Schemes blijft Oekraïense machthebbers onderzoeken terwijl het land tegelijk tegen Rusland vecht
10 september 2026
Op donderdag 10 september 2026 bezocht het internationale journalistengezelschap in Kiev Schemes, ook bekend als Skhemy, de onderzoeksunit van Radio Free Europe/Radio Liberty’s Oekraïense dienst Radio Svoboda. Indegazette.be nam deel binnen de studiereis van het CORRECTIV.Europe Network. Na een avond over corruptieonderzoek tijdens oorlog kreeg de groep daarmee een concrete redactie te zien die precies in dat spanningsveld werkt: Russische oorlogsmisdaden onderzoeken en tegelijk de Oekraïense overheid kritisch blijven volgen.
Schemes kijkt zowel naar Rusland als naar Oekraïense macht
Schemes heeft een lange traditie van onderzoek naar corruptie, financiële belangen en misbruik van publieke macht binnen Oekraïne. Sinds de Russische invasie onderzoekt de redactie daarnaast ook Russische oorlogsmisdaden en dossiers die rechtstreeks verband houden met de agressie tegen Oekraïne. Die combinatie maakt de redactie bijzonder relevant voor het debat over journalistieke onafhankelijkheid tijdens oorlog.
De oorlog heft de waakhondfunctie van journalistiek niet op
Oorlog verandert de bestuurlijke realiteit ingrijpend. Begrotingen groeien, noodprocedures worden gebruikt, wederopbouwprojecten worden voorbereid en enorme internationale geldstromen bereiken het land. Dat creëert niet automatisch corruptie, maar vergroot wel het belang van controle, transparantie en onafhankelijke berichtgeving.
Onderzoeken van de eigen overheid is geen gebrek aan solidariteit
Een aangevallen samenleving kan een sterke behoefte aan nationale eenheid voelen. Toch zou het opschorten van kritische journalistiek precies één van de democratische mechanismen verzwakken die Oekraïne zegt te verdedigen. Onafhankelijke controle op bestuurders, overheidsmiddelen en invloedrijke ondernemers kan naast verslaggeving over Russische agressie bestaan.
Radio Free Europe/Radio Liberty geeft de redactie internationale verbindingen
Schemes maakt deel uit van de Oekraïense dienst van RFE/RL. Daardoor kan de redactie samenwerken binnen een breder internationaal journalistiek netwerk. Dat is relevant wanneer eigendomsconstructies, bezittingen, gesanctioneerde activa of andere financiële lijnen buiten Oekraïne verderlopen.
Methoden uit Kiev zijn ook buiten Oekraïne bruikbaar
Bedrijfsregisters, eigendomsgegevens, openbare aanbestedingen, financiële belangen en politieke netwerken stoppen niet bij een landsgrens. De onderzoeksmethoden waarmee Schemes werkt zijn daarom niet uitsluitend relevant voor Oekraïense dossiers. Ook Belgische regionale journalistiek kan buitenlandse lijnen tegenkomen die samenwerking met collega’s in andere landen noodzakelijk maken.
Van debat naar redactiepraktijk
De avond voordien had de internationale groep gesproken over anti-corruptieonderzoek tijdens de grootschalige invasie. Bij Schemes kreeg die discussie een concrete journalistieke omgeving. Het laat zien hoe een redactie tegelijkertijd de Russische agressor kan onderzoeken en vragen kan blijven stellen aan de eigen overheid. Precies die dubbele blik behoort tot onafhankelijke journalistiek.
Bronnen:
Study Visit to Kyiv Programme – European Investigative Journalists — CORRECTIV.Europe Network.
Radio Free Europe/Radio Liberty – Ukrainian Service en Schemes.
CORRECTIV.Europe.
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
