Noord-Korea versterkt nucleaire rechtvaardiging na Amerikaanse actie in Venezuela

14 januari 2026

Noord-Korea zal waarschijnlijk de redenen voor de ontwikkeling van nucleaire wapens als zelfverdediging versterken na de Amerikaanse militaire operatie tegen de Venezolaanse president Nicolás Maduro op 3 januari. Dit vermindert de kans op hernieuwde dialoog tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea. Het Noord-Koreaanse ministerie van buitenlandse zaken veroordeelde op 4 januari de operatie als een gewelddadige schending van de soevereiniteit van Venezuela en als bewijs van het gangsterachtige karakter van de Verenigde Staten. Partijleider Kim Jong Un leidde op dezelfde dag een raketlancering en riep op tot uitbreiding van een sterke en betrouwbare nucleaire afschrikking, met verwijzing naar recente geopolitieke crises, waarschijnlijk doelend op de operatie in Venezuela. Het Zuid-Koreaanse ministerie van eenwording beoordeelde op 5 januari dat de reactie van Noord-Korea wijst op voortdurende solidariteit tegen de Verenigde Staten, vergelijkbaar met berichten na Amerikaanse aanvallen op Iraanse nucleaire installaties in juni 2025.

Relaties met Venezuela

Noord-Korea en Venezuela onderhouden sinds 1974 diplomatieke banden met een symbolisch partnerschap gebaseerd op retoriek tegen de Verenigde Staten. Kim Jong Un zet diplomatieke uitwisselingen met Venezuela voort, hoewel er geen aanwijzingen zijn voor betekenisvolle handel of economische samenwerking. Het onderzoek van het VN-panel van experts naar mogelijke bilaterale samenwerking, na een ontmoeting in 2018 tussen Maduro en een hoge functionaris van de Arbeiderspartij van Korea, werd niet afgerond voordat het panel werd ontbonden door verzet van Rusland en de Volksrepubliek China. Venezuela fungeert vooral als politieke bondgenoot van Noord-Korea binnen het socialistische en antiwesterse blok, met beperkte strategische waarde op defensie- of industrieel gebied.

Narratief over dreiging

Noord-Koreaanse staatsmedia portretteren Amerikaanse acties in Venezuela consequent als bewijs van een externe dreiging door westerse agressors, vaak met verwijzing naar veroordelingen uit de Volksrepubliek China en Rusland. Dit verhaal ondersteunt de presentatie van nucleaire wapens als middel voor zelfverdediging in Pyongyang. Noord-Korea zal deze rechtvaardiging waarschijnlijk verder uitbouwen en concluderen dat staten zonder nucleaire capaciteit of steun van grootmachten kwetsbaar zijn, wat vooruitzichten op volledige, verifieerbare en onomkeerbare denuclearisatie op het schiereiland bemoeilijkt.

Drone-incident

Noord-Korea beweerde op 10 januari dat Zuid-Koreaanse drones het luchtruim schonden in september 2025 en op 4 januari. Pyongyang kan dit gebruiken om anti-Zuid-Koreaanse verhalen te versterken en druk op inter-Koreaanse betrekkingen te handhaven. Noord-Korea toonde beelden van de romp van de drone en vluchtgegevens, met het argument dat de drone vertrok uit een gebied met civiele restricties en dus door Zuid-Koreaanse autoriteiten moest zijn bediend. Het Zuid-Koreaanse ministerie van nationale defensie ontkende op 10 januari de beschuldiging en verklaarde dat het leger geen drones inzette op de genoemde data. Minister van nationale defensie Ahn Gyu-back voegde toe dat de drone die Noord-Korea toonde geen model is dat het leger bezit. Plaatsvervangend directeur van de propaganda- en agitatieafdeling van de Arbeiderspartij van Korea Kim Yo Jong eiste op 11 januari een uitleg van Zuid-Korea over de identiteit van de drone. Noord-Korea beschreef de drone als een middel voor surveillance en verkenning dat beelden verzamelde met een optische camera van hoge resolutie.

