Kazachstan zoekt nieuwe balans in relatie met Europa
25 november 2025
Op maandag 24 november 2025, van 15.00 uur tot 16.30 uur (uur van vaststelling), schetste de Kazachse ambassadeur Roman Vassilenko in het Press Club Brussels Europe in Brussel hoe zijn land laveert tussen Rusland, China, de Europese Unie en de Verenigde Staten. In de zaal aan de Rue Froissart 95 – 1040 Brussel zaten journalisten, diplomaten en beleidsvolgers die wilden horen hoe Kazachstan na tien jaar nauwere samenwerking met de Europese Unie vooruit kijkt. Press Club Invitation 24 (2)
Tussen Rusland en China, met het oog op Europa
Vassilenko herinnerde eraan dat Kazachstan letterlijk ligt tussen de twee grootste landen ter wereld. Aan de ene kant Rusland, aan de andere kant China. Hij koppelde die geografische realiteit aan een politieke keuze: na ruim vijfendertig jaar onafhankelijkheid kiest zijn land bewust voor een evenwichtige, pragmatische koers in het buitenlands beleid, waarbij het nationale belang centraal staat.
Hij wees erop dat Kazachstan het negende grootste land ter wereld is qua grondgebied, terwijl de bevolking rond de twintig miljoen inwoners telt. Wonen naast reuzen als China en Rusland, zei hij, leert een land hoe belangrijk diplomatie op lange termijn is. Volgens hem heeft Kazachstan die vaardigheid stap voor stap ontwikkeld en ingezet om ruimte te creëren voor eigen prioriteiten.
In dat kader wees hij erop dat China in 2024 is uitgegroeid tot grootste handelspartner van Kazachstan, vóór Rusland. Tegelijk noemde hij de Verenigde Staten en Europa onmisbare spelers in de economische ontwikkeling van zijn land. Naarmate de Kazachse economie groeit, blijft de relatie met de Europese Unie voor Astana een belangrijke hefboom. Zeker op het vlak van grondstoffen, waar Kazachstan over rijke voorraden beschikt, ziet de ambassadeur nieuwe kansen voor samenwerking met Europa.
Tien jaar versterkt partnerschap met de Europese Unie
De bijeenkomst in Brussel stond in het teken van tien jaar EU-Kazachstan Enhanced Partnership and Cooperation Agreement, een uitgebreide samenwerkingsovereenkomst die verschillende beleidsterreinen omvat. Vassilenko gaf aan dat hij drie lijnen wilde uitwerken: een balans opmaken van die eerste tien jaar, nieuwe motoren vinden voor de economische samenwerking en vooruit kijken naar prioriteiten op het vlak van veiligheid, digitalisering en de groene omslag.
Hij herinnerde eraan dat Kazachstan destijds als eerste land in Centraal-Azië zo’n brede overeenkomst met de Europese Unie ondertekende en goedkeurde. De afspraak strekt zich uit over negenentwintig domeinen en vormt volgens hem een stevig kader voor het dagelijkse werk tussen Brussel en Astana. De Europese Unie is vandaag de belangrijkste handelspartner én investeerder in de Kazachse economie.
Naast handel en investeringen is er volgens de ambassadeur een levendige politieke dialoog over thema’s als klimaatverandering en regionale veiligheid. Volgende week komt in Brussel de tweeëntwintigste EU-Kazachse samenwerkingsraad bijeen. Dat overlegmoment moet toelaten om de uitvoering van de overeenkomst te bekijken en de snel groeiende agenda bij te sturen waar nodig.
Handel, energie en grondstoffen als ruggengraat
Volgens Vassilenko blijft de economische relatie tussen Kazachstan en de Europese Unie opvallend stevig, ondanks onrust op de wereldeconomie. De handel tussen beide kanten bedroeg in 2024 rond de vijftig miljard dollar. Kazachstan neemt daarbij ongeveer negentig procent van de handel tussen de Europese Unie en Centraal-Azië voor zijn rekening.
Sinds de onafhankelijkheid heeft de Europese Unie naar schatting tweehonderd miljard dollar geïnvesteerd in de Kazachse economie. Ongeveer vierduizend Europese bedrijven zijn er vandaag actief. De ambassadeur gaf aan dat Kazachstan vooral inzet op betere toegang tot de Europese markt voor landbouwproducten, naast de klassiekere export van grondstoffen en energie.
