Hanneke Smulders waarschuwt namens De Steltkluut voor stikstof, schaliegas en plasticvervuiling door INEOS Project One

7 november 2026

De Nederlandse natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut vreest dat INEOS Project One in de Antwerpse haven de bestaande milieuproblemen in de Belgisch-Nederlandse grensstreek verder zal verergeren. Hanneke Smulders, die namens de plastic korrelwerkgroep van de vereniging reageert, vraagt bijzondere aandacht voor de stikstofbelasting in Oost-Zeeuws-Vlaanderen, het gebruik van Amerikaans schaliegas en de mogelijke verspreiding van plastic korrels in de Westerschelde. De natuurvereniging behoort tot de organisaties die samen met ClientEarth de vergunningen van het industriële project juridisch aanvechten. De bezwaren krijgen opnieuw aandacht nadat de Vlaamse Raad voor Vergunningsbetwistingen op donderdag 5 november 2026 drie prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft voorgelegd. Terwijl de Europese rechter zich over de verplichtingen inzake klimaatuitstoot moet uitspreken, mag INEOS de bouw van zijn ethaankraker voortzetten.

Hanneke Smulders vreest verdere aantasting van de natuur

Hanneke Smulders spreekt namens de plastic korrelwerkgroep van natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut haar bezorgdheid uit over de mogelijke gevolgen van de nieuwe fabriek. De vereniging volgt de ontwikkelingen rond Project One al geruime tijd en heeft in het verleden verschillende bezwaren tegen de plannen naar voren gebracht. Vooral de ligging van de industriële installatie nabij de Nederlandse grens maakt het project volgens De Steltkluut bijzonder gevoelig. De milieugevolgen kunnen immers verder reiken dan het terrein waarop de fabriek wordt gebouwd. Smulders wijst op de bestaande belasting van de natuur in Oost-Zeeuws-Vlaanderen en op de gevolgen die bijkomende industriële activiteiten kunnen hebben voor beschermde natuurgebieden. De vereniging vindt dat de huidige milieusituatie onvoldoende wordt meegewogen bij de beoordeling van het project. Daarbij gaat het onder andere om stikstofdepositie, de herkomst van de gebruikte grondstoffen en de afvalstromen die samenhangen met de latere vervaardiging en het gebruik van plasticproducten. Volgens De Steltkluut moet de volledige productieketen worden onderzocht voordat kan worden vastgesteld welke gevolgen de investering voor natuur en klimaat zal hebben.

Stikstofbelasting in Oost-Zeeuws-Vlaanderen baart zorgen

De Steltkluut stelt dat de bestaande stikstofbelasting in delen van Vlaanderen en Oost-Zeeuws-Vlaanderen al te hoog is. De vereniging vreest dat een bijkomende industriële installatie de druk op gevoelige natuurgebieden verder zal vergroten. Stikstofverbindingen kunnen vanuit industriële bronnen in de atmosfeer terechtkomen en vervolgens neerslaan op bodem en vegetatie. Wanneer te veel stikstof in kwetsbare natuurgebieden terechtkomt, kan de samenstelling van de plantengroei veranderen. Soorten die goed gedijen bij een voedselrijke bodem kunnen andere planten verdringen, waardoor ook dieren die afhankelijk zijn van bepaalde vegetatie gevolgen kunnen ondervinden. Voor Oost-Zeeuws-Vlaanderen is dit onderwerp bijzonder gevoelig vanwege de bestaande milieubelasting en de aanwezigheid van beschermde natuur aan weerszijden van de landsgrens. Smulders vindt dat Project One niet afzonderlijk van deze situatie mag worden beoordeeld. De bijkomende stikstofdepositie die aan de fabriek kan worden toegeschreven, moet volgens de vereniging worden onderzocht in samenhang met de belasting die de natuur nu al ondervindt. De precieze bijdrage van Project One moet blijken uit de berekeningen en de juridische beoordeling van de toepasselijke natuurregels.

Een jarenlange juridische strijd over de vergunningen

INEOS Project One is al verschillende jaren onderwerp van juridische procedures. De Vlaamse Raad voor Vergunningsbetwistingen vernietigde in 2023 een eerdere vergunning na een procedure waarin onder andere de gevolgen van stikstofdepositie voor beschermde natuur een rol speelden. De Vlaamse overheid verleende in januari 2024 opnieuw een vergunning, waarna milieuorganisaties verdere juridische stappen ondernamen. De bezwaren richten zich zowel op de gevolgen van de fabriek voor de onmiddellijke omgeving als op de klimaatuitstoot die samenhangt met de winning en verwerking van de grondstoffen. De Steltkluut neemt vanuit Nederland deel aan de procedure omdat de vereniging vreest dat de gevolgen van de Antwerpse industriële activiteit ook op Nederlands grondgebied merkbaar zullen zijn. De juridische behandeling van de stikstofbezwaren staat los van de drie vragen die op 5 november 2026 aan het Europese Hof zijn voorgelegd. De Raad voor Vergunningsbetwistingen heeft over de overige argumenten, waaronder de mogelijke gevolgen voor beschermde natuur, nog geen definitieve uitspraak gedaan.