Beleid van de Lee-administratie

De administratie van Lee Jae Myung bekritiseert voormalig president Yoon Suk-yeol voor vermeende drone-infiltraties in Pyongyang als militaire aanval, en stelt dat een vergelijkbare operatie door het huidige leger zou botsen met het beleid. De regerende Democratische Partij in Zuid-Korea zet in op maatregelen voor de-escalatie, inclusief wetgeving die civiele lanceringen van propagandafolders naar Noord-Korea beperkt. Zuid-Korea kan gebieden zoals Pyeongsan en Kaesong al monitoren met bestaande satellieten. De operator van de drone is nog niet geïdentificeerd. De administratie van Lee ziet het incident mogelijk als kans voor dialoog. Minister Ahn opperde een gezamenlijk inter-Koreaans onderzoek, en president Lee gaf opdracht tot oprichting van een grootschalig onderzoeksteam. Noord-Korea zal het incident waarschijnlijk gebruiken om de anti-Zuid-Koreaanse houding te versterken voor het 9e partijcongres in 2026. Pyongyang heeft geen reactie gegeven op het Zuid-Koreaanse voorstel voor militaire gesprekken in november 2025. Een gezamenlijk onderzoek is onwaarschijnlijk, en Noord-Korea kan het issue gebruiken om druk op Seoul te houden.

Raketlanceringen

Noord-Korea lanceerde op 4 januari ten minste twee supersonische ballistische raketten. De timing wijst mogelijk op intentie van Pyongyang om militaire ontwikkeling te versnellen te midden van recente gebeurtenissen, inclusief de Amerikaanse gevangenneming van Maduro en het topoverleg tussen de Volksrepubliek China en Zuid-Korea. De Zuid-Koreaanse joint chiefs of staff en het kantoor van de Japanse premier meldden dat twee raketten, vermoedelijk Hwasong 11-E, ongeveer 900 kilometer vlogen naar de Oostzee. Zuid-Koreaanse defensiedeskundigen vermoeden dat de lancering diende om lage-hoogte glijvluchtcapaciteit en operationeel bereik te verifiëren. Het was de eerste lancering sinds 7 november en de derde onder het presidentschap van Lee Jae Myung. Noord-Korea test sinds oktober 2025 maandelijks verschillende rakettypen. Kim Jong Un inspecteerde op de dag voor de lancering tactische geleide wapens en gaf opdracht tot verhoging van de productie. De Hwasong-11E, een ballistische raket voor lage hoogte, heeft een maximaal bereik van 1500 kilometer, voldoende om doelen op het Koreaanse schiereiland en de hoofdeilanden van Japan te raken. Dit type raket gebruikt onregelmatige manoeuvreerbaarheid vergelijkbaar met kruisraketten, wat raketverdedigingsnetwerken beter ontwijkt.

Context van de lancering

De inspectie van Kim Jong Un aan een raketfabriek vond plaats vlak na de gevangenneming van Maduro op 3 januari en vlak voor het bezoek van Lee aan Beijing op 5 januari. Kim Jong Un verklaarde de noodzaak om nucleaire afschrikking en raketontwikkeling te verbeteren als reactie op niet gespecificeerde geopolitieke crises en ingewikkelde internationale gebeurtenissen. De Amerikaanse operatie tegen Maduro, in wezen een onthoofdingsoperatie tegen een anti-Amerikaans regime, versterkte waarschijnlijk zijn overtuiging dat geavanceerde asymmetrische wapens en nucleaire wapens nodig zijn om de Verenigde Staten en andere militaire machten af te schrikken. De lancering drukt mogelijk ook ontevredenheid uit over mogelijke discussie over denuclearisatie tijdens het topoverleg tussen Lee en Xi Jinping van de Chinese Communistische Partij. Noord-Korea rechtvaardigt de noodzaak van zelfverdediging via rakettests en andere militaire ontwikkelingen. Noord-Koreaanse functionarissen stellen herhaaldelijk dat Pyongyang niet langer onderhandelt met de Verenigde Staten tot de eis voor denuclearisatie wordt ingetrokken.

Belangrijkste inzichten

De relaties tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea verslechteren, met Noord-Korea dat nucleaire ontwikkeling als zelfverdediging voortzet na de operatie tegen Maduro. Dit vermindert kans op dialoog. Inter-Koreaanse relaties verslechteren door de drone-beschuldiging van Noord-Korea, die Pyongyang kan gebruiken voor anti-Zuid-Koreaanse verhalen, terwijl Zuid-Korea ontkent en de-escalatie nastreeft. Noord-Korea lanceerde supersonische ballistische raketten op 4 januari, mogelijk als signaal van voortgezette militaire ontwikkeling te midden van Amerikaanse acties in Venezuela en dialoog tussen de Volksrepubliek China en Zuid-Korea.