Op het vlak van energie noemde hij concrete cijfers. Kazachstan levert ongeveer dertien procent van het oliegebruik in Europa en zestien procent van de Europese behoefte aan uranium. Daarmee, zei hij, fungeert het land als een stabiele pijler in de Europese energiemix. In Brussel onderstreepte hij dat Kazachstan zichzelf ziet als een betrouwbare partner die een voorspelbare rol wil spelen in de energievoorziening van het continent.
De middelste corridor als brug tussen oost en west
Een grote plaats in zijn toespraak ging naar de zogeheten Middle Corridor, de transportroute die Europa via Kazachstan verbindt met Centraal-Azië en verder. Vassilenko omschreef die corridor als een strategische route waarvan de betekenis de komende jaren alleen zal toenemen.
Kazachstan wil volgens hem uitgroeien tot een doorgangsland dat oost en west dichter bij elkaar brengt via spoor, weg en lucht. Hij schetste plannen voor dertien nieuwe transportcorridors, dertienduizend kilometer extra autosnelwegen, extra luchtverbindingen en vijf spoorlijnen die vrachtverkeer tussen Europa en Centraal-Azië moeten ondersteunen.
De digitale ontwikkeling speelt daar mee in. De ambassadeur sprak over de ambitie om van Kazachstan een volledig digitale staat te maken, waarbij moderne infrastructuur en digitale diensten elkaar versterken. Hij gaf aan dat de Middle Corridor nu al sterke groeicijfers toont: het vrachtvolume steeg volgens hem met tweeënzestig procent op jaarbasis. Tegen 2028 mikt zijn land op een capaciteit van ongeveer tien miljoen ton per jaar.
Daarnaast wees hij erop dat Kazachstan beschikt over een groot deel van de wereldwijd als strategisch erkende grondstoffen: eenentwintig van de vierendertig elementen die als cruciaal gelden, komen in het land voor. Daarmee ziet hij nieuwe kansen voor nauwe samenwerking met Europa rond de bevoorrading van die materialen, onder meer voor de energietransitie.
Connectiviteit, visumbeleid en menselijke contacten
Vassilenko verbond logistiek en diplomatie aan elkaar door te stellen dat betere verbindingen ook bijdragen aan meer stabiliteit. Volgens hem gaat het bij de Middle Corridor niet alleen om rails, wegen en havens, maar ook om uitwisseling tussen mensen. Hij pleitte ervoor om sneller werk te maken van geplande projecten, zowel wat harde infrastructuur betreft als zachtere maatregelen, bijvoorbeeld rond regelgeving en procedures die in 2023 werden afgesproken.
Kazachstan blijft naar eigen zeggen bereid om met de Europese Unie samen te werken zodat de Middle Corridor kan uitgroeien tot een duurzame slagader voor regionale handel. Op politiek vlak haalde hij de intensieve interparlementaire contacten aan, samen met samenwerking rond onderwijs, cultuur en academisch werk. Zulke initiatieven moeten volgens hem het partnerschap verder dragen.
Een concreet voorbeeld dat hij aanhaalde, is het Europese voornemen om het visumbeleid voor Kazachse burgers te versoepelen. Dat omschreef hij als een belangrijke stap voor reizigers, studenten en zakelijke contacten.
Een volwassen partnerschap met oog op de volgende tien jaar
De ambassadeur schetste ook hoe Kazachstan zichzelf positioneert in wereldwijde debatten over lopende oorlogen en internationale crises. Hij sprak over een vaste politieke lijn en waarden die zijn land volgens hem respect hebben opgeleverd. Samenwerking met westerse landen, inclusief de Europese Unie, blijft van groot belang, maar is volgens Vassilenko gekoppeld aan de ambitie om van Kazachstan een welvarend land te maken.
Aan het einde van zijn betoog vatte hij de relatie tussen Kazachstan en de Europese Unie samen als een volwassen en zelfbewust partnerschap, gestoeld op gedeelde waarden en wederzijdse belangen. Hij sprak de hoop uit dat beide kanten in de komende tien jaar samen verder werken aan concrete resultaten en menselijk contact dat dat partnerschap in stand houdt. Op die manier wil Kazachstan voortbouwen op tien jaar versterkte samenwerking en tegelijk vooruit kijken naar nieuwe vormen van samenwerking met Europa.
In Brussel klonk zo een duidelijk signaal: tussen Rusland en China zoekt Kazachstan actief houvast bij de Europese Unie, zonder andere partners los te laten.
Bronnen:
Ambassade van de Republiek Kazachstan in het Koninkrijk België
Persbriefing “Kazakhstan — EU: Where Next After 10 Years of Enhanced Partnership?” in Press Club Brussels Europe
Uitspraak en toelichting van ambassadeur Roman Vassilenko tijdens het debat in Brussel
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)
