De wedergeboorte van realisme: Israël na de Gaza-oorlog, Yoaz Hendel, een stem uit de loopgraven in Brussel

Op woensdag 11 februari 2026 kwam een select gezelschap bijeen in Etterbeek, Brussel, voor een bijzondere briefing georganiseerd door de Europe Israel Press Association (EIPA). Centraal stond Yoaz Hendel, een figuur die de complexe gelaagdheid van de huidige Israëlische samenleving belichaamt: voormalig minister van Communicatie, lid van de Knesset, historicus, maar bovenal luitenant-kolonel bij de reservisten.

Hendel verscheen niet alleen als politicus, maar als leider van de nieuwe partij “Miluimnikim” (De Reservisten), een beweging die voortkomt uit de modder van de strijd en die bestaat uit reservisten, hun families, gewonde soldaten en vrijwilligers. Zijn missie, zoals gepresenteerd in Brussel, is het slaan van een brug tussen links en rechts in een land dat na de schok van 7 oktober 2023 op zoek is naar een nieuw fundament.

De persoonlijke schok en de paradox van 7 Oktober

Voor Hendel begon de oorlog niet in een kantoor, maar in een uniform. Op de ochtend van 7 oktober trok hij, als 48-jarige veteraan van de Navy Seals, direct naar het zuiden om een eenheid van 140 man aan te voeren. Hij beschrijft een diepe persoonlijke en nationale paradox die hem 140 dagen lang in de frontlinie hield.

Aan de ene kant was er de verpletterende schaamte. Als voormalig kabinetslid zag hij met afschuw hoe het technologische optimisme van Israël — het geloof dat geavanceerde sensoren en inlichtingen een fysieke invasie onmogelijk maakten — in één ochtend verdampte. Hij zag beelden die hij als historicus alleen kende uit de 19e eeuw of de Holocaust. Tegelijkertijd bekritiseerde hij het politieke vacuüm; terwijl de burgers vochten voor hun leven, bleven de hoogste politieke leiders in de eerste uren onzichtbaar en weigerden zij direct verantwoordelijkheid te nemen voor het falen van de staat.

De ‘Waze-wijsheid’ van de Israëlische Burger

Tegenover de falende instituten stond de ongekende kracht van het volk. Hendel introduceerde het concept van de “Waze-wijsheid”: net zoals een navigatie-app de snelste weg vindt op basis van de acties van duizenden individuen, stroomden duizenden Israëliërs op eigen initiatief naar het zuiden. Zonder centraal bevel, gedreven door een collectief overlevingsinstinct, redden zij burgers en stabiliseerden zij de frontlinie. Deze burgerlijke veerkracht vormt volgens Hendel de werkelijke kracht van Israël, een kracht die sterker bleek dan de diepe binnenlandse verdeeldheid die het land vlak voor de oorlog nog in de greep hield.

Een nieuw veiligheidsparadigma: terug naar de basis

De strategische lessen die Hendel trekt, zijn hard. Hij stelt dat de doctrine van een “klein en slim leger” heeft gefaald. De nieuwe realiteit vraagt om een groot en robuust leger. Hij benadrukt dat de internationale gemeenschap vaak vertrouwt op “high-tech” oplossingen, maar dat Israël heeft geleerd dat mankracht, munitievoorraden en fysieke aanwezigheid op strategische heuvels onvervangbaar zijn.

“De eerste les op de officiersopleiding is dat een verdedigingslinie altijd door de vijand zal worden doorbroken,” aldus Hendel. Als er slechts één technologische linie is, stort het systeem in. Daarom pleit hij voor een diepe militaire aanwezigheid en de controle over vitale gebieden om te voorkomen dat terreurorganisaties opnieuw de kans krijgen om een existentiële dreiging te vormen.

De geopolitieke balans: Iran en de regio

Ondanks het diepe trauma is de strategische positie van Israël in de regio volgens Hendel aanzienlijk verbeterd, mede doordat het zelfvertrouwen van Iran is aangetast door de gedurfde acties van de Israëlische luchtmacht, die bewees het Iraanse luchtruim volledig te kunnen domineren. Deze verschuiving in de machtsbalans heeft de perceptie in het Midden-Oosten fundamenteel veranderd, wat onder meer zichtbaar is bij Hezbollah; de organisatie is intern verzwakt en het politieke debat in Libanon over hun monopolie op geweld is voor het eerst in decennia weer opgelaaid. Hendel gelooft bovendien dat de Abraham-akkoorden alleen standhouden omdat Israël zijn kracht heeft getoond, aangezien macht in zijn visie de enige taal is die in deze regio daadwerkelijk tot werkelijke compromissen leidt.

De illusie van utopische Oplossingen

Met een scherpe blik naar het Westen bekritiseerde Hendel wat hij “utopische oplossingen” noemde. Hij stelt dat de klassieke twee-staten-oplossing geen rekening houdt met de realiteit op de grond. De Palestijnse samenleving is volgens hem diep verdeeld tussen Gaza en de Westelijke Jordaanoever (Judea en Samaria), twee entiteiten die elkaar niet erkennen.

