Analyse van Irina Tsukerman: Saudi-Arabië en Oekraïne zoeken elkaar op rond graan, drones en strategische knelpunten
15 augustus 2026
Een telefoongesprek van president Volodymyr Zelensky met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman op zondag 10 augustus 2026 kan uitgroeien tot een belangrijke stap in de relatie tussen Kiev en Riyad. De twee landen bespraken voedselzekerheid en defensiesamenwerking, waaronder mogelijke afspraken over drones. Analiste Irina Tsukerman ziet daarin de contouren van een langdurige samenwerking waarin Oekraïense landbouw, ervaring met droneoorlog en Saoedisch kapitaal samenkomen. Volgens haar gaat het niet enkel om handel of een afzonderlijke defensieovereenkomst, maar om de vraag hoe beide landen hun kwetsbaarheid voor verstoorde zeeroutes, aanvallen op infrastructuur en onzekere aanvoerketens kunnen beperken.
Graan als strategisch belang
Oekraïne behoort tot de belangrijkste producenten van tarwe, maïs, zonnebloemproducten en andere landbouwgoederen. De uitvoer blijft in grote mate afhankelijk van de Zwarte Zee. Aanvallen op havens en scheepvaart zetten die uitvoer onder druk, terwijl de graanoogst opslagruimte vereist en de volgende oogsten naderen. Voor Oekraïne gaat het daardoor niet alleen over hoeveel landbouwproducten het kan telen, maar ook over de mogelijkheid om die producten tijdig en betrouwbaar bij afnemers te krijgen.
Voor Saudi-Arabië is een stabiele voedseltoevoer volgens Tsukerman een rechtstreeks nationaal belang. Waterschaarste begrenst de mogelijkheden om volledig zelfvoorzienend te worden. Riyad zet daarom in op invoer, reserves, investeringen in landbouw in het buitenland en controle over logistieke ketens. De Saoedische Agricultural and Livestock Investment Company, SALIC, bezit sinds 2024 een belang van 12,6 procent in het Oekraïense landbouwbedrijf MHP. Die bestaande economische band biedt volgens Tsukerman een vertrekpunt voor afspraken die verder reiken dan losse aankopen op de internationale markt.
Langlopende contracten voor tarwe, maïs, gerst, zonnebloemolie, pluimvee en andere producten zouden Oekraïense producenten voorspelbare afzet kunnen bieden. Saoedisch kapitaal kan tegelijk worden ingezet voor opslag, verwerking, spoorverbindingen, terminals en landbouwinfrastructuur. Indien de veiligheidssituatie dat toelaat, kan die inzet ook een rol spelen bij het herstel van beschadigde Oekraïense installaties. Riyad krijgt in ruil een stevigere positie in een landbouwsector die van belang is voor de bevoorrading van de eigen bevolking.
De kwetsbaarheid van zeeroutes
Tsukerman beschrijft voedselzekerheid niet als een louter agrarisch vraagstuk. Een voorraad graan heeft weinig betekenis wanneer havens worden geraakt, verzekeringen voor schepen onbetaalbaar worden of vaarroutes onder druk staan. Oekraïne krijgt daarmee te maken in de Zwarte Zee. Saudi-Arabië is op zijn beurt afhankelijk van internationale handelsroutes die door de Rode Zee, de Straat van Hormuz en andere maritieme doorgangen lopen.
Daarom zouden de twee landen belang hebben bij alternatieven. Voor Oekraïne gaat het onder meer om de Donau, spoorverbindingen naar Europese havens, overslag in buurlanden en bijkomende opslag buiten het directe oorlogsgebied. Saoedische ondernemingen en fondsen beschikken volgens Tsukerman over de middelen om in zulke capaciteit te investeren. Dat zou de kans verkleinen dat één aanval, één gesloten haven of één bedreigde route de volledige uitvoer verlamt.
De mogelijke betekenis reikt verder dan de bilaterale relatie. Saudi-Arabië kan Oekraïense landbouwproducten ook inzetten in relaties met landen in de Arabische wereld, de Hoorn van Afrika en delen van Azië waar voedseltekorten een groot risico vormen. Oekraïne kan zo zijn rol als leverancier van voedsel verstevigen, terwijl Saudi-Arabië economisch en diplomatiek gewicht toevoegt aan zijn positie als inkoper, investeerder en doorvoerland.
