Vrijwilligers trekken naar Brussel, Antwerpen, Gent en Oostende met grootschalige campagne tegen drugsgebruik

28 oktober 2026

BRUSSEL/ANTWERPEN/GENT/OOSTENDE – Tienduizenden gratis informatieboekjes over drugs, vrijwilligers op drukbezochte pleinen en rechtstreekse gesprekken met jongeren, ouders en leerkrachten. De vzw Zeg Neen Tegen Drugs heeft in verschillende Belgische steden een preventiecampagne opgezet die jongeren wil bereiken voordat zij voor het eerst met drugs in aanraking komen. De organisatie, die in België samenwerkt met de internationale Foundation for a Drug-Free World, wil drugspreventie een grotere plaats geven in de maatschappelijke reactie op drugsgebruik en drugscriminaliteit. In Brussel, Antwerpen, Gent en Oostende gingen vrijwilligers de afgelopen weken de straat op om educatief materiaal uit te delen en mensen aan te moedigen het gesprek over drugs aan te gaan. De vereniging kiest bewust voor informatie en persoonlijke gesprekken. Ze wil jongeren helpen om weloverwogen beslissingen te nemen en voorkomen dat drugsexperimenten uitmonden in problematisch gebruik.

Drugsgeweld in Brussel vormt aanleiding voor preventiecampagne

De drugshandel en het daarmee gepaard gaande geweld vormen al geruime tijd een onderwerp van debat in Brussel. Politieoptredens, gerechtelijke onderzoeken en veiligheidsmaatregelen krijgen daarbij veel aandacht. De vzw Zeg Neen Tegen Drugs wil dat ook de preventieve kant van het drugsbeleid voldoende aan bod komt. De organisatie richt zich daarom op jongeren die nog geen drugs gebruiken of mogelijk voor het eerst met dergelijke middelen worden geconfronteerd. Ze vertrekt vanuit de gedachte dat informatie over lichamelijke en psychische gevolgen jongeren kan helpen om risico’s beter in te schatten. De vrijwilligers proberen mensen te bereiken voordat er sprake is van afhankelijkheid, gezondheidsproblemen of betrokkenheid bij druggerelateerde incidenten. De vereniging ziet preventie als een manier om de vraag naar illegale drugs op langere termijn terug te dringen. Of de huidige campagne daadwerkelijk tot minder drugsgebruik of een kleinere afzetmarkt leidt, is niet met onafhankelijke onderzoeksresultaten vastgesteld.

Tienduizenden boekjes moeten jongeren bereiken voordat ze drugs proberen

De verspreiding van het boekje ‘De Feiten over Drugs’ vormt de kern van de activiteiten. In totaal gaat het volgens de organisatie om tienduizenden gratis exemplaren. De publicaties zijn bedoeld om lezers informatie te geven over verschillende soorten drugs en de gevolgen die het gebruik ervan kan hebben. De vrijwilligers delen ze uit op plaatsen waar jongeren, ouders en andere voorbijgangers gemakkelijk aanspreekbaar zijn. Het gaat niet om een campagne waarvoor mensen zich vooraf moeten inschrijven of een bijeenkomst moeten bijwonen. De boekjes worden rechtstreeks aangeboden tijdens ontmoetingen op straat en op andere drukbezochte locaties. Op die manier wil de vereniging ook mensen bereiken die uit zichzelf geen informatie over drugspreventie zouden opzoeken. Het precieze aantal verspreide exemplaren per stad is niet bekendgemaakt. Evenmin zijn er afzonderlijke cijfers beschikbaar over het aantal jongeren dat daadwerkelijk bereikt werd, hoeveel gesprekken plaatsvonden of hoe de deelnemers de ontvangen informatie beoordeelden.

