Mojtaba Khamenei zou politieke ruimte van Masoud Pezeshkian willen beperken

4 augustus 2026

Bewering over schriftelijke waarschuwing

De Iraanse opperste leider Mojtaba Khamenei zou president Masoud Pezeshkian schriftelijk hebben gewaarschuwd dat een nieuw ontslagaanbod ditmaal zou worden aanvaard. De Iraanse geestelijke Mohammad Bagher Kharrazi maakte die bewering op maandag 3 augustus 2026 bekend. Mohammad Bagher Kharrazi stelde dat Masoud Pezeshkian daarop zijn houding wijzigde. Er is geen onafhankelijk bewijs voorgelegd dat het bestaan of de inhoud van die schriftelijke waarschuwing bevestigt. De verklaring is toch relevant omdat Mohammad Bagher Kharrazi familiebanden heeft met Mojtaba Khamenei en met Kamal Kharrazi, die eerder als vooraanstaand adviseur van de Iraanse opperste leider werkte.

Eerdere ontslagdreiging speelde al een politieke rol

Masoud Pezeshkian zou eerder al met ontslag hebben gedreigd tijdens interne discussies over een memorandum van overeenstemming tussen Iran en de Verenigde Staten. Vier hooggeplaatste Iraanse functionarissen verklaarden op zaterdag 4 juli 2026 dat Masoud Pezeshkian zijn ontslag ter sprake bracht indien Mojtaba Khamenei het akkoord met de Verenigde Staten zou verwerpen. Die dreiging zou de interne druk op Mojtaba Khamenei hebben verhoogd. Daardoor ontstond een situatie waarin het ontslag van Masoud Pezeshkian niet alleen een persoonlijke beslissing was, maar ook als politiek drukmiddel kon dienen bij de besluitvorming over het Iraanse buitenlandse beleid.

Goedkeuring zonder inhoudelijke instemming

Mojtaba Khamenei verklaarde op donderdag 18 juni 2026 dat toestemming was gegeven voor het memorandum van overeenstemming, hoewel Mojtaba Khamenei aangaf principieel een andere visie te hebben. Mojtaba Khamenei legde de verantwoordelijkheid voor de uitvoering en de bescherming van Iraanse belangen bij Masoud Pezeshkian en bij de Hoge Nationale Veiligheidsraad. Ook de belangen van de zogenoemde As van Verzet werden daarbij genoemd. Die formulering maakte het mogelijk om het akkoord toe te staan zonder er persoonlijk de politieke verantwoordelijkheid voor op te nemen wanneer de uitvoering zou mislukken of wanneer de onderhandelingen geen resultaat zouden opleveren.

Verschillende machtscentra strijden om de koers

De discussie toont dat het Iraanse beleid tegenover de Verenigde Staten niet door één instelling wordt bepaald. Masoud Pezeshkian en andere functionarissen die diplomatieke afspraken verdedigen, staan tegenover delen van het veiligheidsapparaat die strengere voorwaarden eisen. De Islamitische Revolutionaire Garde beschikt daarbij over aanzienlijke invloed. De positie van Mojtaba Khamenei bevindt zich tussen de verschillende instellingen, maar de beschikbare aanwijzingen wijzen erop dat Mojtaba Khamenei de eigen controle over de besluitvorming wil beschermen.

Een waarschuwing dat het ontslag van Masoud Pezeshkian voortaan zou worden aanvaard, kan in dat kader worden gezien als een poging om een politiek drukmiddel weg te nemen. Masoud Pezeshkian zou dan niet langer kunnen rekenen op de verwachting dat een ontslagdreiging de opperste leider opnieuw tot een beleidswijziging dwingt. Dat zou de onderhandelingsruimte van Masoud Pezeshkian binnen het Iraanse bestuur verkleinen.

Mogelijke wijziging binnen de veiligheidsraad

Mohammad Bagher Kharrazi beweerde ook dat Mojtaba Khamenei een wijziging overweegt aan de leiding van de Hoge Nationale Veiligheidsraad. De huidige secretaris Mohammad Bagher Zolghadr zou mogelijk plaats moeten maken voor voormalig commandant van de Islamitische Revolutionaire Garde Mohsen Rezaei. Mohsen Rezaei werkt als militair adviseur van Mojtaba Khamenei en wordt gerekend tot het deel van het Iraanse veiligheidsapparaat dat een strenge koers tegenover de Verenigde Staten verdedigt.

De benoeming van Mohsen Rezaei zou de invloed van de Islamitische Revolutionaire Garde binnen de Hoge Nationale Veiligheidsraad verder kunnen vergroten. Het Iraanse medium Tabnak verspreidde de bewering van Mohammad Bagher Kharrazi. Tabnak wordt met Mohsen Rezaei in verband gebracht. Ook voor deze mogelijke personeelswijziging is geen officiële bevestiging beschikbaar.

Voorzichtigheid blijft noodzakelijk

Mohammad Bagher Kharrazi beschikt voor zover bekend niet over een centrale functie binnen de huidige Iraanse besluitvorming. Mohammad Bagher Kharrazi leverde evenmin documenten of andere controleerbare gegevens waarmee de beweringen konden worden bevestigd. De verklaringen mogen daarom niet als vaststaande feiten worden weergegeven. Ze geven wel aan welke verhalen binnen politieke en religieuze kringen in Iran circuleren over de verhouding tussen Mojtaba Khamenei, Masoud Pezeshkian en de Islamitische Revolutionaire Garde.

Bronnen:
Institute for the Study of War en Critical Threats Project, Iran Update Special Report, 3 augustus 2026.

Auteur: Andy Vermaut

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)