In plaats van te dromen over een snelle vrede die de veiligheid in gevaar brengt, pleit hij voor een pragmatische benadering waarbij veiligheidscontrole voorop staat. Hij waarschuwt dat het proberen te bekeren van de regio tot westerse liberale waarden een miskenning is van de culturele en religieuze dynamiek in het Midden-Oosten.

De verkiezingen van 2026: Een nieuwe koers

Met het oog op de aanstaande verkiezingen in 2026 positioneert de partij “Miluimnikim” zich als een beweging van de ‘doeners’. Hendel benadrukt dat de politiek de maatschappelijke realiteit moet volgen. De nieuwe generatie leiders moet volgens hem voortkomen uit degenen die hun leven hebben gewaagd in de loopgraven. De partij streeft naar een verandering in hoe Israël omgaat met interne uitdagingen, zoals de integratie van alle bevolkingsgroepen in de nationale plichten en de strijd tegen het wereldwijde antisemitisme, dat na 7 oktober overal de kop opstak. Het betoog van Yoaz Hendel in Brussel was een pleidooi voor onversneden realisme. Israël is een land dat leeft tussen de diepe schaamte van een falende overheid en de enorme trots op een onverzettelijk volk. De weg voorwaarts ligt volgens Hendel niet in technologische luchtkastelen of diplomatieke wensdromen, maar in de kracht van de reservisten die weigeren te accepteren dat hun staat ooit nog zo kwetsbaar zal zijn.

Politiek Sentiment na 7 oktober

In de eerste maanden na de aanvallen van 7 oktober 2023 heerste er in Israël een brede consensus dat het volledige parlement (alle 120 leden) vervangen moest worden vanwege het falen van het systeem Echter, ruim twee jaar later (in februari 2026) is dit sentiment veranderd; het is inmiddels zelfs lastig om de bevolking te overtuigen van de noodzaak voor nieuwe gezichten in de politiek.

De “Pro-Bibi” vs “Anti-Bibi” Dynamiek

Ondanks de roep om verandering, blijven de politieke debatten in Israël nog steeds grotendeels draaien om de vraag of men voor of tegen premier Netanyahu is. Hendel stelt dat de regering-Netanyahu verantwoordelijk is voor de gebeurtenissen op 7 oktober en het gebrek aan een officiële onderzoekscommissie, evenals voor de toegenomen “tribalisering” in de samenleving.

De noodzaak van visie en principes

Hendel voert aan dat zolang de focus op de persoon Netanyahu ligt, er geen ruimte is voor een debat over principes of een visie voor de toekomst van Israël, bijvoorbeeld over de situatie in Gaza, Libanon of de rol van de ultraorthodoxe gemeenschap.

Ongeveer 30% van de Israëliërs zoekt naar een alternatief, waarbij deze zogenaamde ‘vergeten groep’ een conservatieve houding aanneemt ten aanzien van het conflict met de Palestijnen, maar juist liberaal is op het gebied van religie en staat. Deze groep wijst voorafgaande uitsluitingen of boycots van partijen zoals Likud af, omdat zij vrezen dat dergelijke beperkingen zullen leiden tot eindeloze verkiezingsrondes of de vorming van instabiele coalities met politieke uitersten.

Onderzoek naar het falen op 7 oktober

Er klinkt een sterke roep om een onderzoekscommissie die de “checks and balances” in de Israëlische democratie moet herstellen, waarbij Hendel wijst op cruciale vragen die dringend beantwoord moeten worden. Zo noemt hij het onbegrijpelijk hoe het gigantische tunnelsysteem van Hamas, dat qua omvang vergelijkbaar is met de metro van Parijs of New York, onder de neus van de inlichtingendiensten kon worden aangelegd. Daarnaast wijst hij op een ernstige inlichtingenfout, aangezien bleek dat Hamas over indrukwekkende informatie beschikte en precies wist waar de hoofdkwartieren en de veiligste locaties op de legerbases zich bevonden. Ook de militaire reactie roept fundamentele vragen op; er moet volgens hem grondig worden onderzocht waarom de luchtmacht aan het begin van de dag niet effectief kon optreden en waarom er die bewuste zaterdag slechts twee bataljons in het zuiden van het land gestationeerd waren.

