Index beloofd, maar keihard uitgehold
16 april 2025
De belofte dat de index van lonen en uitkeringen onaangetast zou blijven, klinkt steeds holler in België. Het recente regeerakkoord, dat door velen als een baken van sociale bescherming werd geprezen, blijkt in werkelijkheid een reeks harde ingrepen te bevatten. Gepensioneerden, zieken, werklozen en arbeiders voelen de gevolgen van maatregelen die hun koopkracht en levensstandaard ernstig aantasten. Wat ooit werd voorgesteld als een redding van de index, blijkt nu een stelselmatige afbraak van sociale verworvenheden.
Sociale uitkeringen onder druk
De automatische indexering van sociale uitkeringen, waaronder pensioenen, wordt voortaan met twee maanden vertraagd. Dit betekent dat tienduizenden mensen, vaak met de laagste inkomens, gemiddeld 70 euro per indexaanpassing mislopen. Vooral rusthuisbewoners, die al moeite hebben om rond te komen, raken hierdoor in nog grotere financiële problemen. Een eerdere afspraak, die garandeerde dat pensioenen eerst zouden worden aangepast voordat rusthuistarieven stegen, is stilletjes geschrapt. Dit laat kwetsbare ouderen achter in een steeds nijpender situatie, terwijl de kosten van levensonderhoud blijven stijgen.
Pensioenen selectief aangepakt
Voor bepaalde groepen gepensioneerden, zoals leraars met een masterdiploma, docenten en professoren, zijn de vooruitzichten nog somberder. Hun pensioenen worden de komende vijf jaar slechts minimaal aangepast, wat neerkomt op een verlies van vijf volledige indexsprongen. Dit leidt tot een daling van hun pensioen met 10 tot 15 procent. Deze maatregel, die werd gepresenteerd als een vorm van pensioenhervorming, zou volgens de regering middelen vrijmaken om de laagste pensioenen te verhogen. In plaats daarvan lijken de besparingen te worden aangewend voor andere prioriteiten, zoals defensie-uitgaven. Deze aanpak wekt de indruk dat de pensioenen van specifieke groepen worden opgeofferd, mogelijk als opmaat naar een bredere afbouw van de indexering voor alle pensioenen.
Toekomst van de index onzeker
Alsof deze ingrepen nog niet ver genoeg gaan, bevat het regeerakkoord plannen voor een grondige herziening van het indexsysteem tegen eind 2026. Deze aangekondigde hervorming roept vragen op over de toekomst van de automatische aanpassing van lonen en uitkeringen aan de stijgende levensduurte. Wat nu al duidelijk is, is dat de index, die jarenlang een hoeksteen van sociale rechtvaardigheid vormde, steeds verder wordt uitgehold. Werknemers en gepensioneerden vrezen dat de komende onderhandelingen nog zwaardere beperkingen zullen opleggen, met een rechtstreekse impact op hun levensstandaard.
Arbeidsvoorwaarden verslechteren
Niet alleen uitkeringen staan onder druk; ook de arbeidsvoorwaarden van werkenden worden aangetast. Lonen zijn bevroren, premies voor nachtwerk en overuren worden afgebouwd, en zowel arbeiders als bedienden worden geconfronteerd met een hogere werkdruk. Deze maatregelen treffen vooral degenen die al in precaire omstandigheden werken, terwijl de economische onzekerheid toeneemt. Het contrast met de belofte van een beschermde index kan nauwelijks groter zijn.
Sociaal verzet groeit
De onvrede over deze maatregelen blijft niet onopgemerkt. Op 31 maart 2025 vond een succesvolle staking plaats, waarbij vakbonden hun stem lieten horen tegen de sociale afbraak. Daarnaast wordt op 27 april 2025 in Brussel een mars georganiseerd tegen de verslechteringen en voor vrede, met gratis vervoer voor deelnemers. Deze groeiende protesten tonen aan dat de Belgische bevolking niet lijdzaam toekijkt terwijl sociale rechten worden afgebroken.
Een oproep tot waakzaamheid
De afbraak van de index en de bijbehorende sociale rechten markeert een keerpunt in het Belgische beleid. Wat ooit werd gepresenteerd als een overwinning voor de werkende en kwetsbare Belg, blijkt een reeks pijnlijke besparingen die de zwaksten het hardst treffen. De komende jaren zullen cruciaal zijn om te bepalen of de index, en daarmee een fundament van sociale zekerheid, overeind blijft. Voorlopig lijkt de realiteit ver verwijderd van de beloftes die werden gemaakt.
