Europese immuniteit: De stille moord op de rechtstaat (opiniestuk)
BRUSSEL – Tussen de marmeren zalen van de EU-instellingen broeit een schandaal dat Arthur Schopenhauers beroemde woorden bewijst: “Eerst wordt de waarheid belachelijk gemaakt, dan fel bestreden.” Voor honderden ambtenaren die misstanden aanklagen, blijft de derde fase – “ze als vanzelfsprekend aanvaarden” – een onbereikbare droom. Hun realiteit? Een Belgisch gerecht dat wegkijkt terwijl Europese immuniteit verandert in een vrijbrief voor machtsmisbruik.
Neem het verhaal van “Maria” – een fictieve naam voor een al te reëel leed. Toen ze haar directeur-generaal bij de Commissie aanklaagde voor systematisch pesten, belandde haar dossier in de beruchte “stofschuif” van het Brusselse parket. Maanden later rolde er een sepotbesluit uit – zonder één verhoor, zonder één documentencontrole. Haar straf? €2.500 proceskosten wegens “misbruik van het rechtssysteem”. “Alsof mijn trauma een administratieve fout was,” fluistert ze.
Deze tragedie is geen uitzondering. Toen een onderzoeksrechter in 2018 drie EU-directeuren wilde verhoren over een fraudeschandaal, weigerden ze botweg. Hun excuus? “Discretieplicht.” Alsof een dief wegkomt met “mijn portemonnee is privé”. De rechter capituleerde – een patroon dat klinkt als gerechtelijke zelfmoord.
Wat volgt is een duivelse logica: in een zaak over valsheid in documenten verdwenen drie cruciale proces-verbalen uit het dossier. De klokkenluider moest ze zélf opsturen. Toen de hogere rechtbank na een jaar wachten eindelijk een onderzoek beval, duurde het tien maanden voor het dossier terugkwam – enkel om te worden afgedaan met: “Onnodig voor de waarheidsvinding.”
Ondertussen creëert de Commissie haar eigen schaduwjustitie. In een pestzaak besteedde een rechter het onderzoek uit aan de interne veiligheidsdienst van de Commissie – een illegale doch lucratieve deal. De dienst sprak verdachten vrij via anonieme getuigenissen, hoewel die bij wet verboden zijn. Toen de rechtbank dit in 2019 bekrachtigde, was het toneel compleet: een farce waar mensenlevens de prijs zijn.
De immuniteitskaart wordt intussen gretig gespeeld. “Luxemburg heeft exclusieve bevoegdheid!” roepen EU-ambtenaren als een gebed. Pure fictie. Artikel 274 van het EU-verdrag stelt kraakhelder: nationale rechters behouden gewoon hun bevoegdheid. Toch buigt het Belgische gerecht – een tamme hond in plaats van waakhond.
En wie houdt toezicht? De Hoge Raad voor Justitie ontving drie brandende rapporten. De reactie? Een “minachtend ontvangstbericht”. Toen een burgerlijke partij in 2021 beroep aantekende, reageerde het Federaal Parket pas in april 2024 – toen de zaak allang verjaard was. “Als een brandmelding die pas wordt gelezen als de sintels koud zijn,” zucht een advocaat.
De menselijke tol is gruwelijk. Neem “Sophie”, wiens partner zelfmoord pleegde na pesterijen bij de Commissie. Haar klachten bij medische instanties stuitten op betonnen muren. Of de klokkenluider die nu in een tent slaapt – gekneveld door €15.000 proceskosten omdat hij “onredelijk procedeerde”.
De bittere ironie? Terwijl Europa Oekraïne de les leest over rechtsstaat, gedraagt de Commissie zich als een middeleeuwse landheer. Toen een voormalig Secretaris-Generaal in 2018 persoonlijk een rechter sommeerde een zaak “te klasseren”, was dat geen incident. Het werd overtroffen toen Commissie-advocaten dossiers stalen – en die gebruikten om slachtoffers in burgerlijke zaken te verpletteren.
Schopenhauers derde fase – de waarheid als evidentie – bereiken we pas als Europa eindelijk wakker wordt. Immuniteit voor strafbare feiten buiten de officiële functie moet verdwijnen. Er is dringend behoefte aan een onafhankelijk EU-strafhof, ver van de verstikkende greep van de Commissie. En een parlementaire waarheidscommissie moet deze kanker uitlichten voordat hij de Europese droom doodt.
Tot die dag blijft Brussel een speeltuin voor straffelozen. Maria overweegt naar Straatsburg te gaan. “Maar hoe geloof ik in een rechtstaat,” vraagt ze, “als die enkel werkt voor wie géén EU-pas heeft?”
De stilte die volgt, is haar antwoord.
Andy Vermaut +32499357495