Waarom De Steltkluut het gebruik van schaliegas afwijst

Een tweede bezwaar van Hanneke Smulders heeft betrekking op de herkomst van het ethaan dat INEOS in Antwerpen wil verwerken. De nieuwe ethaankraker zal ethaan uit de Verenigde Staten gebruiken om ethyleen te produceren. Ethaan wordt onder andere gewonnen bij de productie en verwerking van aardgas. In de Verenigde Staten speelt de winning van schaliegas daarbij een rol. Voor die winning wordt vaak hydraulische fracturering toegepast, beter bekend als fracking. Bij deze techniek wordt onder hoge druk vloeistof in gesteentelagen gebracht om gas toegankelijk te maken. Het proces is omstreden vanwege mogelijke gevolgen voor watergebruik, bodem, ondergrond en het klimaat. Smulders wijst erop dat Nederland sinds 2018 schaliegaswinning uitsluit. In de Nederlandse Structuurvisie Ondergrond werd vastgelegd dat de winning van schaliegas niet wordt toegestaan. De Steltkluut vindt het tegenstrijdig dat Nederland zelf geen schaliegas wil winnen, terwijl een nieuwe industriële installatie vlak bij de Nederlandse grens afhankelijk wordt van grondstoffen die elders via deze winningsmethode worden geproduceerd. Het Nederlandse beleid betekent niet dat ieder gebruik van ingevoerd schaliegas verboden is, maar de vereniging beschouwt de herkomst van de grondstoffen als een reden om bezwaar te blijven maken tegen Project One.

Groene waterstof biedt volgens de vereniging onvoldoende zekerheid

De Steltkluut plaatst ook vraagtekens bij verwijzingen naar mogelijke toekomstige toepassingen van groene waterstof. Volgens Hanneke Smulders mag de verwachting dat een industriële installatie later gedeeltelijk met andere grondstoffen of energiebronnen kan werken, niet worden beschouwd als een oplossing voor de milieugevolgen van de huidige productieplannen. Groene waterstof wordt vervaardigd met elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen en kan bij bepaalde industriële processen fossiele brandstoffen vervangen. De beschikbaarheid ervan is echter afhankelijk van productiecapaciteit, infrastructuur en de technische mogelijkheden van de betrokken installatie. De vereniging vindt dat bij de beoordeling van Project One moet worden uitgegaan van de grondstoffen die daadwerkelijk zullen worden gebruikt. Eventuele toekomstige veranderingen moeten afzonderlijk worden beoordeeld op hun haalbaarheid en milieugevolgen. Het gebruik van Amerikaans ethaan blijft voor De Steltkluut daarom een van de voornaamste bezwaren tegen de Antwerpse investering.

Plastic korrels vervuilen de oevers van de Westerschelde

Hanneke Smulders vraagt bijzondere aandacht voor de vervuiling van de Westerschelde door kleine plastic korrels. Deze korrels, doorgaans nurdles genoemd, worden gebruikt als grondstof bij de verdere productie van plastic voorwerpen. Het gaat om kleine, vaak ronde of linzevormige deeltjes die tijdens opslag, transport of industriële verwerking in het milieu kunnen terechtkomen. Eenmaal verspreid zijn ze moeilijk terug te verzamelen. De Steltkluut heeft eerder aandacht gevraagd voor plastic korrels die langs de oevers van de Westerschelde zijn aangetroffen. Op verschillende plaatsen kunnen dergelijke deeltjes achterblijven tussen aangespoeld materiaal. De vereniging vreest dat een verdere uitbreiding van de productie van grondstoffen voor kunststoffen de risico’s van plasticvervuiling in de industriële keten kan vergroten. Daarbij moet worden onderscheiden tussen de ethyleenproductie van Project One en de verdere verwerking tot plastic korrels en producten. De Antwerpse ethaankraker zal zelf ethyleen produceren. De vraag of het project indirect tot bijkomend verlies van plastic korrels in het milieu kan bijdragen, vereist onderzoek naar de volledige productieketen.

