Vijf buurtwegen per jaar, vijftig euro per dag: waarom het akkoord van Glabbeek juridisch onderuitging

31 oktober 2026

Een overeenkomst die een einde moest maken aan procedures over ontoegankelijke buurtwegen, werd zelf het onderwerp van een jarenlange rechtszaak. De gemeente Glabbeek beloofde in 2017 aan tragewegenactivist Marc Van Damme om jaarlijks vijf wegen te behandelen. Bij vertraging konden contractuele schadevergoedingen ontstaan. Op 15 september 2025 verklaarde het hof van beroep in Brussel de overeenkomst absoluut nietig. De discussie draaide toen niet langer uitsluitend om de vraag welke wegen de gemeente had behandeld, maar om de grenzen van wat een gemeentebestuur over zijn toekomstige beleid met één particulier kan afspreken.

Een afspraak om geschillen te beëindigen

Marc Van Damme spreekt gemeenten aan op de toegankelijkheid van trage wegen en heeft daarover verschillende procedures gevoerd. Ook in Glabbeek ontstonden betwistingen. De gemeente koos voor een dading: een overeenkomst waarmee partijen een bestaand geschil regelen of verdere geschillen proberen te voorkomen. Op 11 mei 2017 werden de afspraken vastgelegd. Ze betroffen buurtwegen die waren opgenomen in de Atlas van de buurtwegen en als ontoegankelijk waren aangeduid op een tragewegenkaart van januari 2017. Bijlagen bij de overeenkomst bepaalden over welke wegen het ging. Het akkoord moest een werkwijze bieden waarmee de gemeente en de activist niet telkens opnieuw tegenover elkaar voor de rechter zouden staan.

Behandelen betekende niet uitsluitend heropenen

De gemeente verbond zich ertoe om vanaf 1 januari 2017 jaarlijks vijf buurtwegen te behandelen. Dat woord had in de overeenkomst een omschreven betekenis. Een weg kon worden opengesteld. Als derden zich daartegen verzetten, kon een dagvaarding worden uitgebracht om de openstelling via de rechtbank te verkrijgen. Ook het afronden van een administratieve procedure tot verlegging of afschaffing op gemeentelijk niveau gold als behandeling. De dading verplichtte Glabbeek dus niet om ieder pad opnieuw open te maken. Ze verplichtte de gemeente wel om jaarlijks voor minstens vijf wegen een van de overeengekomen trajecten te doorlopen.

Een planning die verschillende besturen zou binden

Naast het jaarlijkse aantal waren er termijnen voor het betrokken wegenbestand. Binnen zeven jaar moest veertig procent zijn behandeld. Binnen vijftien jaar moest dat voor alle betrokken wegen zijn gebeurd. De berekening begon op 1 januari 2017, waardoor het laatste richtpunt eind 2031 lag. Een overeenkomst uit één bestuursperiode zou zo doorwerken tijdens verschillende latere bestuursperiodes. Dat tijdsbereik werd in hoger beroep een van de redenen waarom het hof de regeling niet als een gewone afspraak over enkele afzonderlijke werkzaamheden beschouwde.

Jaarlijks rapporteren en tijdig reageren

De overeenkomst bevatte een eigen systeem van informatie en controle. Glabbeek moest uiterlijk op 31 december aangetekend meedelen welke wegen in het afgelopen jaar waren behandeld. Marc Van Damme kreeg vervolgens twee maanden om te onderzoeken of de gemeente haar verbintenissen was nagekomen. Zonder onderbouwde opmerkingen binnen die termijn mocht Glabbeek ervan uitgaan dat hij de meegedeelde uitvoering niet betwistte. Als er wel bezwaar kwam, moest worden nagegaan of de voorwaarden voor een schadevergoeding waren vervuld. De overeenkomst legde dus zowel aan de gemeente als aan Marc Van Damme termijnen en formaliteiten op.

Vijftig euro per weg en per dag vertraging

Het financiële mechanisme voorzag in vijftig euro per weg en per dag vertraging. Die vergoeding was niet automatisch verschuldigd zodra Marc Van Damme vond dat een weg onvoldoende was behandeld. Hij moest de gemeente vooraf aangetekend in gebreke stellen. Ook moesten aanspraken op schadevergoeding op de afgesproken wijze worden meegedeeld en per trimester worden herhaald. De dading bevatte voorschriften over de betrokken weg, de belemmering, de periode en de gevraagde vergoeding. Juist die formaliteiten speelden later bij de eerste rechter een rol. Een niet-uitgevoerde verbintenis en een opeisbare vergoeding waren binnen deze overeenkomst niet zonder verdere voorwaarden hetzelfde.

Ook Marc Van Damme ging verbintenissen aan

Tegenover de gemeentelijke afspraken stond de verbintenis van Marc Van Damme om bepaalde procedures over de betrokken wegen niet te voeren. Daarop stond een contractuele vergoeding van vijfduizend euro per procedure. Het akkoord bestond dus niet uitsluitend uit gemeentelijke verplichtingen. Beide partijen wilden hun onderlinge optreden regelen. Dat wederkerige karakter voorkwam echter niet dat het hof later onderzocht of het onderwerp van de overeenkomst zelf verenigbaar was met de regels over gemeentelijk bestuur.

De rechtszaak begon met de uitvoering

Op 18 januari 2020 liet Marc Van Damme aangetekend weten dat Glabbeek volgens hem zijn engagementen niet was nagekomen. Hij kondigde aan vanaf 1 maart 2020 schadevergoeding te zullen eisen. De gemeente betwistte zijn standpunt. Op 3 maart 2020 volgde een dagvaarding voor de rechtbank van eerste aanleg in Leuven. De procedure betrof onder andere de informatie over de wegen die in 2017, 2018 en 2019 waren behandeld en de daaruit voortvloeiende financiële aanspraken.

