Het laboratorium verdient meer respect binnen de geneeskunde (opinie)

Wanneer mensen aan geneeskunde denken, zien zij meestal een arts tegenover een patiënt. Dat beeld klopt, maar het vertelt slechts een deel van het verhaal. Achter talloze medische beslissingen staat laboratoriumwerk dat de patiënt nooit ziet. Bloedwaarden, microbiologische identificaties, serologische analyses en biochemische bepalingen verschijnen uiteindelijk als cijfers of resultaten in een dossier, maar achter die resultaten bevinden zich technieken, apparatuur en mensen die vaak jarenlang zijn opgeleid om betrouwbare analyses te produceren. Ik heb vele jaren in universitaire laboratoria gewerkt, onder meer in medische biochemie, ultramicrodoseringen, geneesmiddelenanalyse, microbiologie en auto-immuunserologie. Daardoor weet ik hoeveel aandacht achter één betrouwbaar resultaat kan schuilgaan. Een laboratoriumwaarde is immers niet vanzelfsprekend correct omdat ze door een machine wordt afgedrukt. Elk toestel moet gekalibreerd worden. Reagentia moeten correct worden gebruikt. Methoden moeten gecontroleerd worden. Storende factoren moeten gekend zijn. Resultaten moeten worden geïnterpreteerd binnen hun analytische grenzen. Het laboratorium is daarom geen verborgen fabriek die automatisch cijfers produceert. Het is een wetenschappelijke omgeving waarin fouten opgespoord en vermeden moeten worden. Dat besef is vooral van belang omdat een arts op basis van zulke resultaten beslissingen kan nemen over diagnose, behandeling of verdere onderzoeken. Een verschil dat technisch klein lijkt, kan klinisch gevolgen hebben. Tijdens mijn eigen loopbaan hield ik mij onder andere bezig met zeer gevoelige analysetechnieken en met werkzaamheden rond porfyrieën, lithiasis en microbiologische identificatie. Zulke ervaringen hebben mijn respect voor laboratoriumgeneeskunde alleen maar groter gemaakt. Ik zou daarom graag zien dat de mensen achter het laboratorium zichtbaarder worden. Biologen, laboratoriumtechnologen, apothekers-biologen, artsen en onderzoekers werken vaak buiten het publieke zicht, maar hun bijdrage loopt door vrijwel de volledige moderne geneeskunde. Ook beleidsmakers zouden dat beter moeten beseffen. Een gezondheidszorgsysteem dat alleen investeert in zichtbare zorg maar laboratoriumcapaciteit, opleiding en apparatuur verwaarloost, creëert vroeg of laat problemen. De coronaperiode heeft aan een breed publiek laten zien hoe afhankelijk een samenleving kan worden van betrouwbare testen en voldoende laboratoriumcapaciteit. Die les geldt echter elke dag, ook wanneer er geen gezondheidscrisis op de voorpagina staat. Moderne geneeskunde begint vaak met een gesprek tussen arts en patiënt, maar heel dikwijls loopt een deel van het antwoord via een laboratorium waar iemand die patiënt nooit persoonlijk ontmoet. Die onbekende professional verdient respect, middelen en erkenning. Goede geneeskunde kan niet zonder goede laboratoriumwetenschap.

Antonio Lo Cascio