Italië zet eerste formele stap naar Europese Disability Card en parkeerkaart voor personen met een handicap
7 augustus 2026
De Italiaanse ministerraad heeft op dinsdag 4 augustus 2026 in Rome een ontwerp van wetgevend decreet voorlopig goedgekeurd waarmee Europese regels over de Europese Disability Card en de Europese parkeerkaart voor personen met een handicap in het Italiaanse recht moeten worden opgenomen. De officiële bekendmaking volgde op woensdag 5 augustus 2026. De beslissing is een eerste formele goedkeuring, maar betekent nog niet dat alle nieuwe bepalingen al gelden of dat de nieuwe Europese kaarten onmiddellijk kunnen worden aangevraagd. Het ontwerp moet eerst verdere institutionele controles en adviesprocedures doorlopen voordat de definitieve regeling kan worden vastgesteld.
Voorlopige goedkeuring is nog geen geldende wet
De Italiaanse regering heeft de ontwerptekst afgerond en voor het eerst goedgekeurd. Daarmee ligt er een concreet voorstel voor de nationale uitvoering van Richtlijn (EU) 2024/2841 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2024. Die Europese richtlijn legt gemeenschappelijke kenmerken en erkenningsregels vast voor twee afzonderlijke documenten: de Europese Disability Card en de Europese parkeerkaart voor personen met een handicap. De Italiaanse beslissing is voorlopig. Burgers kunnen zich daarom nog niet uitsluitend op het nieuwe decreet beroepen om een kaart volgens het toekomstige Europese systeem te verkrijgen. Eerst volgen de resterende advies-, controle- en goedkeuringsfasen. De uiteindelijke tekst kan tijdens dat proces nog worden aangepast.
Italië wil vooroplopen bij de omzetting
Minister voor Personen met een Handicap Alessandra Locatelli stelde dat Italië de eerste lidstaat is die de omzetting van de Europese richtlijn op deze wijze formeel in gang heeft gezet. Het land wil daarmee snel duidelijkheid bieden over de nationale aanvraagprocedures, de geldigheidsduur, de digitale toepassingen en de instanties die de documenten zullen afleveren. De Italiaanse regering koppelt de uitvoering aan bestaande nationale structuren. De Europese Disability Card wordt ondergebracht bij het nationale socialezekerheidsinstituut INPS, terwijl de Europese parkeerkaart via de plaatselijke besturen en een nieuw digitaal platform zal worden aangevraagd.
Twee kaarten met een eigen taak
De Europese Disability Card en de Europese parkeerkaart zijn geen varianten van hetzelfde document. Ze hebben elk een afzonderlijke functie. De Europese Disability Card dient als bewijs dat de houder in de lidstaat waar hij of zij woont, erkend is als persoon met een handicap. Tijdens een tijdelijk verblijf in een andere lidstaat moet de kaart toegang geven tot dezelfde bijzondere voorwaarden of voorkeursbehandelingen die daar aan plaatselijke kaarthouders worden aangeboden. De Europese parkeerkaart heeft uitsluitend betrekking op parkeer- en verkeersvoorwaarden die voor personen met een handicap gelden. Een houder kan daarmee in een andere lidstaat gebruikmaken van de daar bestaande parkeerrechten, rekening houdend met de plaatselijke regels.
Vrij verkeer in de Europese Unie staat centraal
De nieuwe regeling moet belemmeringen verminderen voor personen met een handicap die tijdelijk naar een andere lidstaat reizen. Het kan gaan om vakantie, familiebezoek, culturele activiteiten, onderwijs, zakelijke verplaatsingen, medische afspraken of andere tijdelijke verblijven. Tot nu toe is het voor reizigers vaak moeilijk om aan te tonen dat zij in hun eigen land officieel als persoon met een handicap zijn erkend. Nationale documenten verschillen sterk in vorm, benaming en technische kenmerken. Organisaties, vervoersmaatschappijen, parkeerbeheerders en openbare diensten in een ander land herkennen die documenten niet altijd. Een gestandaardiseerde Europese kaart moet dat probleem beperken.
