Oorlog in Soedan zet Europa onder druk om mensenrechten ernstig te nemen
9 december 2025
Conferentie in Europees Parlement over oorlog in Soedan
In het Europees Parlement in Brussel vond op dinsdag 9 december 2025 een conferentie plaats over de oorlog in Soedan, onder de titel “Soedan in Crisis: Turning Humanitarian Action into Lasting Peace”. Europarlementsleden, experts, onderzoekers en journalisten gingen er dieper in op de situatie sinds het uitbreken van de oorlog op zaterdag 15 april 2023. Centraal stond de situatie van de Soedanese bevolking, die wordt geconfronteerd met systematische schendingen van mensenrechten, hongersnood en massale ontheemding.
De debatten werden geleid door Manel Msalmi, mensenrechtenadviseur bij het Milton Friedman Institute. Zij gaf de verschillende sprekers de ruimte om zowel de politieke en militaire machtsverhoudingen als de humanitaire gevolgen van de oorlog te duiden. Tegelijk kwam de vraag aan bod welke rol de Europese Unie nog kan spelen om de druk op de verantwoordelijken op te voeren en de steun aan burgers te versterken.
Regionale actoren en ideologische netwerken
Journalist en voormalig inlichtingenexpert Claude Moniquet ging in op de rol van de Muslim Brotherhood en Iran. Volgens zijn analyse leveren Iraanse structuren via de Rode Zee wapens aan het Soedanese leger. Die stroom van materiaal past volgens hem in een bredere strategie waarbij Teheran zijn invloed in Afrika vergroot en nieuwe steunpunten zoekt.
Moniquet waarschuwde dat een duurzaam Iraans netwerk in en rond Soedan niet alleen een bron van instabiliteit is voor de regio. In zijn ogen betekent het ook een veiligheidsrisico voor Europa, onder meer omdat wapens en milities langs dezelfde routes richting het Middellandse Zeegebied kunnen bewegen.
Voormalig Europees Parlementslid Paulo Casaca, oprichter van het South Asia Forum, wees op de rol van Qatar en andere staten die islamistische krachten in Soedan hebben ondersteund. Hij stelde dat de machthebbers in Khartoem stapsgewijs internationale mechanismen hebben afgebroken die moesten instaan voor toezicht op hun mensenrechtenbeleid. Daarbij verwees hij naar de manier waarop de VN-missie UNITAMS, bedoeld om de overgang naar civiel bestuur te begeleiden, is uitgehold en uiteindelijk stopgezet.
Gevolgen voor Europa en oproep tot steun
Heath Sloane, Director of Geopolitical Intelligence bij B&K Agency, schetste hoe islamistische netwerken vandaag een strategische factor zijn in de oorlog. De invloed van de Muslim Brotherhood en de as tussen Iran en de Houthi-beweging is volgens hem diep ingebed geraakt in het conflict en reikt tot ver buiten de grenzen van Soedan.
Sloane maakte duidelijk dat de oorlog directe gevolgen heeft voor Europa. Vluchtelingenstromen zetten bestaande opvangsystemen onder druk, extremistische ideologieën kunnen via digitale kanalen en persoonlijke netwerken tot hier doordringen, en buitenlandse machten krijgen de kans om een vaste positie in te nemen in een land met een cruciale ligging aan de Rode Zee. Hij riep de Europese Unie op om actief Soedanese actoren te steunen die kiezen voor pluralisme, zoals vrouwenorganisaties, minderheidsgroepen, journalisten en civiele organisaties. Volgens hem vormen zij een van de weinige krachten die nog werken aan een toekomst met meer inspraak en minder geweld.
Soedanese politieke stem vraagt gerechtigheid
Khalid Omer Yousif, voormalig Soedanese minister van Kabinetszaken en belangrijke politieke figuur, bracht een perspectief vanuit het land zelf. Hij omschreef de situatie in Soedan als de grootste humanitaire ramp ter wereld van dit moment en stelde dat er geen militaire uitweg bestaat. De kern van de crisis ligt volgens hem in decennialange militaire heerschappij, die de diversiteit binnen Soedan systematisch heeft onderdrukt en verschillen heeft uitgediept in plaats van ze te verkleinen.
Yousif wees op ernstige schendingen van het internationaal recht door beide strijdende partijen en vroeg om echte verantwoordelijkheid. Straffeloosheid kan volgens hem niet blijven duren als er ooit een stabieler bestel moet ontstaan. Hij stelde dat de Soedanese Islamic Movement de oorlog verlengt en pleitte ervoor om deze beweging als terroristische organisatie te erkennen.