Verantwoordelijkheid en onderwijs

Hendel hekelt de houding van de huidige regering, die kritiek en zelfreflectie probeert te vermijden. Hij trekt de vergelijking met het leger, waar soldaten en officieren dagelijks wordt geleerd om hun eigen fouten te onderzoeken en direct verantwoordelijkheid te nemen wanneer zij falen.In de nasleep van de meest ingrijpende crisis in de moderne geschiedenis van Israël, schetst Yoaz Hendel tijdens een besloten bijeenkomst in Brussel een rauw en onverbloemd beeld van een natie die zichzelf opnieuw moet uitvinden. Als voormalig minister van Communicatie en luitenant-kolonel bij de reservisten van de marine, bevindt Hendel zich op het kruispunt van politieke macht en militaire realiteit. De bijeenkomst, georganiseerd door de Europe Israel Press Association, dient als platform voor een diepgaande analyse van de tekortkomingen van het verleden en een visie voor een toekomst waarin de stem van de reservist centraal staat.

De gebeurtenissen van 7 oktober 2023 markeren een definitief breekpunt in het Israëlische veiligheidsdenken. Hendel, die op die ochtend onmiddellijk zijn burgerbestaan verruilde voor zijn uniform en een eenheid van 140 reservisten leidde in het zuiden, beschrijft een diepe nationale schaamte. Decennialang vertrouwde Israël op een doctrine van een ‘klein en slim leger’, ondersteund door de meest geavanceerde technologische barrières ter wereld. De brute realiteit van die dag toonde echter aan dat technologie geen substituut is voor fysieke aanwezigheid en mankracht. Terwijl de politieke en militaire top in de eerste uren van de crisis verlamd leek, ontstond er een organische reactie vanuit de bevolking. Hendel typeert dit als de ‘Waze-wijsheid’ van het volk; burgers die zonder centraal bevel hun eigen leven waagden om anderen te redden, waarmee zij het vacuüm vulden dat een falende overheid had achtergelaten.

Deze crisis heeft geleid tot een fundamentele eis voor verantwoording. Er wordt met klem gepleit voor een onafhankelijke onderzoekscommissie die de diepere oorzaken van het falen moet blootleggen. De vragen zijn legio: hoe kon een tunnelnetwerk van de omvang van de Parijse metro onder de ogen van de inlichtingendiensten worden gebouwd? Hoe kon Hamas beschikken over gedetailleerde informatie over de meest beveiligde Israëlische hoofdkwartieren? Hendel stelt dat de huidige politieke leiding, met premier Netanyahu voorop, de verantwoordelijkheid draagt voor dit falen en voor de voortdurende polarisatie in de samenleving. Volgens hem is de tijd van politieke overlevingsdrang voorbij; wat nodig is, is een leiderschap dat de waarheid durft te onderzoeken, zelfs als die pijnlijk is voor de eigen positie.

De politieke vernieuwing die Hendel nastreeft, krijgt vorm in de nieuwe partij ‘Miluimnikim’ (De Reservisten). Deze beweging is niet louter een politiek vehikel, maar een maatschappelijke reactie van degenen die daadwerkelijk in de loopgraven hebben gestaan. Hendel bekritiseert het huidige parlementaire systeem, waarin kleine, niet-zionistische partijen de coalitie gijzelen en privileges afdwingen, zoals de vrijstelling van militaire dienst voor de ultraorthodoxe gemeenschap. Zijn visie is om de rollen om te draaien en met de reservistenpartij als ‘kingmaker’ een nieuw sociaal contract af te dwingen. Dit contract houdt in dat elke burger, ongeacht achtergrond, een bijdrage levert aan de staat via militaire of nationale dienst. Het doel is om de administratie te zuiveren van partij-activisten en te vullen met leiders die tijdens de oorlog hebben bewezen dat zij nationale belangen boven eigenbelang stellen.

Op het wereldtoneel en in de regio ziet Hendel een verschuiving in de machtsbalans. Hoewel de propagandaoorlog en het oplaaiende antisemitisme in Europa grote zorgen baren, stelt hij dat de militaire kracht van Israël de regionale afschrikking heeft hersteld. De mythe van de Iraanse onschendbaarheid is aangetast door de bewezen superioriteit van de Israëlische luchtmacht boven Teheran. Desondanks waarschuwt hij voor de ‘utopische’ oplossingen die vanuit het Westen vaak worden aangedragen. Een twee-staten-oplossing beschouwt hij in de huidige context als een gevaarlijke illusie die voorbijgaat aan de diepe interne verdeeldheid binnen de Palestijnse samenleving en de aanhoudende vijandigheid van Hamas.

De veiligheidsarchitectuur van de toekomst moet volgens Hendel gebaseerd zijn op harde realiteit. Dit betekent de creatie van een fysieke perimeter binnen de Gazastrook om de Israëlische grensgemeenschappen te beschermen, en de controle over strategische hoogten die militaire dominantie garanderen. Hij benadrukt dat vrede in het Midden-Oosten niet ontstaat uit goede wil alleen, maar uit de erkenning door de tegenstander dat Israël een onwrikbare en onverslaanbare factor is. Voor Hendel en de reservistenbeweging is de weg naar 2026 er een van herstel, verantwoording en een onvermoeibare inzet voor de veiligheid van een natie die weigert opnieuw verrast te worden.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)