Gelijke behandeling tijdens korte verblijven
De Europese Disability Card creëert geen afzonderlijk Europees stelsel van voordelen. De kaart geeft recht op gelijke behandeling met personen met een handicap die in het bezochte land wonen en daar onder vergelijkbare voorwaarden toegang hebben tot bepaalde diensten, activiteiten of voorzieningen. Wanneer een museum in Italië bijvoorbeeld een lager toegangstarief aanbiedt aan personen met een handicap, moet een bezoeker uit een andere lidstaat datzelfde tarief kunnen krijgen wanneer hij of zij de Europese Disability Card toont. Hetzelfde beginsel kan gelden voor culturele activiteiten, sportvoorzieningen, recreatieve locaties, bepaalde vervoersdiensten en andere publieke of private faciliteiten.
Bestaande voordelen blijven bepalend
De omvang van de rechten hangt af van wat de bezochte lidstaat, regio, gemeente, organisatie of onderneming zelf aanbiedt. De Europese kaart verplicht een lidstaat niet om nieuwe kortingen, gratis diensten of bijzondere voorwaarden in te voeren. Wanneer een bepaalde tegemoetkoming lokaal niet bestaat, kan de Europese Disability Card die ook niet tot stand brengen. De kaart maakt bestaande regelingen toegankelijk voor kaarthouders uit andere lidstaten. Daardoor ontstaat wederzijdse erkenning zonder dat alle nationale sociale en administratieve systemen gelijk moeten worden gemaakt.
Europese Disability Card wordt gratis afgegeven
Volgens het Italiaanse ontwerp zal INPS de Europese Disability Card gratis afleveren. De kaart komt beschikbaar in een fysieke en een digitale vorm. De kenmerken worden afgestemd op de gemeenschappelijke Europese voorschriften, zodat de kaart in alle lidstaten herkenbaar is. De geldigheidsduur wordt gekoppeld aan de duur van de officiële erkenning van de handicap. Een kaart kan volgens de Italiaanse regeling maximaal tien jaar geldig zijn. Wanneer de onderliggende erkenning eerder eindigt, zal ook de geldigheid van de kaart daarmee rekening houden.
Aanvragen via INPS en de IO-app
De aanvraag zal niet uitsluitend via de bestaande kanalen van INPS kunnen gebeuren. Italië wil het ook mogelijk maken om de Europese Disability Card via de IO-app aan te vragen. Die toepassing wordt in Italië gebruikt voor digitale overheidsdiensten en communicatie tussen burgers en openbare instanties. De overheid plant daarnaast een afzonderlijk portaal en een digitale infrastructuur waarop kaarthouders de beschikbare voordelen en voorwaarden kunnen raadplegen. De bedoeling is dat gebruikers via een mobiel toestel kunnen nagaan waar hun kaart wordt erkend en welke regelingen op een bepaalde locatie bestaan.
Gebruik op afstand en bij webwinkels
Het Italiaanse ontwerp houdt ook rekening met diensten die niet aan een fysieke balie worden aangeboden. De digitale kaart moet op termijn op afstand gebruikt kunnen worden. Daarbij wordt onder andere gedacht aan reserveringssystemen en webwinkels. Een kaarthouder zou dan digitaal kunnen aantonen dat hij of zij aan de voorwaarden voor een bepaald tarief of een bepaalde dienstverlening beantwoordt. De technische uitvoering moet rekening houden met gegevensbescherming, beveiliging en de beperking van de persoonsgegevens die voor een controle noodzakelijk zijn.
Nieuwe criteria sluiten aan bij Italiaanse hervorming
De doelgroep voor de Italiaanse Europese Disability Card wordt afgestemd op Wetgevend Decreet 62/2024, waarmee Italië zijn regels over de beoordeling en erkenning van handicap heeft aangepast. Daardoor moet de Europese kaart aansluiten bij het hervormde nationale erkenningssysteem. De kaart blijft afhankelijk van een geldige Italiaanse vaststelling. De Europese richtlijn neemt de bevoegdheid om te bepalen wie als persoon met een handicap wordt erkend niet van de lidstaten over.
