Bnat Al Ghorba: honderd vrouwen geven de Belgische migratiegeschiedenis een gezicht

28 september 2026

Een geschiedenis verteld door vrouwen

Wie vertelt het verhaal van zestig jaar migratie naar België? Vaak gaat het over overeenkomsten tussen landen, de vraag naar arbeidskrachten en de mannen die hier kwamen werken. De tentoonstelling Bnat Al Ghorba – 60 jaar, verteld door vrouwen verlegt de aandacht naar vrouwen die eveneens hun weg vonden in België en mee vormgaven aan de samenleving. Van 8 tot en met 30 oktober 2026 krijgt dat verhaal een plaats in gemeenschapscentrum De Markten in Brussel. Volgens deelneemster Aicha Bacha brengt het project honderd geselecteerde profielen samen, onder wie vrouwen met Turkse, Marokkaanse en Congolese wortels. Ze noemt onder meer ingenieurs en artsen als voorbeelden van de uiteenlopende levenslopen die aan bod komen. Aicha Bacha is zelf een van de geselecteerde vrouwen.

Aicha Bacha als een van de honderd stemmen

Voor Aicha Bacha heeft haar selectie een persoonlijke betekenis. Zij liet weten dat zij met groot genoegen deel uitmaakt van de honderd gekozen profielen. Haar aanwezigheid maakt zichtbaar hoe breed de geschiedenis is die de tentoonstelling wil vertellen: het gaat over aankomen, studeren, werken, kennis opbouwen en een plaats innemen in het openbare leven. Aicha Bacha is doctor in de politieke en sociale wetenschappen aan de Université libre de Bruxelles (ULB). Daarnaast volgde zij opleidingen in informatie en communicatie aan de ULB en aan het Institut français de presse in Parijs. Haar academische en maatschappelijke belangstelling gaat onder meer uit naar migratie, de Marokkaanse diaspora, jongeren, identiteit en de beeldvorming over vrouwen. Die achtergrond biedt een invalshoek op een tentoonstelling waarin vrouwen zelf centraal staan in de beschrijving van hun levens en verwezenlijkingen.

één verhaal over migratie

De honderd profielen waarover Aicha Bacha spreekt, nodigen uit om voorbij één vertrouwd beeld van migratie te kijken. Niet elke vrouw kwam in dezelfde periode naar België, kreeg dezelfde kansen of koos dezelfde weg. Een arts, een ingenieur en een onderzoeker oefenen verschillende beroepen uit; achter ieder beroep schuilt bovendien een eigen leven, met familiebanden, keuzes en ambities. De verwijzing naar vrouwen met Turkse, Marokkaanse en Congolese wortels maakt duidelijk dat ook hun herkomst niet onder één noemer te brengen is. Bnat Al Ghorba presenteert hun trajecten binnen een gedeelde geschiedenis, zonder dat hun onderlinge verschillen verdwijnen.

Een plaats in de Belgische geschiedenis

De ondertitel 60 jaar, verteld door vrouwen roept een vraag op: welke levens blijven buiten beeld wanneer een land zijn migratiegeschiedenis vertelt? Vrouwen waren aanwezig in gezinnen, op scholen, op werkvloeren, in verenigingen en in het culturele en intellectuele leven. Toch worden hun namen en loopbanen lang niet altijd mee genoemd wanneer die geschiedenis wordt samengevat. Een portret kan dat veranderen. Het geeft een naam aan een bijdrage die anders abstract blijft en maakt ruimte voor de manier waarop iemand haar eigen traject beschrijft. De selectie van Aicha Bacha plaatst ook haar werk en ervaringen in dat grotere verhaal.

De loopbaan van Aicha Bacha

Aicha Bacha’s academische profiel toont een belangstelling die zich over verschillende maatschappelijke vraagstukken uitstrekt. Haar onderzoek en publieke werk raken aan migratie, collectieve identiteiten, jongeren en de voorstelling van vrouwen in de media. Zij is verbonden geweest aan het CECID, het centrum voor internationale samenwerking en ontwikkeling van de ULB. Het expertenplatform Expertalia vermeldt haar eveneens als onderzoeker en beschrijft haar werk rond immigratie en identiteit. In 2022 verscheen haar boek Le djihad en héritage sur le territoire belge. Die publicatie behandelt een ander onderwerp dan de tentoonstelling, maar laat zien dat Aicha Bacha zich ook buiten dit project bezighoudt met vragen over de Belgische samenleving. Haar opname in Bnat Al Ghorba brengt een onderzoeker in beeld binnen een geschiedenis waarin vrouwen dikwijls vooral als familieleden van anderen werden voorgesteld.

Voortbouwen op eerdere vrouwenverhalen

Organisator Empact heeft al eerder aandacht besteed aan zestig jaar migratie en aan de ervaringen van vrouwen. In een eerder project over migratiegeschiedenis stonden onder meer vrouwenverhalen en portretten uit de Turkse en Marokkaanse diaspora centraal. Dat eerdere initiatief is een afzonderlijk project; de aangekondigde tentoonstelling Bnat Al Ghorba heeft haar eigen titel, periode en selectie. De nieuwe expo biedt opnieuw gelegenheid om persoonlijke trajecten naast de bredere geschiedenis te plaatsen. Volgens Aicha Bacha wordt het project gefinancierd door Vlaanderen.

Wat een portret kan tonen

Een portret vertelt niet vanzelf een volledig leven. Het kan wel belangstelling wekken voor wat achter een naam of beroep schuilgaat: welke opleiding iemand volgde, welke mogelijkheden zij vond, welke hindernissen zij tegenkwam en wat zij voor anderen betekende. Bij Aicha Bacha leidt die belangstelling naar haar onderzoek en haar plaats in het publieke debat. Bij de andere geselecteerde vrouwen zullen bezoekers telkens een ander vertrekpunt aantreffen. Juist die verscheidenheid geeft het project zijn kracht. De geschiedenis van migratie wordt concreter wanneer mensen elkaar niet alleen als vertegenwoordigers van een gemeenschap zien, maar ook als individuen met eigen werk, overtuigingen en herinneringen.

Een tentoonstelling midden in Brussel

Bnat Al Ghorba is te zien van 8 tot en met 30 oktober 2026 in De Markten, Oude Graanmarkt 5, 1000 Brussel. De opening vindt plaats op donderdag 8 oktober om 18.30 uur. Volgens de tweetalige uitnodiging is de toegang gratis. De locatie in het centrum van Brussel maakt de tentoonstelling toegankelijk voor iedereen die zich wil verdiepen in de vrouwen achter de geschiedenis van zestig jaar migratie. Voor bezoekers is Aicha Bacha een van de honderd namen om te ontdekken; voor de stad is de tentoonstelling een gelegenheid om veel meer van die namen een zichtbare plaats te geven.

Andy Vermaut