Binnenlandse politiek in Noord-Korea

Kim Jong Un had in 2025 zijn meest uitgebreide publieke schema sinds 2015, met 118 publieke activiteiten, het hoogste aantal sinds 155 in 2015. Eerdere pieken lagen op 227 in 2013 na opvolging van zijn vader Kim Jong Il in december 2011. De aantallen daalden tot een ommekeer na 55 in 2020 tijdens de covid-19-periode. Publieke verschijningen van Kim zijn relatief zeldzaam en communiceren prioriteiten. In 2025 lag nadruk op publieke evenementen en militaire ontwikkelingen, waarschijnlijk om prestaties in die sectoren aan te kondigen voor het 9e partijcongres. Kim zal in 2026 waarschijnlijk meer binnenlandse activiteiten bijwonen in lijn met de nieuwe agenda van het congres. Zijn dochter Kim Ju Ae zal waarschijnlijk een nog prominentere rol spelen, gegeven de snelle toename in publieke verschijningen. 2025 was het laatste jaar van vijfjarenplannen voor nationale economische ontwikkeling en defensiewetenschap en wapensystemen uit het 8e partijcongres in 2021. Pyongyang onthult nieuwe strategieën op het 9e congres. Kim signaleert succesvolle afronding aan interne doelgroepen door meer evenementen bij te wonen. Hij benadrukte zelfredzaamheid voor de bevolking en regionale autonomie via aanwezigheid bij industrie- en productie-evenementen, zoals de afrondingsceremonie van een industriële fabriek op 18 december. Kim beoogt autoriteit te verstevigen door te tonen dat het regime zelfredzaamheid bereikte, kernpijler van de plannen. Hij beheert mogelijk ook binnenlandse ontevredenheid via aanwezigheid bij welzijnsevenementen in overstromingsgebieden.

Toekomstige binnenlandse focus

Kim zal in 2026 meer binnenlandse evenementen bijwonen om zelfredzaamheid te promoten onder nieuwe economische en defensieplannen. Hij zal tegelijkertijd nauwere samenwerking met Rusland en de Volksrepubliek China versterken, waarschijnlijk om Noord-Koreaanse kracht te signaleren aan buitenlandse doelgroepen. Pyongyang beoogt geavanceerde technologiecapaciteiten te verbeteren via uitwisselingen met de Volksrepubliek China en Rusland. Kim Ju Ae verscheen meer dan 600 keer publiekelijk tot november 2025, sinds debuut in november 2022. Kim Jong Un verbetert zijn imago als vader van het volk en verzacht negatieve percepties van Kim Ju Ae via gezamenlijke activiteiten. Haar verschijning suggereert intentie voor stabiele machtsoverdracht, in tegenstelling tot zijn eigen proces.

Nieuwjaarsboodschappen

Nieuwjaarsboodschappen van Kim Jong Un richtten zich op rechtsstaat, raketmodernisering, regionale industriële ontwikkeling en eerbetoon aan Noord-Koreaanse troepen in Rusland. Noord-Korea hield op 27 december een ceremonie voor de 53e verjaardag van de socialistische constitutie. Functionarissen van de Arbeiderspartij van Korea beloofden socialistische idealen en systeem te verdedigen volgens de constitutie, en staatsmedia crediteerden Kim Jong Un met vestiging van het principe van mensen eerst. Dit principe prioriteert burgersbelangen in partijbeleid. Het regime gebruikt het als legitimatiemechanisme voor leidergericht autoritair bewind. Noord-Korea verving het militaire-eerst politiek uit het Kim Jong Il-tijdperk door mensen-eerst bij het 8e partijcongres in 2021 als definierende ideologie van Kim Jong Un. Kim leidde militaire activiteiten, inclusief lanceringen van strategische kruisraket en supersonische raket op 28 december en 4 januari, en inspecties van productie-installaties op 28 december en 3 januari. Hij inspecteerde op 5 januari bouw van een monument voor Noord-Koreaanse troepen die stierven in Rusland. Andere verschijningen omvatten opening van een ziekenhuis in Nampo op 29 december en een grootschalige kasconstructie in Shinuiju op 2 januari.

Boodschappen in activiteiten

Publieke verschijningen van Kim van eind december tot begin januari brachten binnenlandse berichten over van economisch beheer tot nationale defensie. Nieuwjaarsboodschappen prioriteerden versterking van partijloyaliteit en uitlichting van prestaties als leider. Nadruk op naleving van de socialistische constitutie lijkt te signaleren versterkte juridische autoriteit, maar in Noord-Korea functioneert de constitutie om burgergedrag voor te schrijven en af te dwingen in plaats van macht van de leider te controleren. Versterking van mensen-eerst in staatsmedia eist dat burgers accepteren dat Kims bewind hun belangen dient. Bezoek aan kasconstructie onder het 20×10 ontwikkelingsplan kadreert economische initiatieven als verbetering van leefomstandigheden, wat het mensen-eerst narratief ondersteunt. Militaire evenementen zoals raketlancering, wapensfabriekinspectie en monumentconstructie tonen uitbreidende militaire capaciteiten en aanwezigheid, terwijl ze Kims leiderschap portretteren als versterking van nationale macht voor binnenlands publiek.