Letter A voor wie begeleiding nodig heeft
Een bijzondere vermelding op de Italiaanse kaart is de letter A. Die aanduiding geeft aan dat de kaarthouder recht heeft op ondersteuning door een begeleider wanneer de toepasselijke regeling daarin voorziet. Volgens het ontwerp wordt deze vermelding toegekend aan personen die beschikken over de erkenning uit artikel 3, derde lid, van de Italiaanse Wet nr. 104 van 5 februari 1992. Het gaat om een nationale erkenning van een ernstige handicap. De aanduiding maakt het voor dienstverleners eenvoudiger om vast te stellen dat een begeleider onder de plaatselijke voorwaarden eveneens toegang, ondersteuning of een aangepast tarief kan krijgen.
Rechten van begeleiders verschillen per land
De letter A betekent niet dat een begeleider in iedere lidstaat automatisch gratis toegang of vervoer krijgt. Ook hier blijft het beginsel van gelijke behandeling gelden. Wanneer een museum, vervoerder of andere aanbieder in het bezochte land een regeling voor begeleiders heeft, moet die onder dezelfde voorwaarden worden toegepast op bezoekers uit andere lidstaten. De kaart maakt de ondersteuningsbehoefte herkenbaar, maar legt geen identieke voordelen op aan alle lidstaten of organisaties.
Parkeerkaart wordt door plaatselijke besturen afgegeven
De Europese parkeerkaart zal in Italië worden afgegeven door de plaatselijke autoriteiten. Daarvoor komen vereenvoudigde procedures en een nieuw digitaal aanvraagplatform. De kaart wordt eveneens in een fysieke en digitale vorm voorzien. De fysieke uitvoering zal beantwoorden aan het Europese formaat, zodat controleurs en bevoegde diensten in andere lidstaten het document sneller kunnen herkennen. De kaart geeft toegang tot de parkeer- en verkeersvoorwaarden die in het bezochte land voor personen met een handicap zijn voorbehouden.
Geldigheidsduur stijgt van vijf naar tien jaar
Italië wil de geldigheidsduur van de parkeerkaart verlengen van vijf naar tien jaar. Voor personen met een erkenning van onbepaalde duur wordt een automatische vernieuwing bij het verstrijken van de kaart voorzien. Dat moet vermijden dat zij telkens opnieuw een procedure moeten doorlopen terwijl hun onderliggende erkenning niet gewijzigd is. De precieze administratieve werkwijze moet nog in uitvoeringsregels en technische systemen worden vastgelegd.
Aanvraag en aflevering worden kosteloos
De aanvraag van de Italiaanse Europese parkeerkaart zal volgens het ontwerp kosteloos zijn. Ook de fysieke kaart wordt zonder betaling aan de aanvrager bezorgd. Na goedkeuring van de aanvraag zal het document worden gedrukt door het Italiaanse Staatsdrukkerij- en Muntinstituut. Vervolgens wordt de kaart naar het thuisadres van de aanvrager gestuurd. De centrale productie moet een uniforme kwaliteit en een betere controle op de echtheid mogelijk maken.
Beveiligd document tegen vervalsing
De fysieke parkeerkaart krijgt de kenmerken van een beveiligd document. Italië wil daarmee fraude, vervalsing en oneigenlijk gebruik tegengaan. De Europese voorschriften voorzien herkenbare gegevens, een gestandaardiseerd uiterlijk en technische beveiligingselementen. Ook digitale controlemiddelen en een QR-code kunnen worden gebruikt. Een controle moet kunnen bevestigen dat de kaart geldig is zonder dat onbevoegde personen toegang krijgen tot medische informatie die voor het parkeerrecht niet noodzakelijk is.
Europese regels bepalen maximale afgiftetermijn
De Europese richtlijn bepaalt dat een parkeerkaart in beginsel uiterlijk negentig dagen na een aanvraag of verlengingsverzoek moet worden afgegeven. Die termijn kan worden beïnvloed wanneer nog een beoordeling of herbeoordeling van de handicap nodig is. Lidstaten mogen voor de parkeerkaart beperkte kosten aanrekenen, maar die mogen niet hoger zijn dan de administratieve uitgaven voor de afgifte. Italië kiest in het voorlopige ontwerp voor een kosteloze aanvraag en aflevering.
Nationale parkeerregels blijven gelden
De Europese parkeerkaart maakt de parkeerregels in de lidstaten niet identiek. De houder moet zich blijven informeren over de voorwaarden die gelden in het land, de regio of de gemeente waar hij of zij parkeert. De toegestane parkeerduur, het gebruik van blauwe zones, vrijstellingen van betaling, toegang tot verkeersluwe gebieden en de plaatsing van de kaart kunnen per land of plaats verschillen. De Europese kaart zorgt voor erkenning van de houder, maar vervangt de plaatselijke verkeersregels niet.
