik gericht

Telefoon- en internetdiensten zijn noodzakelijk geworden voor werk, onderwijs, reizen en toegang tot publieke en private diensten. Veel telefoondiensten blijven echter hoofdzakelijk op gesproken communicatie gebaseerd. Dat vormt een hinderpaal voor mensen die niet of moeilijk via spraak kunnen communiceren. De gevolgen worden bijzonder ernstig wanneer iemand dringend medische hulp, politie of brandweer nodig heeft. Een noodnummer heeft weinig waarde wanneer een persoon de oproep niet zelfstandig kan voeren of de operator niet kan verstaan.

Bemiddelingsdienst zet communicatie onmiddellijk om

Een tekstbemiddelingsdienst maakt een gesprek mogelijk tussen iemand die tekst gebruikt en iemand die via spraak communiceert. Een tussenpersoon of technisch systeem zet de communicatie in beide richtingen om. Bij een beeldbemiddelingsdienst communiceert een dove persoon via gebarentaal met een tolk op het scherm. De tolk spreekt met de horende gesprekspartner en vertaalt diens antwoord terug naar gebarentaal. Daardoor kunnen mensen met verschillende communicatiewijzen rechtstreeks met elkaar spreken.

Realtime tekst lost niet iedere hinderpaal op

De Europese Toegankelijkheidsakte stelt eisen aan realtime tekst, ook aangeduid als RTT. Daarbij verschijnt getypte tekst tijdens het invoeren bij de andere gesprekspartner. De vier organisaties beschouwen deze techniek als noodzakelijk, maar niet als een afdoende oplossing voor iedereen. Veel dove mensen gebruiken gebarentaal als eerste of meest geschikte taal. Schriftelijke communicatie kan voor hen minder bruikbaar zijn. Bovendien ondersteunen tal van vaste telefoontoestellen waarmee diensten worden gecontacteerd geen realtime tekst. Beeld- en tekstbemiddeling blijven daarom nodig.

Grote verschillen tussen de lidstaten

Onderzoek van de European Union of the Deaf en de European Federation of Hard of Hearing People bracht de dienstverlening in 25 lidstaten in kaart. Slechts acht lidstaten bieden zowel tekst- als beeldbemiddeling aan. Andere landen bieden één van beide diensten of helemaal geen bemiddelingsdienst. Ook de openingsuren verschillen sterk. Slechts zeven lidstaten stellen beeldbemiddeling dag en nacht beschikbaar. Voor tekstbemiddeling daalt dat aantal tot vijf. In andere landen bestaan beperkte uren op werkdagen, op zaterdag of tijdens een afgebakend gedeelte van de dag.

Negen lidstaten bieden permanent beeldcontact met hulpdiensten

De verschillen worden nog gevaarlijker bij noodsituaties. In slechts negen lidstaten kunnen personen met een beperking de hulpdiensten permanent bereiken via beeldbemiddeling. Zes lidstaten bieden permanent contact via tekstbemiddeling. Elders is die toegang beperkt tot bepaalde uren of helemaal afwezig. Wie buiten de werkuren dringend hulp nodig heeft, kan daardoor afhankelijk worden van een familielid, kennis of toevallige omstander. Zelfstandig hulp vragen is dan niet gewaarborgd.

Eerdere Europese aanbeveling bracht geen gelijke toegang

De Europese Elektronische Communicatiecode vraagt lidstaten al om passende maatregelen te nemen en waar nodig bemiddelingsdiensten in te voeren. Die formulering gaf de nationale overheden veel ruimte bij de uitvoering. Het resultaat is een ongelijk Europees landschap met uiteenlopende diensten, openingsuren en kwaliteitsniveaus. De vier organisaties vrezen dat een vergelijkbare aanbeveling in artikel 88, lid 4, van de Digital Networks Act hetzelfde resultaat zal opleveren. Daarom vragen zij een bindende verplichting.

Ook kwaliteit en wachttijden moeten worden vastgelegd

Een permanent bereikbare dienst is pas bruikbaar wanneer een oproep tijdig wordt beantwoord. De organisaties vragen daarom Europese minimumeisen voor verbindingstijden, wachttijden, betrouwbaarheid en dienstkwaliteit. Lange wachttijden kunnen bij een medische noodsituatie, brand of veiligheidsincident ernstige gevolgen hebben. De gevraagde regels moeten niet alleen bepalen dat een dienst bestaat, maar ook dat die in de praktijk tijdig en degelijk werkt.

VN-verdrag verplicht tot toegankelijke communicatie

De huidige verschillen raken aan artikel 9 van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Dat artikel verplicht staten om personen met een beperking op voet van gelijkheid toegang te geven tot informatie- en communicatietechnologieën en bijbehorende systemen. Ook artikel 11 is van belang. Dat verplicht staten om de bescherming en veiligheid van personen met een beperking te verzekeren tijdens risicosituaties, gewapende conflicten, humanitaire noodsituaties en natuurrampen. Een toegankelijke verbinding met de hulpdiensten maakt daar rechtstreeks deel van uit.

Drie concrete eisen voor de Digital Networks Act

De vier organisaties willen dat iedere lidstaat permanent beeld- én tekstbemiddeling aanbiedt. Die diensten moeten ook bruikbaar zijn voor oproepen naar de hulpdiensten. Daarnaast moeten Europese kwaliteitsregels voorkomen dat een formeel bestaande dienst door lange wachttijden, technische storingen of beperkte inzetbaarheid in de praktijk faalt. De voorgestelde wetswijzigingen zijn toegevoegd aan de open brief en maken deel uit van het lopende Europese wetgevingsproces.

Ook relevant voor de bredere EDC-werking

Pieter Paul Moens bracht de oproep op dinsdag 22 september 2026 onder de aandacht van betrokkenen bij EDC Fan Belgium en de Europese Beweging. De European Disability Card vervangt geen toegankelijke noodcommunicatie en verleent op zichzelf geen toegang tot een beeld- of tekstbemiddelingsdienst. De kwestie past wel binnen dezelfde inzet voor praktische toegankelijkheid: erkende rechten moeten ook bruikbaar zijn wanneer iemand dringend hulp nodig heeft.

Bronnen:
European Disability Forum – Digital Networks Act needs to act on accessible communication
European Disability Forum – Electronic communications for all: 24/7 relay services across the EU
E-mail van Pieter Paul Moens van 22 september 2026

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)