Buitenlandse relaties

Noord-Koreaanse staatsmedia beschuldigden Japan op 6 januari van planning van herinvasie na goedkeuring van het grootste defensiebudget ooit. Noord-Koreaanse zorgen over Japans militarisme kunnen leiden tot toegenomen Noord-Koreaanse militaire activiteit gericht op Japan. Japanse premier Sanae Takaichi kondigde op 26 december aan dat het defensiebudget voor 2026 een record van negen biljoen yen bereikt, 58 miljard Amerikaanse dollars, een stijging van 3,8 procent ten opzichte van het huidige fiscale jaar. Japan wil vooral tegenaanvalcapaciteiten en kustverdediging verbeteren te midden van spanningen met Noord-Korea en de Volksrepubliek China. Het rapport noemde lancering van een nieuwe aanvalsonderzeeër, massaproductie van nieuwe oppervlakte-naar-schip raketten en recente defensieopbouw als bronnen van zorg. Deze capaciteiten zijn bedoeld voor preventieve aanvallen, wat risico’s voor regionale veiligheid poseert. Noord-Korea beschuldigde Japan van herleving van verleden militarisme, met retoriek die parallellen trekt tussen imperiaal verleden en hedendaags beleid. Het artikel dreigde met sterke vergelding door buurlanden als Japan defensieopbouw voortzet. Noord-Koreaanse protesten tegen Japanse militaire expansie zijn meestal puur retorisch, zoals in dit geval. Noord-Korea zoekt echter steeds meer eigen militaire capaciteiten te verbeteren en zich te presenteren als militaire macht. Noord-Korea kan militaire activiteit uitbreiden, unilateraal en gecombineerd, rond Japan om tegen militaire vooruitgang te protesteren en macht te projecteren in de Indo-Pacific regio.

Inter-Koreaanse relaties

Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung en secretaris-generaal van de Chinese Communistische Partij Xi Jinping hielden overleg in Beijing op 5 januari. Lee drong aan op een intermediaire rol van de Volksrepubliek China in facilitering van inter-Koreaans dialoog, hoewel de Volksrepubliek China dit waarschijnlijk niet opneemt. Lee en Xi riepen op tot gezamenlijke inspanningen voor vrede op het Koreaanse schiereiland. Geen van beide partijen refereerde publiekelijk aan het nucleaire wapenprogramma van Noord-Korea in opmerkingen of verslagen. Directeur van de nationale veiligheidsraad van Zuid-Korea Wi Sung-lak stelde dat de leiders het belang van hervatting van dialoog met Noord-Korea bevestigden en dat de Volksrepubliek China intentie uitdrukte om constructieve rol te spelen in ondersteuning van vrede en stabiliteit op het schiereiland. Lee citeerde op 7 januari militaire aanvallen van vorige Zuid-Koreaanse regeringen naar Noord-Korea als oorzaak van verhoogde vijandigheid en benadrukte noodzaak voor de-escalatie. Hij voegde toe dat hij de Volksrepubliek China vroeg Zuid-Koreaans voornemen over te brengen om regime-stabiliteit van Noord-Korea te respecteren, naast korte-termijn doelen van aanbieden van compensatie in ruil voor stopzetting van verdere nucleaire wapensproductie. Lee verduidelijkte dat zijn administratie vervolgvermindering en volledige denuclearisatie ziet als einddoel en dat de Volksrepubliek China sympathie deelde voor deze strategie.

Strategie van Lee

De administratie van Lee beoordeelt waarschijnlijk dat een kleine deal om het nucleaire programma van Noord-Korea eerst te bevriezen via normalisering van dialoog de meest haalbare aanpak is, gegeven onwil van Pyongyang om het programma op te geven. Deze strategie sluit aan bij het E.N.D.-initiatief van Lee voor uitwisseling, normalisering en denuclearisatie om denuclearisatie van het schiereiland te bevorderen. Lee lijkt een aanpak van maximale druk af te wijzen ten gunste van opbouw van binnenlandse en internationale consensus rond vertrouwenwekkende maatregelen. Lee ziet de Volksrepubliek China waarschijnlijk als sleutelkanaal voor communicatie met Pyongyang, hoewel onzeker is of Beijing aan verwachtingen voldoet. Beijing nam soms een bemiddelende rol in inter-Koreaanse relaties, als voorzitter van de zespartijenbesprekingen van 2003 tot 2008, en uitte sindsdien algemene steun voor denuclearisatie van het schiereiland. Belangen van de Volksrepubliek China lijken te divergeren na verdieping van Rusland-Noord-Korea alignment na invasie van Moskou in Oekraïne in 2022. De Volksrepubliek China stopte expliciete verwijzing naar denuclearisatie na het Xi-Kim topoverleg op 3 september. Deze trend signaleert dat de Volksrepubliek China minder waarschijnlijk optreedt als toegewijde mediator en intenties van Seoul overbrengt of Pyongyang aanmoedigt tot inter-Koreaans dialoog.

