Protesten in Iran escaleren, regime zet elite-eenheden in en legt internet plat

9 januari 2026

De protestgolf in Iran heeft zich in de afgelopen 48 uur dramatisch uitgebreid in omvang en hevigheid. Wat begon als onrust in westelijke provincies, heeft zich verspreid naar minstens 27 van de 31 provincies, inclusief de hoofdstad Teheran. Het regime reageert met een ongekende hardheid door het internet landelijk plat te leggen en de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) in te zetten om de orde te herstellen. De situatie lijkt de controle van de veiligheidsdiensten te ontglippen, met meldingen van terugtrekkende politie en economische chaos als gevolg van de blokkades.

Nationale internetblackout en inzet van IRGC

Sinds donderdag 8 januari 2026 om 15.00 uur heeft de Iraanse overheid de internettoegang in het hele land teruggebracht naar ongeveer één procent van het normale niveau. Deze totale blackout valt samen met een explosieve groei van het aantal demonstraties. Het Institute for the Study of War registreerde op 8 januari 156 protestacties, bijna een verdubbeling ten opzichte van de dag ervoor. Op 9 januari werden ondanks de communicatieblokkade nog eens 116 protesten geteld in 22 provincies, waarvan twintig met meer dan duizend deelnemers.

De ernst van de situatie blijkt uit de inzet van de IRGC Ground Forces. Voor het eerst sinds de protesten van 2022-2023 zet het regime reguliere legereenheden in tegen burgers. Op 8 januari werden IRGC-troepen van de Nabi Akram Operationele Divisie ingezet in Kermanshah, waarbij volgens berichten tien gardisten omkwamen bij gevechten met demonstranten. Ook in Ilam zijn IRGC-eenheden gesignaleerd. De inzet van deze zwaarbewapende militaire tak duidt erop dat de reguliere politie en de Basij-milities de omvang van het verzet niet meer aankunnen. In Eslamabad-e Gharb trokken veiligheidstroepen zich zelfs terug omdat ze versterkingen misten.

Khamenei kiest voor harde lijn en economische paniek

De hoogste leider, Ali Khamenei, liet op 9 januari weten dat er geen centimeter wijk zal worden gedaan tegenover wat hij saboteurs noemt. De toon is aanzienlijk grimmiger dan zijn eerdere verklaringen. Ook de Hoge Raad voor Nationale Veiligheid en de IRGC-inlichtingendienst hebben toegezegd geen concessies te doen. Het gerechtelijk apparaat kondigde aan dat betogers die wapens dragen worden vervolgd wegens moharebeh, oftewel vijandschap tegen God, een misdrijf dat de doodstraf oplevert.

De onrust slaat ook over op de economie. Op 9 januari raakte Bank Melli, de grootste bank van het land, in een bankrun waardoor contante opnames werden stopgezet. Dit verergert de sfeer van onvrede die de protesten eind december 2025 oorspronkelijk deed ontvlammen.

Gevechten in Syrië en spanning in Libanon

De onrust in de regio blijft niet beperkt tot Iran. In de Syrische stad Aleppo laaiden de gevechten opnieuw op tussen het Syrische leger en de Koerdische Asayish-milities. Een door de VS bemiddeld staakt-het-vuren dat op 9 januari inging, werd al snel verbroken door Asayish-facties die weigeren zich terug te trekken uit de wijken Sheikh Maqsoud en Ashrafiyeh. Het Syrische leger rukte op in Sheikh Maqsoud na luchtaanvallen en artilleriebeschietingen.

In Libanon claimt het Libanese Leger (LAF) dat het Hezbollah grotendeels heeft ontwapend ten zuiden van de Litani-rivier. Israëlische luchtaanvallen op 9 januari richtten zich echter voornamelijk op doelen ten noorden van die rivier, wat suggereert dat Israël de dreiging daar nog steeds hoog inschat. Israëlische functionarissen blijven sceptisch over de capaciteit van het LAF om Hezbollah structureel uit te schakelen.

Machtsstrijd in Irak en Jemen

In Irak bezocht IRGC Quds Force-commandant Esmail Ghaani begin januari Bagdad om controle te houden over de Iraakse milities. Hij drong aan op eenheid onder de groepen over de kwestie van ontwapening. Dit is nodig omdat de groepen verdeeld zijn; terwijl de officiële coördinatiecommissie ontwapening afwijst, hebben sommige leiders van Kataib Hezbollah en Kataib Sayyid al Shuhada toegezegd wapens in te leveren of te verbergen.

In Jemen escaleerde de interne strijd binnen de anti-Houthi coalitie. De Zuid-Transitionele Raad (STC) leider Aidarous al Zubaidi vluchtte op 7 januari per boot en vliegtuig naar de Verenigde Arabische Emiraten, ondanks een reisverbod dat de Saoedische coalitie hem had opgelegd. Saoedi-Arabië en de door hen gesteunde regering in Aden proberen nu de macht in de zuidelijke provincies te consolideren en de STC-fractie van Zubaidi te isoleren.

Bronnen:
Institute for the Study of War

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op mailto:info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)