Westhoek Verbeeldt viert 100.000ste beeld en 20 jaar digitaal erfgoed

In de Westhoek is er een dubbel feest bij de digitale beeldbank Westhoek Verbeeldt. Dit regionale fotoarchief viert zijn twintigste verjaardag én verwelkomde onlangs de 100.000ste afbeelding. De dubbele mijlpaal onderstreept het succes van twee decennia digitale erfgoedwerking. Dankzij dit project wordt het verleden van de Westhoek veiliggesteld en toegankelijk gemaakt voor een groot publiek.

Unieke mijlpaal voor regionaal erfgoed

De kaap van 100.000 beelden is een uitzonderlijke mijlpaal voor de erfgoedbank. Het 100.000ste beeld – een historische foto, gedigitaliseerd en toegevoegd met hulp van een vrijwilliger – staat symbool voor de overvloed aan herinneringen die Westhoek Verbeeldt inmiddels herbergt. In 2018 telde de database al ruim 60.000 afbeeldingen; vandaag zijn dat er dus liefst honderdduizend, elk met een eigen verhaal. De collectie is in twintig jaar uitgegroeid tot een van de grootste regionale beeldbanken van het land. Om de mijlpaal luister bij te zetten, wordt het verhaal achter de 100.000ste foto extra in de kijker geplaatst. Ter ere van de schenker van deze jubileumfoto loopt er tot eind maart een kleine tentoonstelling in de regio, waar zijn bijzondere bijdrage aan het visuele geheugen van de Westhoek wordt gevierd.

Twee decennia digitale erfgoedwerking

Precies twintig jaar geleden, in 2005, begon Westhoek Verbeeldt als pionier in digitale erfgoedzorg. Wat begon in de gemeente Heuvelland – toen nog onder de naam Heuvelland Verbeeldt – groeide al snel uit tot een regiobreed project. Het oorspronkelijke doel was om senioren via lokale fotogeschiedenis de stap naar computers en internet te laten zetten. Al snel bleek de aanpak zo succesvol dat alle gemeenten in de zuidelijke Westhoek intekenden. De intergemeentelijke cultuurvereniging CO7 (CultuurOverleg Zeven) nam het experiment onder haar vleugels. Samen met de erfgoedcel bouwde men de beeldbank verder uit voor de hele regio. Later sloten ook andere Westhoek-gemeenten aan, zodat de beeldbank inmiddels het volledige Westhoek-gebied bestrijkt.

Vrijwilligers verzamelen het verleden

Vanaf dag één vormen vrijwilligers de hoeksteen van Westhoek Verbeeldt. Een uitgebreid netwerk van enthousiaste erfgoedliefhebbers speurt continu naar oud beeldmateriaal bij lokale families, verenigingen en verzamelaars. Zij digitaliseren foto’s, dia’s en prentbriefkaarten en noteren de verhalen die erbij horen. Dankzij hun inzet zijn al tienduizenden privéfoto’s gered van de vergetelheid en publiek gemaakt. Het gaat grotendeels om kwetsbaar materiaal uit familiealbums en schoendozen op zolders – beelden van het dagelijkse dorpsleven, groepsfoto’s van schoolklassen en verenigingen, oude prentkaarten van dorpsgezichten en herinneringen aan oorlogsjaren. Stuk voor stuk unieke getuigenissen van het verleden die zonder dit project mogelijk verloren waren gegaan. Dat deze duurzame erfgoedoperatie al twintig jaar draait op de passie van vrijwilligers, is uitzonderlijk en geldt als een voorbeeld in Vlaanderen.

Erfgoed voor iedereen toegankelijk

De verzamelde foto’s en bijbehorende verhalen zijn voor iedereen vrij te raadplegen via de website westhoekverbeeldt.be. Zo kan het brede publiek grasduinen door het verleden van de Westhoek, op zoek naar herkenbare gezichten, verdwenen straatbeelden of opmerkelijke gebeurtenissen. Ook scholen, heemkundige kringen en onderzoekers maken veelvuldig gebruik van het digitale fotoarchief als waardevolle informatiebron. Bovendien vindt het beeldbankmateriaal zijn weg naar tentoonstellingen, publicaties, wandelroutes en educatieve projecten in de regio. Zo kwam het verleden bijvoorbeeld al tot leven in originele wenskaarten en specifieke jongerenprojecten aan de hand van foto’s uit de collectie. Westhoek Verbeeldt bewijst daarmee dat lokaal erfgoed niet in stoffige archiefdozen hoeft te blijven, maar dankzij digitalisering en participatie een nieuw leven krijgt in de gemeenschap.

Feestelijk jaar met blik op de toekomst

Het jaar van de twintigste verjaardag staat in het teken van vieren én vooruitkijken. Om het succes te delen met alle inwoners, is een creatieve jubileumactie op poten gezet. Bij bakkers in de hele Westhoek zijn broodzakken verspreid met daarop een QR-code die leidt naar een erfgoedwedstrijd. Wie via de code zijn favoriete foto uit de beeldbank kiest en toelicht waarom die zo bijzonder is, maakt kans op mooie prijzen. Deze smakelijke actie brengt het rijke archief tot leven op de keukentafel en zet mensen aan om hun eigen band met het verleden te ontdekken. Tegelijkertijd zet het project ook in op vernieuwing: zo loopt er een jongerenparcours waarbij twintigers – even oud als de beeldbank zelf – met een frisse blik aan de slag gaan met het oude beeldmateriaal. Na twee decennia blijft Westhoek Verbeeldt immers niet op zijn lauweren rusten. Het vrijwilligersnetwerk wordt verder uitgebouwd, de website evolueert mee met de tijd, en iedereen met een oude foto in de lade wordt uitgenodigd om die te delen. Het dubbele jubileum is dan ook geen eindpunt, maar een nieuwe motivatie om de succesvolle erfgoedwerking in de Westhoek met volle kracht voort te zetten.

Met 100.000 waardevolle beelden en twintig jaar ervaring staat Westhoek Verbeeldt symbool voor hoe een lokale gemeenschap haar erfgoed kan koesteren in de digitale eeuw. De regionale beeldbank is uitgegroeid tot een levend archief waar verleden en heden elkaar ontmoeten. De toon is gezet voor de komende jaren. Dankzij blijvende samenwerking, innovatie en liefde voor erfgoed blijft de Westhoek zijn geschiedenis veiligstellen – beeld per beeld, verhaal per verhaal.

Bronnen:

Westhoek Verbeeldt – Officiële website en campagnemateriaal (westhoekverbeeldt.be, geraadpleegd maart 2025)
Focus & WTV – “60.000 beelden op vernieuwde site ‘Westhoek Verbeeldt’” (nieuwsartikel, 7 december 2018)
OKV (Openbaar Kunstbezit Vlaanderen) – “Westhoek in beeld” (artikel in OKV-magazine, 2010)
Het Laatste Nieuws (regio Ieper/Westhoek) – “100.000ste beeld op Westhoek Verbeeldt en 20 jaar digitale erfgoedwerking” (krantenartikel, 28 februari 2025)
Persbericht gemeente Kortemark (Frederik Jaques) -“100.000ste beeld op ‘Westhoek Verbeeldt’ en 20 jaar digitale erfgoedwerking” (gemeentelijk persbericht, 26 februari 2025)