Binnenlandse politiek in Zuid-Korea

De goedkeuringscijfers van Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung stegen bijna drie procentpunten in de tweede week van januari. Pollingbureau Realmeter rapporteerde dat de goedkeuring van Lee steeg tot 56,8 procent, een toename van 2,7 procent ten opzichte van de vorige week. Afkeuring daalde tegelijkertijd 3,6 procentpunten tot 37,8 procent. Realmeter schreef de stijging toe aan diplomatieke inspanningen van de administratie, inclusief het topoverleg tussen Lee en Xi Jinping als primaire drijver voor deze positieve verschuiving. Realmeter noteerde ook dat economische ontwikkelingen en prestaties zoals het bereiken van een recordhoogte door de KOSPI de goedkeuringscijfers verder ondersteunden. Gallup-polling stelde ook dat diplomatieke inspanningen publiek opinie positief beïnvloedden. Gallup voerde geen enquêtes uit in de vijfde week van december en de eerste week van januari vanwege feestdagen.

Coalitie tegen Noord-Korea

De Verenigde Staten signaleerden op 7 januari strengere handhaving van sancties op Noord-Korea. De Verenigde Staten en Zuid-Korea lijken uiteenlopende benaderingen van Noord-Korea na te streven. De Verenigde Staten namen op 7 januari een Russisch gevlagde olietanker in beslag die vertrok uit Iran en onderweg was naar Venezuela. Amerikaanse minister van energie Chris Wright zei dat Iran, Rusland en Noord-Korea moeten noteren dat Washington nu een president heeft die sancties daadwerkelijk handhaaft. Dit signaal sluit aan bij eerdere Amerikaanse inspanningen voor VN-sanctieaanduidingen in november 2025 tegen schepen die Noord-Koreaanse kool en ijzererts vervoeren en verzoeken om aanvullende VN-sancties op Pyongyang in december 2025. De Volksrepubliek China en Rusland blokkeerden Amerikaanse inspanningen bij de VN-veiligheidsraad. De administratie van Lee Jae Myung in Zuid-Korea nastreeft een verzoenendere en op engagement gerichte aanpak naar Noord-Korea. Lee moedigde Trump aan om als vredestichter op te treden door persoonlijke relatie met Kim Jong Un te benutten, inclusief ideeën zoals een Trump-wereld toren bij het Wonsan-Kalma resort tijdens hun topoverleg in juni 2025. Lee ziet Amerikaanse betrokkenheid bij vermindering van vijandigheid als cruciaal onderdeel van diplomatieke opbouw van vertrouwen om Noord-Korea tot dialoog te trekken. Het Zuid-Koreaanse ministerie van eenwording Chung Dong-young suggereerde op 19 december gedeeltelijke verlichting van sancties op Noord-Korea, hoewel het voorstel weerstand ondervindt van op veiligheid gerichte kabinetsleden.

Diplomatieke hiaten

Waarnemend Amerikaanse ambassadeur in Zuid-Korea Kevin Kim trad af in januari 2026, wat verdere gaten in Amerikaanse diplomatieke vertegenwoordiging veroorzaakt. Plaatsvervangend chef de mission James R. Heller dient als charge d’affaires ad interim. De Trump-administratie heeft nog geen ambassadeurs genomineerd voor Zuid-Korea en verschillende andere sleutelbondgenoten. Precedent uit de eerste termijn van Trump, toen de post in Seoul 17 maanden vacant bleef, suggereert mogelijke langdurige kloof in diplomatieke vertegenwoordiging. Deze ontwikkelingen kunnen coördinatie tussen bondgenoten op Noord-Korea beleid compliceren. Beleidssignalen van Verenigde Staten en Zuid-Korea naar Pyongyang riskeren coherentie te verliezen te midden van afwezigheid in diplomatieke kanalen en gecoördineerde strategie.

Onderzoekers zijn Yeji Chung als Korea research assistant, Alexis Turek als analytic team lead en Donggyu Alfred Han als China researcher.

Bronnen:
Institute for the Study of War
Korean Peninsula Update, January 13, 2026
https://www.understandingwar.org/backgrounder/korean-peninsula-update-january-13-2026

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)