In Leuven kreeg de uitvoering een andere beoordeling

De eerste rechter oordeelde op 20 april 2021 dat Glabbeek voor de drie betrokken jaren niet aan de overeengekomen jaarlijkse resultaten had voldaan. Voor 2017 en 2018 kende de rechtbank geen schadevergoeding toe omdat de vereiste voorafgaande ingebrekestelling niet was nageleefd. Voor 2019 was die formaliteit wel vervuld. Om te bepalen hoe groot de vergoeding moest zijn, wilde de rechtbank eerst onderzoeken vanaf welk ogenblik de verbintenis voor dat jaar correct was uitgevoerd. De debatten werden daarvoor heropend. Glabbeek stelde op 4 mei 2021 hoger beroep in.

Het hof stelde de geldigheid zelf ter discussie

Tijdens de openbare zitting van 19 mei 2025 bracht het Brusselse hof van beroep uit eigen beweging een andere vraag naar voren: had de dading wel een geldig voorwerp en was zij verenigbaar met de openbare orde? Beide partijen mochten daarover schriftelijk standpunt innemen. Advocaat Hans-Kristof Carême trad voor Glabbeek op namens advocaat Bert Beelen. Marc Van Damme werd vertegenwoordigd door advocaat Frederiek Baudoncq. Op 30 juni 2025 lichtten de advocaten de standpunten van hun cliënten toe. Het ging om een debat tussen de procespartijen over een juridische vraag. De beschreven procesgang vermeldt geen benoeming van een partijadvocaat tot onafhankelijk gerechtelijk deskundige.

Gemeentelijk beleid moet kunnen veranderen

Het hof beoordeelde de afspraken vanuit het algemeen belang, de gemeentelijke besluitvorming en de democratische controle. Een bestuur moet kunnen reageren op nieuwe regelgeving en gewijzigde omstandigheden. Ook verkiezingen kunnen tot andere beleidskeuzes leiden. De overeenkomst legde volgens het hof het handelen van Glabbeek te vergaand vast. Niet alleen het aantal te behandelen wegen lag vast, maar ook de chronologie en de noodzaak om daarvoor middelen vrij te maken. De contractuele schadevergoedingen konden de ruimte om van koers te veranderen verder beperken.

Een particulier kreeg een contractuele positie tegenover het beleid

Het hof wees er ook op dat Glabbeek de verbintenissen aanging tegenover één particulier en diens erfgenamen. Uit de besproken gegevens bleek volgens het hof niet welke persoonlijke gebruiksband Marc Van Damme met de betrokken wegen had. Zijn visie op het algemeen belang mocht niet via deze overeenkomst bepalend worden voor het gemeentelijke beleid. Dat oordeel betekent niet dat burgers geen standpunt over buurtwegen mogen innemen of geen procedure kunnen voeren. Het betrof de rechtsgeldigheid van deze concrete regeling, met haar duur, haar omvang en haar financiële sancties.

De dading viel weg, de vorderingen ook

Het hof verklaarde de dading van 11 mei 2017 absoluut nietig wegens strijd met de openbare orde. Daardoor ontbrak volgens het hof een geldige grondslag voor de vorderingen van Marc Van Damme. Het Leuvense vonnis werd tenietgedaan en zijn vorderingen werden ongegrond verklaard. Het arrest besliste niet afzonderlijk over de toegankelijkheid, verlegging of afschaffing van iedere buurtweg. Een geschil over de uitvoering van een contract en een geschil over een afzonderlijke gemeentelijke wegenbeslissing blijven verschillende procedures.

Ruim 41.000 euro aan rechtsplegingsvergoedingen

Marc Van Damme werd veroordeeld tot betaling van 18.000 euro rechtsplegingsvergoeding voor de eerste aanleg en 23.546,51 euro voor het hoger beroep. Samen gaat het om 41.546,51 euro, naast andere gerechtskosten. Glabbeek had hogere rechtsplegingsvergoedingen gevraagd, maar het hof kende die niet toe. De vergoeding werd beoordeeld als een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten, niet als straf voor het standpunt van een procespartij. In januari 2026 werd bericht dat Marc Van Damme geen cassatieberoep tegen het arrest had ingesteld. Hij bleef het tragewegenbeleid van Glabbeek wel bekritiseren.

Bronnen:
Hof van beroep Brussel, kamer 1N, arrest van 15 september 2025, rolnummer 2021/AR/731, repertoriumnummer 2025/6098, afschrift in tekstvorm.
Hageland Actueel, Dirk Desmet, 6 januari 2026, https://www.hagelandactueel.be/tienen/milieu/51788/trage-wegenactivist-marc-van-damme-niet-naar-cassatie

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)

Wil je de onafhankelijke journalistiek van indegazette.be ondersteunen?

Iedere dag zetten we ons in om nieuws, reportages en verhalen te brengen uit de Westhoek, België, Europa en de rest van de wereld. Dat doen we met veel inzet en een sterke overtuiging dat onafhankelijke journalistiek toegankelijk moet blijven voor iedereen.

Wil je onze redactie een financieel duwtje in de rug geven? Elke vrijwillige bijdrage, groot of klein, helpt ons om ons journalistieke werk voort te zetten.

Je kunt ons ondersteunen via:

☕ Ko-fi: https://ko-fi.com/andyvermaut

☕ Buy Me a Coffee: https://buymeacoffee.com/andyvermaut

Hartelijk dank voor je vertrouwen, je betrokkenheid en je steun aan indegazette.be!

Andy Vermaut
Hoofdredacteur indegazette.be