Wie arm is moet keuzes maken over gezondheid

27 november 2025

Gezondheidsongelijkheid raakt dagelijks leven

Voor wie in armoede leeft, is een gezond leven geen evidentie maar een dagelijkse worsteling. Dat is de kern van de campagne 2025 van Welzijnszorg, met als titel Wie arm is moet keuzes maken. De organisatie legt de aandacht op mensen die moeten wikken en wegen tussen voeding, huur en zorgkosten, terwijl hun gezondheid stap voor stap achteruitgaat.

De cijfers zijn duidelijk. Mensen met een lage socio-economische status leven volgens de gegevens van Welzijnszorg tot 10 à 13,5 jaar minder lang in goede gezondheid dan mensen met een hoger inkomen. Dat verschil komt niet voort uit individuele keuzes alleen, maar uit een optelsom van sociale, economische en omgevingsfactoren. Wie in een vochtige, slecht geïsoleerde woning woont, wie voortdurend met geldzorgen zit of wie in een drukke, ongezonde buurt leeft, draagt dat mee in zijn lichaam.

Een getuigenis uit het werkveld illustreert dat. Een ouder vertelt dat het gezin in een woning van slechte kwaliteit woont, waardoor de kinderen voortdurend ziek zijn. De jongste heeft chronische astma. De gezondheidszorg vangt de gevolgen op, maar de oorzaken liggen in de leefomstandigheden.

Arm maakt ziek, ziek maakt arm

Welzijnszorg schetst een vicieuze cirkel. Lage inkomens zorgen voor stress, uitstel van zorg en keuzes die niemand zou moeten maken. Een doktersbezoek wordt vooruitgeschoven omdat de rekening niet in het budget past. Een kind krijgt niet de begeleiding die eigenlijk nodig is, omdat het vervoer of het remgeld te duur is. Wie dan toch ziek wordt, ziet de uitgaven stijgen en het inkomen dalen.

Zo ontstaat een kringloop waarin armoede ziek maakt en ziekte armoede verdiept. Deze ongelijkheid treft niet alleen de betrokken gezinnen, maar ook de samenleving die te laat ingrijpt en hogere kosten draagt op lange termijn. De campagne van Welzijnszorg wil die realiteit zichtbaar en bespreekbaar maken, zonder de verantwoordelijkheid alleen bij individuele burgers te leggen.

Campagne van Welzijnszorg zet kloof in beeld

Op donderdag 27 november 2025 zet Welzijnszorg in het station Antwerpen-Centraal een opvallende actie op. Op de vloer ligt een levensverwachtingslat van twaalf meter lang. Bezoekers krijgen een flyer met een boodschappenlijst en een budget dat toereikend is of tekortschiet. Daarna nemen ze plaats op de lat. Zo wordt concreet zichtbaar hoe groot de afstand is tussen mensen met een hoge en een lage socio-economische status, uitgedrukt in gezonde levensjaren.

De actie vormt het startmoment van de nieuwe campagne. De komende maand trekken vrijwilligers met acties de straat op. Met initiatieven zoals Soep op de stoep en Zet je benen in willen ze duidelijk maken dat armoede niet mag eindigen in slechtere gezondheid. De campagne nodigt voorbijgangers, pendelaars en online volgers uit om stil te staan bij een ongemakkelijke vraag: hoe aanvaardbaar is het dat de levensverwachting van mensen zo sterk samenhangt met hun portemonnee?

Partners roepen op tot beleid dat gezondheid centraal zet

Voor deze campagne werkt Welzijnszorg samen met CM Gezondheidsfonds, Samana en Welzijnsschakels. Zij zien in hun dagelijkse werking hoe financiële problemen de toegang tot zorg bemoeilijken. Uit studies van het ziekenfonds komt herhaald terug dat mensen in een precaire financiële situatie drempels ervaren bij de gezondheidszorg. Die drempels leiden tot ongelijkheid in gezondheid, waardoor de kloof tussen verschillende groepen nog groter wordt.

Directeur Koen Trappeniers van Welzijnszorg vzw stelt dat voorkomen dat mensen ziek worden op lange termijn de meest doeltreffende besparing is voor de gezondheidszorg. Dat vraagt volgens hem structurele hervormingen: investeren in betere levensomstandigheden, in toegankelijke zorg en in systemen die zorg op maat mogelijk maken. Ook CM-voorzitter Luc Van Gorp wijst op de herhaalde signalen uit onderzoek en hoopt dat de gezamenlijke campagne beleidsmakers aanzet tot concrete stappen.

Aanbevelingen voor beleid en zorgpraktijk

Welzijnszorg koppelt aan de campagne duidelijke beleidsaanbevelingen. Gezondheid zou volgens de organisatie een doel moeten zijn in alle beleidsdomeinen. Beslissingen over wonen, mobiliteit, werk, inkomen en leefomgeving hebben rechtstreeks en onrechtstreeks invloed op het lichaam van mensen. Betere woningen, minder luchtvervuiling en stabielere inkomens leiden tot minder ziekten en minder druk op de zorg.

Daarnaast pleit Welzijnszorg voor het vermijden van een zorgsysteem op twee snelheden. Iedereen, ongeacht inkomen, zou vlot toegang moeten hebben tot kwalitatieve zorg, zonder financiële hindernissen of langere wachttijden omdat de portefeuille dat niet toelaat. Een raadpleging uitstellen of een behandeling overslaan, enkel om financiële redenen, heeft gevolgen op lange termijn voor de gezondheid en uiteindelijk ook voor de zorgkosten.

Ten slotte vraagt de organisatie aandacht voor zorg op maat. Hulpverleners en diensten hebben inzicht nodig in hoe armoede de mogelijkheden van patiënten bepaalt. Wie de weg niet vindt in een ingewikkeld zorglandschap, heeft nood aan begeleiding doorheen formulieren, doorverwijzingen en afspraken. Alleen zo kan voorkomen worden dat mensen afhaken nog voor de gepaste zorg wordt bereikt.

Informatie, contact en verdere acties

Om die aanbevelingen te concretiseren, verwijst Welzijnszorg naar een achtergronddossier waarin de probleemschets en de voorgestelde maatregelen verder worden uitgewerkt. Daarin komen zowel de cijfers rond levensverwachting als voorbeelden uit het werkveld aan bod. Het dossier is bedoeld voor beleidsmakers, zorgverleners en organisaties die met armoede en gezondheid bezig zijn.

In de komende weken zullen overal in het land vrijwilligers van Welzijnszorg, CM Gezondheidsfonds, Samana en Welzijnsschakels zichtbaar zijn in het straatbeeld. De acties willen burgers, hulpverleners en politici aan het denken zetten over de vraag hoe een samenleving omgaat met wie het financieel moeilijk heeft. Een verschil van tot 13,5 gezonde levensjaren tussen groepen inwoners legt een gevoelige zenuw bloot.

Bronnen:
Welzijnszorg vzw
CM Gezondheidsfonds
Samana
Welzijnsschakels
Achtergronddossier gezondheidsongelijkheid Welzijnszorg
Contactpersoon Annabel Cardoen, stafmedewerker pers en politiek

Voor geïnteresseerde organisaties is een contactpunt voorzien. Stafmedewerker pers en politiek Annabel Cardoen staat in voor bijkomende toelichting. Zij is bereikbaar op het nummer 0497 13 55 87 en via annabel.cardoen@welzijnszorg.be.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)