Vrijwilligers bezoeken pleinen, sportclubs en jeugdcentra

De campagne beperkt zich niet tot één stad. Zowel in Brussel als in Antwerpen, Gent en Oostende gingen vrijwilligers aan de slag. Ze bezochten drukbezochte pleinen, sportclubs en jeugdcentra, plaatsen waar jongeren in hun dagelijkse leven samenkomen. De keuze voor dergelijke locaties moet de afstand tussen de preventiewerkers en hun publiek verkleinen. In een sportclub kunnen gesprekken ontstaan met jongeren die regelmatig aan georganiseerde activiteiten deelnemen. In jeugdcentra is er gelegenheid om jongeren te bereiken binnen hun vertrouwde omgeving. Op pleinen komen de vrijwilligers in contact met een uiteenlopend publiek, waaronder ouders en voorbijgangers die anders weinig met preventiecampagnes te maken hebben. De vereniging wil dat de uitgedeelde informatie aanleiding geeft tot gesprekken die na de eerste ontmoeting kunnen worden voortgezet. Concrete adressen, afzonderlijke actiedagen en het aantal deelnemende sportclubs en jeugdcentra zijn niet opgegeven.

Jongeren moeten kunnen praten zonder onmiddellijk veroordeeld te worden

De vrijwilligers kiezen voor een benadering waarbij voorlichting vooropstaat. Het uitgangspunt is dat jongeren vragen moeten kunnen stellen over drugs zonder dat elk gesprek meteen verandert in een waarschuwing, berisping of straf. Een jongere die nieuwsgierig is naar een bepaald middel, hoeft daarom nog geen drugsgebruiker te zijn. Wie met vragen zit over de ervaringen van vrienden of kennissen, moet volgens de vereniging eveneens informatie kunnen krijgen. De campagne probeert daar ruimte voor te maken door boekjes aan te bieden en een gesprek mogelijk te maken. Het initiatief richt zich vooral op het voorkomen van een eerste gebruikservaring. De organisatie wil jongeren helpen om de mogelijke gevolgen van hun keuzes te begrijpen en weerstand te bieden wanneer zij in een situatie terechtkomen waarin drugs worden aangeboden. Het materiaal is ook bedoeld voor volwassenen die met vragen van jongeren worden geconfronteerd.

Ouders en leerkrachten krijgen hulpmiddelen om het gesprek aan te gaan

Niet iedere jongere bespreekt vragen over drugs spontaan met zijn ouders of leerkrachten. Soms ontbreekt de kennis om een vraag te beantwoorden. In andere gevallen kan onzekerheid over de juiste aanpak een open gesprek bemoeilijken. Daarom richt Zeg Neen Tegen Drugs zich niet uitsluitend op jongeren. Ook ouders, opvoeders en leerkrachten behoren tot het publiek dat de organisatie wil bereiken. De educatieve boekjes kunnen dienen als vertrekpunt voor gesprekken over nieuwsgierigheid, sociale druk, de mogelijke gevolgen van drugsgebruik en persoonlijke keuzes. De bedoeling is dat volwassenen niet uitsluitend reageren wanneer er al een probleem is ontstaan, maar ook vooraf met jongeren kunnen spreken over middelengebruik. De campagne moedigt ouders en opvoeders aan om belangstelling te tonen voor de vragen waarmee jongeren zitten. Een gesprek over drugs hoeft volgens die benadering niet te beginnen met een vermoeden van gebruik. Het kan ook onderdeel zijn van de dagelijkse opvoeding en begeleiding.

Sportclubs en jeugdcentra krijgen een plaats in de preventieve werking

De keuze om sportclubs en jeugdcentra te bezoeken, geeft de campagne een bereik buiten het onderwijs. Jongeren brengen een deel van hun vrije tijd door in sportverenigingen en andere organisaties waar zij contact hebben met leeftijdsgenoten en volwassen begeleiders. Die contacten bieden kansen om preventie bespreekbaar te maken. Een trainer, jeugdwerker of begeleider kan bijvoorbeeld vragen krijgen over middelengebruik zonder over dezelfde achtergrondkennis te beschikken als een gespecialiseerde preventiemedewerker. Door educatief materiaal beschikbaar te stellen, wil de vereniging deze volwassenen ondersteunen. De campagne sluit aan bij het uitgangspunt dat voorlichting niet uitsluitend in het klaslokaal hoeft plaats te vinden. In welke mate de bezochte sportclubs en jeugdcentra de aangeboden boekjes ook nadien gebruiken, is niet bekend. Er zijn evenmin concrete afspraken over langdurige samenwerking met deze organisaties gepubliceerd.