Foeragerende vogels kunnen plastic korrels inslikken

Voor de plastic korrelwerkgroep van De Steltkluut vormt de aanwezigheid van nurdles langs de Westerschelde een bijzonder aandachtspunt vanwege de gevolgen voor vogels en andere dieren. Vogels zoeken op de oevers en langs de vloedlijn naar voedsel. Kleine plastic korrels kunnen daarbij worden aangezien voor eetbare deeltjes en onbedoeld worden ingeslikt. Andere korrels worden door stroming en getijden verder verspreid en kunnen op de rivierbodem of in zee terechtkomen. Plastic breekt onder invloed van zonlicht, beweging en slijtage geleidelijk af in kleinere fragmenten. Veel nurdles worden door hun afmetingen al als microplastics beschouwd. Deze deeltjes kunnen lange tijd in het milieu aanwezig blijven en zijn moeilijk te verwijderen. De Steltkluut vreest dat verdere verspreiding gevolgen kan hebben voor dieren die in en rond de Westerschelde leven. De vereniging verwijst ook naar wetenschappelijk onderzoek naar de aanwezigheid van microplastics in voedselketens en de mogelijke gevolgen voor de gezondheid van dieren en mensen. De precieze gezondheidsrisico’s hangen af van verschillende factoren, waaronder de grootte en samenstelling van de deeltjes en de mate van blootstelling.

De Steltkluut vreest verdere productie van wegwerpplastic

De bezwaren van Hanneke Smulders beperken zich niet tot de gevolgen van industriële emissies. De vereniging stelt ook vragen bij de economische keuze om nieuwe productiecapaciteit voor ethyleen te bouwen. Ethyleen is een chemische grondstof die onder andere wordt gebruikt bij de vervaardiging van polyethyleen, een kunststof die voorkomt in verpakkingsmateriaal en talrijke andere producten. De Steltkluut vreest dat Project One de productie van wegwerpplastic in stand zal houden, terwijl de vereniging juist pleit voor minder gebruik van fossiele grondstoffen en een grotere inzet op hergebruik en recycling. Volgens de organisatie moet de omschakeling naar een circulaire economie gepaard gaan met minder afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen uit aardgas. Ethyleen wordt ook gebruikt voor producten met een lange levensduur. De bezwaren van De Steltkluut hebben daarom betrekking op de verdere verwerking en het uiteindelijke gebruik van de geproduceerde grondstoffen. De vereniging vindt dat ook die gevolgen aandacht verdienen bij de beoordeling van grote industriële investeringen.

Drie vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie

Op donderdag 5 november 2026 heeft de Vlaamse Raad voor Vergunningsbetwistingen drie prejudiciële vragen voorgelegd aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. De vragen betreffen de toepassing van de Europese richtlijn inzake milieueffectbeoordeling. De Europese rechter moet verduidelijken welke indirecte klimaatuitstoot bij de beoordeling van een industrieel project moet worden betrokken. De eerste vraag gaat over scope 2-emissies, de indirecte uitstoot die ontstaat bij de productie van energie die een onderneming aankoopt. De tweede betreft scope 3-emissies die vrijkomen bij de winning van ethaan in de Verenigde Staten. De derde vraag heeft betrekking op scope 3-emissies die ontstaan tijdens de afvalfase van plasticproducten. Het Hof moet bepalen of deze emissies vallen onder de indirecte gevolgen voor het klimaat die overeenkomstig artikel 3 van de Europese milieueffectbeoordelingsrichtlijn moeten worden onderzocht. Het gaat om een juridische uitleg van Europese regelgeving die ook voor andere industriële projecten gevolgen kan hebben. De Europese rechters zullen niet rechtstreeks beslissen of de Antwerpse fabriek een vergunning mag behouden. Die beoordeling blijft een taak van de bevoegde Vlaamse rechter.

De natuurvereniging werkt samen met ClientEarth

De Steltkluut behoort tot de veertien partnerorganisaties die samen met de internationale milieuorganisatie ClientEarth de vergunningen van Project One aanvechten. Tot deze partners behoren Bond Beter Leefmilieu, BOS+, Climaxi, Dryade, Fairfin, Gallifrey Foundation, Greenpeace Belgium, Grootouders voor het Klimaat, Klimaatzaak, Mobilisation for the Environment, Natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut, Plastic Soup Foundation, Fair Resources Foundation en WWF Belgium. De organisaties voeren verschillende argumenten aan over de gevolgen van de geplande installatie voor klimaat, natuur en gezondheid. De Steltkluut brengt daarbij vooral de belangen van de natuur in Oost-Zeeuws-Vlaanderen en het grensoverschrijdende karakter van de milieugevolgen onder de aandacht. De betrokken organisaties vinden dat de beoordeling van Project One onvoldoende rekening houdt met de uitstoot die buiten het eigenlijke fabrieksterrein ontstaat. De prejudiciële vragen moeten duidelijkheid brengen over de Europese juridische verplichtingen bij het onderzoeken van die indirecte emissies.