Sociale zekerheid blijft buiten het bereik
De Europese Disability Card geeft geen toegang tot socialezekerheidsuitkeringen, inkomensvervangende tegemoetkomingen, langdurige zorg of nationale financiële steun in een andere lidstaat. Ook sociale bijstand in geld of natura valt buiten het toepassingsgebied. De lidstaat waar een persoon woont, blijft bevoegd voor de beoordeling van de handicap en voor de nationale rechten die aan die erkenning worden gekoppeld. De kaart is in de eerste plaats bedoeld voor tijdelijke verblijven en voor toegang tot diensten, activiteiten en faciliteiten.
Personenvervoer valt wel binnen het toepassingsgebied
Personenvervoer kan onder de Europese regeling vallen. Wanneer een vervoersmaatschappij bijzondere voorwaarden aanbiedt aan personen met een handicap, moeten houders van een Europese Disability Card uit een andere lidstaat onder dezelfde voorwaarden behandeld worden. Dat kan betrekking hebben op tarieven of andere voorkeursbehandelingen die niet al door afzonderlijke Europese passagiersrechten worden geregeld. De kaart verandert niets aan de bestaande rechten op bijstand voor reizigers met een handicap of beperkte mobiliteit die uit andere Europese verordeningen voortvloeien.
Ook bepaalde langere verblijven kunnen meetellen
Hoewel de regeling hoofdzakelijk gericht is op tijdelijke verblijven, kunnen lidstaten beslissen om de kaart ook te erkennen tijdens langere verblijven in het kader van Europese mobiliteitsprogramma’s. Daarbij kan onder andere worden gedacht aan deelnemers aan onderwijs-, opleidings-, jongeren- of vrijwilligersprogramma’s van de Europese Unie. De precieze toepassing hangt af van nationale keuzes en van de voorwaarden van het betrokken programma.
Van proefproject naar erkenning in alle lidstaten
De Europese Disability Card bestond al in een proefproject waaraan België, Cyprus, Estland, Finland, Italië, Malta, Roemenië en Slovenië deelnamen. De kaarten uit dat proefproject waren vooral bruikbaar binnen de deelnemende landen en verschilden in uitvoering. De nieuwe richtlijn breidt het systeem uit naar alle lidstaten en legt gemeenschappelijke technische en juridische kenmerken vast. De toekomstige Europese kaart moet daarom worden onderscheiden van de bestaande proefkaarten. Die worden niet automatisch op hetzelfde moment een kaart volgens het definitieve Europese systeem.
Wat dit voor België betekent
België nam deel aan het proefproject en beschikt al over een European Disability Card. De Italiaanse beslissing wijzigt de Belgische aanvraagprocedure niet onmiddellijk. België moet zelf de Europese richtlijn in nationaal recht omzetten en bepalen welke instanties de nieuwe fysieke en digitale kaarten zullen afleveren. Ook de koppeling aan bestaande Belgische erkenningen, de geldigheidsduur en de overgang van de huidige kaart naar het nieuwe Europese formaat moeten nationaal worden geregeld.
Informatie over voordelen moet toegankelijk worden
De lidstaten moeten informatie beschikbaar stellen over het gebruik van beide kaarten, de aanvraagprocedures en de bestaande bijzondere voorwaarden. Die informatie moet ook toegankelijk zijn voor personen met uiteenlopende beperkingen. De Europese Unie voorziet daarnaast een centrale website waarop gebruikers informatie uit de verschillende lidstaten moeten kunnen raadplegen. Nationale overheden moeten hun eigen informatie actueel houden en duidelijk maken welke rechten aan de kaart verbonden zijn en welke documenten bij een aanvraag nodig zijn.
Geen centrale Europese databank met medische dossiers
De Europese regels verplichten niet tot de oprichting van één Europese databank waarin medische dossiers of nationale beoordelingen worden samengebracht. De erkenning van de handicap blijft een nationale bevoegdheid. De kaart bevat of bevestigt slechts de gegevens die nodig zijn om de status en geldigheid te controleren. Bij de digitale uitwerking moeten de beginselen van gegevensbescherming, minimale gegevensverwerking en beveiligde toegang worden gerespecteerd.
