Nieuwsgierigheid heeft geen pensioenleeftijd (opinie)

Ik werd geboren in 1947. Dat betekent dat ik inmiddels vele decennia van studie, werk, onderzoek en maatschappelijke veranderingen heb meegemaakt. Ik heb technieken zien ontstaan die vroeger ondenkbaar waren. Computers veranderden laboratoria. Digitale fotografie veranderde beeldvorming. Wetenschappelijke communicatie werd wereldwijd en vrijwel onmiddellijk. Kennis die vroeger alleen via gespecialiseerde bibliotheken bereikbaar was, kan vandaag binnen enkele seconden op een scherm verschijnen. Bij zo’n lange levensloop ontstaat gemakkelijk het idee dat iemand op een bepaald moment genoeg heeft geleerd. Ik geloof daar niet in. Leeftijd geeft ervaring, maar ervaring is geen vervanging voor nieuwsgierigheid. Sterker nog: ervaring kan gevaarlijk worden wanneer zij iemand ervan overtuigt dat hij nieuwe ontwikkelingen niet meer hoeft te volgen. Ik ben daarom actief geïnteresseerd gebleven in wetenschappelijke organisaties, voeding, genetica, biochemie, laboratoriumgeneeskunde en andere terreinen die met mijn oorspronkelijke opleiding verband houden. Niet omdat een mens op hoge leeftijd alles moet blijven doen wat hij vroeger deed, maar omdat denken geen pensioenleeftijd kent. De wereld verandert. Wie stopt met leren, blijft niet op dezelfde plaats staan; hij raakt langzaam verder verwijderd van de werkelijkheid om hem heen. Dat geldt voor technologie, wetenschap en samenleving. Jongere generaties kunnen daarbij dingen weten die ouderen niet weten. Daar moeten ouderen niet bang voor zijn. Het is juist een kans. Ervaring en nieuwe kennis hoeven geen concurrenten te zijn. Een jonge onderzoeker kan technisch veel meer weten over een nieuwe methode, terwijl een oudere onderzoeker patronen herkent uit decennia praktijkervaring. Wanneer beiden naar elkaar luisteren, ontstaat iets wat geen van beiden alleen bezit. Ik vind daarom dat we anders moeten spreken over ouder worden. Natuurlijk verandert het lichaam. Energie, snelheid en fysieke mogelijkheden blijven niet identiek. Maar intellectuele nieuwsgierigheid is geen spier die automatisch op een bepaalde verjaardag stopt. Men kan nieuwe boeken lezen, talen bestuderen, nieuwe technologie leren gebruiken en nieuwe mensen ontmoeten. Misschien gebeurt dat anders dan op twintigjarige leeftijd, maar anders betekent niet waardeloos. Ook in Budo heb ik geleerd dat ervaring niet betekent dat training stopt. Een ervaren beoefenaar beweegt misschien minder explosief dan een jonge atleet, maar kan beschikken over timing en inzicht die alleen door jaren ontstaan. Zo kijk ik ook naar kennis. Mijn advies aan mensen van mijn generatie is daarom eenvoudig: gebruik ervaring niet als excuus om te stoppen met leren. En mijn advies aan jongeren is even eenvoudig: onderschat ouderen niet omdat hun kennis op een andere manier werd gevormd. We hebben elkaar nodig. Nieuwsgierigheid behoort niet tot een leeftijdscategorie. Zolang iemand vragen blijft stellen, blijft zijn intellectuele leven bewegen.

Antonio Lo Cascio