INEOS kan voorlopig verder bouwen in Antwerpen

De verwijzing naar het Hof van Justitie betekent niet dat de vergunningen van INEOS automatisch worden geschorst of vernietigd. De bestaande vergunningen blijven geldig en de onderneming mag de bouwwerkzaamheden voortzetten. INEOS wil de ethaankraker volgens zijn planning in de tweede helft van 2027 opstarten. De onderneming verdedigt Project One als een investering in de Europese chemische industrie en stelt dat de nieuwe installatie door het gebruik van moderne technologie een lagere uitstoot per geproduceerde hoeveelheid ethyleen zal hebben dan veel bestaande installaties. INEOS wijst ook op de economische activiteit en de werkgelegenheid die met het project samenhangen. Die argumenten nemen de juridische bezwaren van de milieuorganisaties niet weg. De Raad voor Vergunningsbetwistingen zal na het antwoord van het Europese Hof moeten beoordelen wat de Europese rechtsuitleg betekent voor de vergunningen. Ook de nog openstaande bezwaren over stikstof en beschermde natuur moeten afzonderlijk worden behandeld.

Bestaande natuurproblemen verdwijnen niet door de Europese procedure

Voor Hanneke Smulders en de plastic korrelwerkgroep van De Steltkluut blijft de plaatselijke milieusituatie een afzonderlijk aandachtspunt. De discussie over scope 2- en scope 3-emissies gaat over de berekening van indirecte broeikasgasuitstoot en de verplichtingen die de Europese milieuwetgeving aan vergunningverlenende overheden oplegt. De bezwaren van De Steltkluut over stikstofdepositie, schaliegaswinning en plastic korrels hebben een andere juridische en ecologische achtergrond. Een uitspraak van het Hof van Justitie over de klimaatbeoordeling zal die onderwerpen niet automatisch beslechten. De vereniging wil dat ook de mogelijke gevolgen voor de natuur in de Belgisch-Nederlandse grensstreek worden onderzocht. De Westerschelde en de omliggende natuurgebieden liggen binnen een gebied waar industriële activiteiten, scheepvaart en andere menselijke invloeden samenkomen. Voor de natuurvereniging is dat een reden om bijkomende milieubelasting kritisch te blijven volgen.

Nederlandse natuurvereniging blijft aandringen op volledige milieubeoordeling

Hanneke Smulders maakt duidelijk dat De Steltkluut haar betrokkenheid bij de juridische procedure voortzet. De vereniging wil dat bij de beoordeling van Project One rekening wordt gehouden met de bestaande stikstofbelasting, de herkomst van de fossiele grondstoffen en de gevolgen van plasticproductie voor de Westerschelde. De organisatie vindt dat de toekomstige economische activiteit van de fabriek niet los kan worden gezien van de milieugevolgen die tijdens de verschillende fasen van de productieketen kunnen ontstaan. Voor INEOS staan de voortzetting van de bouw en de geplande ingebruikname centraal. Voor De Steltkluut blijft de vraag of de natuur in de grensstreek voldoende wordt beschermd. De Europese procedure zal een deel van het juridische geschil verduidelijken, maar de overige bezwaren blijven onderwerp van de verdere behandeling.

Bronnen:

Natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut, schriftelijke reactie van Hanneke Smulders namens de plastic korrelwerkgroep, 7 november 2026

Natuurbeschermingsvereniging De Steltkluut, publicaties over plastic korrels en INEOS Project One:
https://steltkluut.nl/category/plastic-korrels/

De Steltkluut, 15 natuurorganisaties in hernieuwde strijd tegen Europa’s grootste plasticproject:
https://steltkluut.nl/15-natuurorganisaties-in-hernieuwde-strijd-tegen-europas-grootste-plasticproject/

ClientEarth, Europe’s biggest plastics project escalated to EU’s highest court, with INEOS still building, 5 november 2026:
https://www.clientearth.org/latest/press-office/europe-s-biggest-plastics-project-escalated-to-eu-s-highest-court-with-ineos-still-building/

Raad voor Vergunningsbetwistingen, arrest RvVb-2627-0194 van 5 november 2026

Rijksoverheid Nederland, Structuurvisie Ondergrond, 11 juni 2018:
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2018/06/11/structuurvisie-ondergrond

INEOS, officiële projectinformatie:
https://project-one.ineos.com/nl/faq/

indegazette.be, INEOS mag verder bouwen in Antwerpen terwijl hoogste Europese rechter zich over klimaatuitstoot moet buigen, 5 november 2026:
https://www.indegazette.be/ineos-mag-verder-bouwen-in-antwerpen-terwijl-hoogste-europese-rechter-zich-over-klimaatuitstoot-moet-buigen/

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en de overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.

Wil je onze redactie financieel steunen? Iedere vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt om ons journalistieke werk voort te zetten.