Ervaring met drones
De defensiesamenwerking vormt de tweede pijler van Tsukermans analyse. Oekraïne en Saudi-Arabië sloten op vrijdag 27 maart 2026 een overeenkomst over defensiesamenwerking. Die overeenkomst biedt ruimte voor toekomstige contracten, technologische samenwerking, investeringen en gezamenlijke projecten. In augustus volgde de bespreking van een mogelijke overeenkomst rond Oekraïense interceptordrones en technologie tegen onbemande systemen.
Oekraïne beschikt na jaren van oorlog over ervaring met de verdediging tegen grote aantallen aanvalsdrones, verkenningsdrones, kruisraketten en ballistische raketten. Die ervaring heeft geleid tot goedkope onderscheppingsdrones, elektronische oorlogsvoering, mobiele luchtverdedigingsteams, akoestische detectie, verspreide sensoren en snelle aanpassing van systemen. Volgens Tsukerman is precies die voortdurende aanpassing van groot belang: tactieken en technologie kunnen snel worden gewijzigd wanneer een tegenstander zijn drones of aanvalspatronen verandert.
Saudi-Arabië heeft een groot aantal kwetsbare locaties: olievelden, raffinaderijen, ontziltingsinstallaties, havens, luchthavens, elektriciteitsvoorzieningen en militaire installaties. De aanval op Abqaiq en Khurais in september 2019 toonde hoe een beperkt aantal relatief goedkope wapens zware gevolgen kan hebben voor kostbare en geconcentreerde infrastructuur. Het permanent inzetten van dure Patriot- of THAAD-raketten tegen zwermen goedkope drones is financieel en operationeel moeilijk vol te houden. Daarom ziet Tsukerman ruimte voor systemen die elektronische verstoring, goedkope interceptie, sensoren en klassieke luchtverdediging samenbrengen.
Productie en bescherming van infrastructuur
Een eventuele samenwerking kan volgens de analiste bestaan uit gezamenlijke productie van interceptordrones, onderzoek naar technologie tegen drones en opleiding. Oekraïne heeft nood aan investeringen, productieruimte en veilige productielocaties. Saudi-Arabië wil binnen Vision 2030 defensieproductie in eigen land uitbouwen en minder afhankelijk worden van ingevoerde afgewerkte systemen. Productie in Saudi-Arabië kan de bevoorradingszekerheid voor Riyad vergroten. Productie in Oekraïne houdt ontwikkelaars dicht bij de gebruikers die de systemen in de praktijk testen. Een model met productie in beide landen kan beide belangen dienen.
Elektronische oorlogsvoering kan daarbij een afzonderlijke rol spelen. Oekraïense bedrijven hebben ervaring opgedaan met het opsporen van frequenties, het verstoren van navigatie, het misleiden van systemen en het koppelen van elektronische middelen aan fysieke onderschepping. Die kennis is volgens Tsukerman toepasbaar op de bescherming van olie-installaties, waterinfrastructuur, spoorlijnen, havens en andere verspreid liggende Saoedische doelen.
De samenwerking biedt Kiev ook een andere positie dan die van loutere ontvanger van hulp. Oekraïne kan technologie en praktijkkennis aanbieden waar andere staten zelf belang bij hebben. In ruil kan het investeren, productiemogelijkheden, onderdelen en diplomatieke steun aantrekken. Saudi-Arabië kan defensieve systemen verwerven zonder zich openlijk te verbinden aan offensieve Oekraïense acties tegen Rusland of Iran.
Rusland, Iran en de Kaspische Zee
Tsukerman plaatst de toenadering ook tegen de achtergrond van de groeiende militaire verwevenheid tussen Rusland en Iran. In haar analyse vormen schepen, havens, onderdelen en logistieke knooppunten in en rond de Kaspische Zee een fysieke aanvoerketen voor Iraanse militaire technologie richting Rusland. Oekraïne richt zich volgens haar in toenemende mate op die logistieke structuur, naast militaire doelen op Russisch grondgebied en in de Zwarte Zee.