Preventie krijgt een andere plaats dan politieoptreden en bestraffing

Het initiatief maakt een onderscheid tussen optreden tegen drugscriminaliteit en het voorkomen van drugsgebruik. Politie en justitie richten zich onder andere op strafbare feiten, handel, geweld en de bestrijding van criminele netwerken. Preventiewerk probeert mensen te bereiken voordat gezondheidsproblemen of andere schadelijke gevolgen zich voordoen. Zeg Neen Tegen Drugs wil met de campagne vooral inzetten op die tweede benadering. De vereniging gaat ervan uit dat jongeren die goed geïnformeerd zijn, bewuster kunnen beslissen of zij middelen willen gebruiken. Ze hoopt dat minder jongeren dan met drugs beginnen. Die doelstelling verschilt van de onmiddellijke bestrijding van drugshandel, waarvoor politie en gerecht andere middelen inzetten. De campagne gaat niet gepaard met aangekondigde politieoperaties, controles of strafrechtelijke maatregelen. Het betreft een burgerinitiatief dat via vrijwilligers en educatief materiaal een bijdrage wil leveren aan het preventieve werk.

De vereniging wil ook de vraag naar illegale drugs terugdringen

Een van de achterliggende doelstellingen is het verkleinen van de vraag naar drugs. De organisatie redeneert dat drugshandel afhankelijk is van mensen die middelen kopen en gebruiken. Wanneer jongeren besluiten geen drugs te proberen, zou dat volgens de vereniging op langere termijn kunnen bijdragen aan minder vraag. De campagne probeert daarom te voorkomen dat nieuwe gebruikers ontstaan. Dat uitgangspunt verklaart waarom de vrijwilligers vooral informatie verspreiden en gesprekken voeren, in plaats van zich uitsluitend te richten op mensen met bestaande drugsproblemen. De vereniging wil de aandacht vestigen op de beslissingen die jongeren nemen voordat middelengebruik begint. Een rechtstreeks verband tussen de verspreiding van boekjes en veranderingen in drugshandel of criminaliteitscijfers is voor deze campagne echter niet aangetoond. De omvang van dergelijke effecten kan ook niet worden afgeleid uit het aantal uitgedeelde publicaties.

Gratis video’s en lespakketten ook digitaal beschikbaar

De fysieke verspreiding van boekjes is slechts één onderdeel van het educatieve aanbod. Via het online platform van de vereniging kunnen ouders, opvoeders, leerkrachten en lokale jeugdwerkers ook digitaal preventiemateriaal raadplegen. Het aanbod omvat informatieve publicaties, video’s en volledige lespakketten. De materialen worden gratis aangeboden, zodat geïnteresseerden niet afhankelijk zijn van een bezoek van vrijwilligers of van een geplande activiteit in hun stad. Ouders kunnen informatie thuis raadplegen. Leerkrachten kunnen nagaan welke materialen bruikbaar zijn tijdens lessen of gesprekken op school. Jeugdwerkers kunnen de informatie betrekken bij activiteiten met jongeren. De gratis beschikbaarheid moet het mogelijk maken om dezelfde educatieve informatie op verschillende plaatsen te gebruiken. Over het aantal downloads, deelnemende scholen of gebruikers van de digitale lespakketten zijn voor deze campagne geen afzonderlijke gegevens beschikbaar.

Belgische vzw maakt deel uit van een internationale preventiewerking

Zeg Neen Tegen Drugs is de Belgische tak van de Foundation for a Drug-Free World, een internationale non-profitorganisatie die educatief materiaal over drugs verspreidt. De internationale werking omvat volgens de organisatie activiteiten in ongeveer 180 landen. In België is het initiatief naar eigen zeggen ongeveer twintig jaar actief. De vereniging werkt met vrijwilligers die informatie verspreiden en mensen aanspreken over de gevolgen van drugsgebruik. Het huidige initiatief in Brussel, Antwerpen, Gent en Oostende maakt deel uit van die langere werking. De internationale organisatie biedt verschillende materialen aan die plaatselijke vrijwilligers kunnen gebruiken. De verspreiding van boekjes en de beschikbaarheid van educatieve video’s maken het mogelijk om dezelfde campagneboodschap op uiteenlopende locaties onder de aandacht te brengen. De genoemde internationale aanwezigheid betekent niet dat in elk van die landen dezelfde activiteiten plaatsvinden of dat de resultaten overal gelijk zijn.