Organisaties worden bij de uitvoering betrokken
Het Italiaanse ontwerp voorziet informatiecampagnes en samenwerking met organisaties die personen met een handicap vertegenwoordigen. Ook de Europese richtlijn vraagt dat zulke organisaties bij de voorbereiding en uitvoering worden betrokken. Hun praktijkervaring kan helpen bij het beoordelen van aanvraagprocedures, digitale toegankelijkheid, leesbaarheid, controlemechanismen en problemen bij grensoverschrijdend gebruik. De invoering beperkt zich daardoor niet tot het drukken van een kaart. Ook de herkenning bij overheden, vervoerders, ondernemingen, parkeerbeheerders en culturele instellingen is noodzakelijk.
Recht op bezwaar en maatregelen bij niet-naleving
Lidstaten moeten procedures voorzien waarmee een persoon een weigering, intrekking of onjuiste behandeling kan betwisten. Ook moeten maatregelen mogelijk zijn wanneer organisaties of instanties de regels niet naleven. Die procedures moeten doeltreffend en toegankelijk zijn. De richtlijn verplicht de lidstaten om passende handhaving en sancties in hun nationale wetgeving op te nemen. De concrete bevoegde instanties en beroepsmogelijkheden worden door iedere lidstaat afzonderlijk bepaald.
Europese kalender loopt tot 2029
De lidstaten moeten de richtlijn uiterlijk op 5 juni 2027 in nationaal recht hebben omgezet. De nationale bepalingen moeten in beginsel vanaf 5 juni 2028 worden toegepast. Tegen 5 december 2028 moet ook de centrale Europese informatiewebsite operationeel zijn. Bestaande nationale parkeerkaarten die niet aan het nieuwe Europese formaat beantwoorden, moeten uiterlijk op 5 december 2029 zijn vervangen. De Italiaanse voorlopige goedkeuring komt dus geruime tijd voor het einde van de Europese omzettingstermijn.
Wat gebruikers nu moeten weten
Personen met een handicap hoeven op dit moment geen nieuwe Italiaanse of Europese kaart aan te vragen op basis van het voorlopig goedgekeurde decreet. De huidige kaarten en nationale procedures blijven gelden totdat de definitieve regels, technische systemen en startdata zijn vastgesteld. Wie naar Italië reist, moet voorlopig de bestaande documenten gebruiken en vooraf controleren welke voorwaarden op de bestemming gelden. De toekomstige kaart zal die controle eenvoudiger moeten maken, maar neemt de verschillen tussen lokale regelingen niet weg.
De Italiaanse keuze maakt zichtbaar hoe de toekomstige Europese regeling er praktisch kan uitzien: een gratis fysieke en digitale kaart, een aanvraag via INPS of de IO-app, een parkeerkaart met een geldigheidsduur van tien jaar en beveiligde thuisbezorging. De wet is nog niet definitief, maar het uitvoeringsmodel ligt nu op tafel. De verdere besluitvorming in Italië en de keuzes van België en de andere lidstaten zullen bepalen hoe snel personen met een handicap de kaarten werkelijk in de hele Europese Unie kunnen gebruiken. indegazette.be blijft de nationale omzetting en de gevolgen voor gebruikers opvolgen.
Bronnen:
Italiaanse minister voor Personen met een Handicap, officiële bekendmaking over de voorlopige goedkeuring van het wetgevend decreet. (Ministro per le disabilità)
Italiaanse ministerraad, communiqué nr. 185 over de vergadering van 4 augustus 2026.
ANSA Responsabilmente, bericht van 5 augustus 2026 over de omzetting van de Europese richtlijn.
Il Sole 24 Ore, “Disability: Government gives initial approval to the European Disability Card and parking permit – here’s how to apply for them”, 6 augustus 2026.
Richtlijn (EU) 2024/2841 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2024.
Italiaans socialezekerheidsinstituut INPS, informatie over de Italiaanse Disability Card.
European Disability Forum, informatie over de overgang van het proefproject naar het Europese systeem.
E-mail van Pieter Paul Moens, EDC Fan Belgium, 6 augustus 2026.
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