Daarnaast riep hij Europa op om de roadmap van het zogeheten Quad-format van vrijdag 12 september te steunen, waarin internationale partners een traject hebben uitgetekend om het politieke proces in Soedan opnieuw op gang te brengen. Hij vroeg om een forse uitbreiding van de humanitaire hulp en om steun voor de internationale onderzoekscommissie die bewijzen verzamelt, zodat daders later kunnen worden vervolgd.
Oproep van mensenrechtenverdedigers aan de Europese Unie
Journalist en mensenrechtenverdediger Andy Vermaut herinnerde aan de omwenteling in 2019, toen Soedanese burgers de straat op gingen tegen de militaire machthebbers. Na de val van het oude regime leefde de hoop op een civiele overgang, maar die werd in 2021 ruw doorbroken toen islamistische en militaire leiders opnieuw met geweld, arrestaties en massamoorden de touwtjes in handen namen.
Vermaut beschreef hoe de oorlog vandaag leidt tot hongersnood in grote delen van het land, grootschalig seksueel geweld en getuigenissen over burgers die stikken na de inzet van chemische wapens. Vanuit het perspectief van de Europese waarden rond mensenrechten en democratie, zo stelde hij, kan de Europese Unie niet aan de zijlijn blijven staan. Hij pleitte voor een verbod op de Muslim Brotherhood in Europa, voor diplomatieke isolatie van extremistische actoren die de oorlog aanwakkeren en voor ongehinderde humanitaire toegang tot burgers, ongeacht in welke regio zij zich bevinden.
Voor lezers en burgers in Europa stelt zich daarbij de vraag in welke mate Europese instellingen bereid zijn om hun eigen verklaringen over mensenrechten om te zetten in concrete beslissingen over sancties, hulp en diplomatieke druk. Wat vandaag in Brussel wordt besproken, heeft rechtstreeks gevolgen voor Soedanese mannen, vrouwen en kinderen die proberen te overleven in een land in oorlog.
Beelden van chemische wapens sluiten de dag af
Aan het einde van de conferentie kregen de aanwezigen een recente onderzoeksreportage van een internationale nieuwszender te zien over het gebruik van chemische wapens door het Soedanese leger tegen burgers. De getuigenissen en beelden onderstrepen hoe ver het geweld in Soedan is gegaan en hoe moeilijk het is voor slachtoffers om gehoord te worden in internationale fora.
De vertoning maakte duidelijk dat de discussie in Brussel niet beperkt blijft tot analyses in vergaderzalen, maar rechtstreeks verbonden is met de levens van mensen die dagelijks met geweld, honger en angst te maken hebben. Voor Europese besluitvormers en burgers rijst de vraag welke verantwoordelijkheid zij willen opnemen tegenover Soedan, zowel op het vlak van opvang als in hun buitenlands beleid en steun voor gerechtelijke stappen.
De conferentie in het Europees Parlement liet zo een beeld achter van een land in oorlog, gevangen tussen regionale machtsstrijd, ideologische netwerken en de roep om rechtvaardigheid. Wie naar Soedan kijkt, ziet tegelijk een test voor de geloofwaardigheid van het Europese mensenrechtenbeleid. De bijdragen van politici, experts en mensenrechtenverdedigers tonen hoe nauw veiligheidsbelangen, humanitaire overwegingen en steun aan democratische krachten met elkaar verweven zijn. Achter elke beleidskeuze gaan concrete Soedanese levens schuil, en de manier waarop Europa nu reageert, zal nog lang doorwerken in de toekomst van het land en de bredere regio.
De bijeenkomst in Brussel maakt duidelijk dat de oorlog in Soedan niet alleen een tragedie is voor miljoenen Soedanese burgers, maar ook een graadmeter voor de bereidheid van Europa om zijn eigen waarden serieus te nemen. Door de stemmen van Soedanese politici, internationale experts en mensenrechtenverdedigers samen te brengen, wordt zichtbaar hoe beslissingen in het Europees Parlement rechtstreeks samenhangen met voedselhulp, bescherming van vrouwen en minderheden en het verzamelen van bewijzen voor toekomstig gerechtelijk onderzoek. Wie dit volgt, merkt hoe sterk hoe Soedanese gezinnen worden getroffen samenhangt met keuzes die hier in Europa worden gemaakt.
Bronnen:
Persbericht “Soedan in Crisis: Turning Humanitarian Action into Lasting Peace”, Europees Parlement, Brussel
Onderzoeksreportage France 24 over gebruik van chemische wapens in Soedan
Andy Vermaut +32499357495