Scientology Kerk en haar leden ondersteunen de organisatie

De Belgische preventiewerking krijgt steun van de Scientology Kerk en haar leden. Ook de internationale Foundation for a Drug-Free World maakt deze ondersteuning kenbaar. De band met Scientology behoort tot de achtergrond van de organisatie en haar financiering en ondersteuning. De activiteiten worden naar buiten gebracht als educatieve drugspreventie, waarbij de verspreiding van informatie over middelengebruik centraal staat. De internationale stichting stelt haar materialen ter beschikking via een netwerk van vrijwilligers en betrokken organisaties. Het is niet bekend welk aandeel van de kosten van de Belgische campagne door afzonderlijke ondersteuners wordt gedragen. Ook zijn geen bedragen bekendgemaakt voor drukwerk, distributie of andere uitgaven die verband houden met de acties in de vier Belgische steden. De betrokkenheid van Scientology is wel een vaststaand onderdeel van de organisatiegeschiedenis en de huidige ondersteuning.

Internationale stichting beschikt sinds 2024 over consultatieve status bij de Verenigde Naties

De Foundation for a Drug-Free World beschikt sinds 2024 over een bijzondere consultatieve status bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties, bekend als ECOSOC. Die status biedt erkende niet-gouvernementele organisaties mogelijkheden om binnen vastgelegde procedures deel te nemen aan overleg en activiteiten die verband houden met het werk van de Verenigde Naties. Het gaat om een formele consultatieve relatie, niet om een erkenning dat al het aangeboden educatieve materiaal wetenschappelijk is gevalideerd of dat alle campagnes bewezen resultaten opleveren. De internationale stichting kan via deze status deelnemen aan bepaalde activiteiten en bijdragen leveren binnen de toepasselijke VN-procedures. Voor de Belgische vrijwilligers verandert dit niets aan het karakter van hun straatcampagne: zij blijven zich richten op het verspreiden van informatie en het voeren van gesprekken met jongeren en volwassenen.

Preventiemateriaal moet ook na de straatacties beschikbaar blijven

De vereniging wil dat de campagne niet eindigt wanneer de vrijwilligers een plein, sportclub of jeugdcentrum verlaten. Wie een informatieboekje ontvangt, kan het nadien opnieuw lezen of doorgeven aan iemand anders. De digitale materialen bieden de mogelijkheid om onderwerpen verder te bespreken of informatie later opnieuw op te zoeken. Voor ouders kan dat bijvoorbeeld nuttig zijn wanneer een kind vragen stelt over een bepaald middel. Voor leerkrachten en jeugdwerkers kan het aangeboden materiaal een vertrekpunt vormen om de gevolgen van drugsgebruik bespreekbaar te maken. De vereniging stelt daarom de informatie gratis ter beschikking en wil vermijden dat toegang tot de materialen afhankelijk wordt van een plaatselijk evenement. Een concrete einddatum van de Belgische campagne is niet meegedeeld. Ook over eventuele toekomstige acties in andere steden zijn geen bevestigde gegevens beschikbaar.

Bronnen: Zeg Neen Tegen Drugs – ‘Vrijwilligers versterken hun preventieoffensief tegen drugs in Brussel, Antwerpen, Gent en Oostende’.

Foundation for a Drug-Free World – https://www.drugfreeworld.org/about-us/about-the-foundation.html

Verenigde Naties – ECOSOC, register van organisaties met consultatieve status – https://esango.un.org/civilsociety/consultativeStatusSummary.do?profileCode=669006

Zeg Neen Tegen Drugs – https://www.zegneentegendrugs.be/

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en een sterke overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.

Wil je onze redactie een financieel duwtje in de rug geven? Elke vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt ons om ons journalistieke werk voort te zetten.