Dat maakt de relatie met Saudi-Arabië gevoelig. Riyad wil zijn economische en diplomatieke banden met Moskou behouden, onder meer binnen OPEC+, en zoekt tegelijk werkbare verhoudingen met Teheran. Saudi-Arabië heeft weinig belang bij rechtstreekse deelname aan de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Defensieve samenwerking rond dronebestrijding, bescherming van kritieke infrastructuur en opleiding is daarom politiek makkelijker te verantwoorden dan steun aan Oekraïense operaties tegen scheepvaart of Iraanse militaire netwerken.
Volgens Tsukerman kan Riyad de samenwerking met Oekraïne toch als signaal gebruiken. Hoe sterker Rusland militair met Iran samenwerkt, hoe groter voor Saudi-Arabië de prikkel kan worden om te investeren in Oekraïense technologie die bescherming biedt tegen Iraanse drone- en raketdreigingen. Dat hoeft de energieband met Rusland niet meteen te breken, maar kan de relatie wel zakelijker en beperkter maken.
Hormuz en de Rode Zee
De Straat van Hormuz blijft een kernpunt in Tsukermans analyse. De doorgang is cruciaal voor de energiestromen uit de Golf. Saudi-Arabië probeert zijn afhankelijkheid te verkleinen door te investeren in pijpleidingen, havens aan de Rode Zee, spoorverbindingen, logistieke zones en alternatieve uitvoerroutes. De East-West-pijpleiding, ook Petroline genoemd, vervoert olie van de Oostelijke Provincie naar Yanbu aan de Rode Zee en biedt een uitweg wanneer vaart door Hormuz wordt verstoord.
Die uitweg is echter niet volledig veilig. Ook de Rode Zee en de route via Bab el-Mandeb staan onder druk door aanvallen en dreigingen tegen de scheepvaart. Daardoor krijgt Saudi-Arabië volgens Tsukerman met twee kwetsbare doorgangen te maken: Hormuz in het oosten en de zuidelijke Rode Zee in het westen. Nieuwe pijpleidingen, terminals en havens verminderen de afhankelijkheid van één route, maar voegen tegelijk nieuwe locaties toe die bescherming nodig hebben.
Oekraïense ervaring met het beveiligen van een groot, verspreid netwerk van energievoorzieningen, havens, spoorlijnen en stedelijke infrastructuur kan daar volgens Tsukerman relevant worden. Saudi-Arabië heeft niet alleen zware luchtverdediging nodig voor enkele militaire objecten, maar ook betaalbare systemen voor honderden energie-, water-, transport- en industriële locaties. De bescherming van infrastructuur wordt daarmee een onderdeel van de economische strategie.
Voorzichtige toenadering
Tsukerman verwacht geen snelle Saoedische keuze tussen Moskou, Kiev en Teheran. Riyad kan olieafspraken met Rusland blijven maken, diplomatiek contact met Iran onderhouden, de veiligheidsrelatie met de Verenigde Staten voortzetten en tegelijk Oekraïense technologie inkopen. Die aanpak geeft Saudi-Arabië ruimte om verschillende belangen naast elkaar te laten bestaan.
De ruimte daarvoor wordt kleiner wanneer de druk op scheepvaart en kritieke infrastructuur toeneemt. Als Iran of aan Iran gelinkte groepen maritieme routes en regionale installaties blijven bedreigen, wordt het voor Riyad moeilijker om zich uitsluitend op diplomatie en tijdelijke afspraken te verlaten. Dan kunnen Oekraïense interceptordrones, elektronische bescherming, gezamenlijke productie en technische kennis een vaste plaats krijgen in de Saoedische veiligheidsplanning.
Het telefoongesprek van 10 augustus 2026 wijst volgens Irina Tsukerman op een relatie die tegelijk over graan, havens, drones, pijpleidingen en regionale veiligheid gaat. Voor Oekraïne betekent dit uitzicht op een partner met kapitaal en toegang tot markten. Voor Saudi-Arabië biedt het toegang tot technologie die is ontwikkeld onder dagelijkse oorlogsomstandigheden. De vraag is niet alleen of er contracten worden getekend, maar of beide landen die politieke toenadering omzetten in concrete investeringen, productielijnen en beveiligde logistieke routes.
Bronnen:
Irina Tsukerman, The Washington Outsider, “Grain, Drones, and Chokepoints: The Emerging Saudi-Ukrainian Partnership”, 15 augustus 2026
Reuters over het gesprek van 10 augustus 2026
Reuters over de defensieovereenkomst van 27 maart 2026
SALIC over het belang in MHP
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
