Gent: Ruim één op vijf jongeren binnen jaar opnieuw in gedwongen opname
05 april 2025
In Oost-Vlaanderen belanden jaarlijks tientallen jongeren in een gedwongen opname vanwege psychiatrische problemen. Uit recent onderzoek blijkt dat ruim één op de vijf van hen binnen hetzelfde kalenderjaar opnieuw met zo’n procedure te maken krijgt. Het gaat om acute situaties waarin jongeren een gevaar vormen voor zichzelf of anderen, en waarbij geen andere behandeling mogelijk is. Dit zorgwekkende patroon komt naar voren uit een analyse van honderden dossiers, uitgevoerd in 2024 door het parket Oost-Vlaanderen, in samenwerking met universiteiten.
Meisjes vaker betrokken
De cijfers tonen een opvallend verschil tussen jongens en meisjes. In 2023 betrof 65% van de onderzochte gevallen meisjes bij de opstart van een procedure, en dat steeg naar 71% bij daadwerkelijke opnames. In 2024 bleef dit hoog, met 69% in beide fasen. Het onderzoek richtte zich op 124 dossiers uit 2023 en 141 uit 2024, waarbij artsen in respectievelijk 63% en 59% van de gevallen adviseerden tot opname over te gaan. Leeftijd speelt ook een rol. Hoewel er in 2023 drie en in 2024 twee jongeren van slechts tien of elf jaar bij waren, ligt de focus vooral op oudere tieners. In 2023 ging het vaak om 15- tot 16-jarigen, met 19 dossiers, en 17- tot 18-jarigen, met 18 dossiers. In 2024 verschoof dat naar 16- tot 17-jarigen, met 32 gevallen.
Herhaling als alarmsignaal
Voor veel jongeren blijft het niet bij één opname. In 2023 hadden 86 unieke jongeren te maken met 124 procedures, waarbij 18 van hen, oftewel 21%, dat jaar opnieuw werden aangemeld. Sommigen kwamen zelfs drie, vier, vijf of zes keer terug. In 2024 ging het om 98 jongeren in 141 dossiers, met 23 (23%) die minstens een tweede keer werden onderzocht. Elf van hen doken drie tot zes keer op. Bij effectieve opnames in 2024 belandden zeven jongeren twee keer in observatie, drie ondergingen een derde opname, en in enkele gevallen liep dat op tot vijf of zes keer. Een opname, die maximaal 40 dagen duurt als de jeugdrechter instemt, lijkt voor sommigen slechts een tijdelijke oplossing.
Zware problematiek
De dossiers onthullen een complexe zorgbehoefte. In 2024 hadden 56 jongeren een dubbele diagnose, 27 kampen met drie problemen, en vier zelfs met vier ziektebeelden. Suïcidaliteit komt het vaakst voor, met 34 gevallen in 2023 en 58 in 2024. Ook ASS en ADD zijn veelvoorkomend, met 21 gevallen in 2023 en 66 in 2024, net als depressie, met 14 en 49 gevallen. Een opname volgt vaak als de draagkracht van zorgverleners of familie overschreden is, bijvoorbeeld na agressie. Soms ontbreekt een passend alternatief binnen de jeugdhulp of zorg voor mensen met een beperking, wat de situatie verergert.
Wetswijziging biedt nog geen uitweg
Sinds 1 januari 2025 is de wet rond gedwongen opnames aangepast. Naast vrijwillige en gedwongen opnames bestaat nu ook een vrijwillige opname onder voorwaarden, waarbij een arts samen met de patiënt een behandelplan opstelt. Deze optie werd vooral voor minderjarigen naar voren geschoven, maar in de 27 dossiers uit 2025 bleek deze maatregel nog niet gebruikt in spoedprocedures. De oude wet, waarop het onderzoek gebaseerd is, blijft dus leidend in de praktijk. Het parket Oost-Vlaanderen maakt zich zorgen over de stijgende aantallen en het snelle herval, mede door een gebrek aan voldoende middelen.
De situatie legt een pijnlijk probleem bloot: voor een tiental jongeren per jaar schiet vrijwillige hulp tekort, en gedwongen opnames volgen elkaar in hoog tempo op. Het roept vragen op over de beschikbare zorg en de toekomst van deze tieners.
Bronnenoverzicht
- Parketten van de procureur des Konings Oost-Vlaanderen
- www.ugent.be
- www.kuleuven.be
