Discipline is geen blinde gehoorzaamheid (opinie)

Het woord discipline heeft voor sommige mensen een negatieve klank gekregen. Ze associëren het met autoriteit, bevelen en het uitschakelen van persoonlijke vrijheid. Mijn eigen leven heeft mij een andere betekenis geleerd. Ik werd opgeleid als officier en diende als cavalerieofficier bij Nizza Cavalleria in Pinerolo. Later werkte ik jarenlang in wetenschappelijke laboratoria en beoefende ik traditionele krijgskunsten. Dat lijken drie verschillende werelden, maar in alle drie ontdekte ik dezelfde les: zonder zelfdiscipline wordt verantwoordelijkheid moeilijk. Discipline betekent voor mij niet dat iemand gedachteloos uitvoert wat een ander zegt. Werkelijke discipline begint bij jezelf. Kom je afspraken na? Bereid je je degelijk voor? Controleer je je eigen werk? Beheers je je emoties wanneer de situatie moeilijk wordt? Kun je een taak zorgvuldig uitvoeren wanneer niemand je controleert? Dat zijn vormen van discipline die weinig met autoritair gedrag te maken hebben. Een laboratoriumonderzoeker moet protocollen volgen omdat analyses anders onbetrouwbaar worden. Een krijgskunstenaar moet technieken beheersen omdat onzorgvuldig gedrag een trainingspartner kan verwonden. Een officier moet verantwoordelijkheid dragen omdat anderen op zijn beslissingen vertrouwen. In elk van die situaties ontstaat vrijheid juist doordat mensen zichzelf kunnen beheersen. Dat idee mis ik soms in onze samenleving. Rechten worden terecht verdedigd, maar over plichten spreken we vaak voorzichtiger. Toch kan een samenleving moeilijk functioneren wanneer iedereen alleen vraagt wat hij mag doen en niemand nog vraagt wat hij behoort te doen. Vrijheid zonder verantwoordelijkheid verandert snel in het recht van de sterkste of de luidste. Discipline vormt daar een tegengewicht voor. Het betekent dat men zichzelf grenzen kan opleggen, ook wanneer niemand anders dat doet. Dat geldt op het werk, in verkeer, in sociale omgang en zelfs in publieke debatten. Niet iedere provocatie verdient een woedende reactie. Niet iedere gedachte moet onmiddellijk worden gepubliceerd. Niet iedere mogelijkheid moet worden benut enkel omdat ze bestaat. Zelfbeheersing is volgens mij een onderschatte vorm van vrijheid. Wie zichzelf niet kan beheersen, wordt voortdurend bestuurd door zijn impulsen. Mijn militaire vorming en mijn jaren in Budo hebben mij dat zeer sterk geleerd. De grootste discipline wordt zichtbaar wanneer iemand macht of kennis bezit en toch zorgvuldig kiest hoe hij ermee omgaat. Ik zou daarom graag zien dat we het woord discipline opnieuw losmaken van het beeld van blinde gehoorzaamheid. Discipline kan juist een teken van volwassenheid zijn: ik weet wat mijn verantwoordelijkheid is en ik wacht niet tot iemand anders mij ertoe dwingt.

Antonio Lo Cascio