Rechtvaardig handelen vraagt om balans en wijsheid
20 april 2025
Op zaterdagnamiddag 19 april 2025 vond in Nijmegen een boeiende workshop plaats die draaide om rechtvaardigheid en de kunst van het vinden van balans in het dagelijks leven. Georganiseerd door Michael Merkel, bracht de bijeenkomst in een bruisend cultureel centrum in de stad een diverse groep mensen samen. Van 15:15 tot 16:30 uur deelden zij ervaringen en inzichten over hoe rechtvaardig handelen afhankelijk is van de context en het afwegen van waarden zoals geduld, assertiviteit en wijsheid.
De waarde van geduld en zijn grenzen
Tijdens de workshop werd duidelijk dat geduld een cruciale rol speelt in rechtvaardig handelen, maar dat het niet altijd de oplossing is. Een ondernemer vertelde over een ervaring uit 2016, toen hij zaken deed met bedrijven in de Verenigde Arabische Emiraten en Saudi-Arabië. Hij moest publiciteit regelen en de kosten voorschieten, maar de betalingen bleven uit. Na vier maanden wachten, besloot hij actie te ondernemen door een artikel te schrijven over het uitblijven van de betaling. Deze stap leverde uiteindelijk resultaat op: na negen maanden werd hij betaald. Dit verhaal illustreerde dat geduld soms moet plaatsmaken voor assertieve actie om rechtvaardigheid te waarborgen.
Een andere deelnemer deelde een ervaring van tien jaar geleden, toen hij een huis kocht in België. De bank trok de hypotheek steeds af op een verkeerde datum, ondanks afspraken in het contract. Na herhaalde beleefde verzoeken en afwijzingen van de bank, stuurde hij een e-mail naar driehonderd filialen van de bank in drie talen. Plots bleek de datum wel aanpasbaar. Dit voorbeeld toonde aan dat assertiviteit soms nodig is om onrecht te corrigeren, vooral als systemen niet meewerken.
Wijsheid in een diverse stad
De discussie ging verder over hoe rechtvaardigheid niet alleen draait om geduld of assertiviteit, maar ook om wijsheid, zeker in een diverse stad als Nijmegen. Een deelnemer die werkt in een kleine denktank sprak over een bedrijfscultuur die samenwerking en transparantie belooft, maar in de praktijk draait om competitie en prestatiedruk. Hij benadrukte dat interne samenwerking cruciaal is voor succes, maar dat de externe markt vaak een cultuur van rivaliteit stimuleert. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging van waarden, waarbij wijsheid nodig is om te bepalen wanneer je meegaat en wanneer je grenzen stelt.
Een lerares uit Oostenrijk, die in Nijmegen aanwezig was, voegde toe dat rechtvaardigheid begint met het erkennen van de context van anderen. In haar school waar veel kinderen uit migrantengezinnen zitten, zag ze hoe leerlingen tijdens de ramadan vasten en daar trots op zijn. In plaats van dit te negeren, ging ze het gesprek aan over de spirituele betekenis van vasten. Dit leidde tot een diepere verbinding met haar leerlingen en meer wederzijds begrip. Haar aanpak liet zien hoe rechtvaardig handelen begint met het erkennen van de waarden van anderen, wat in een multiculturele stad als Nijmegen extra relevant is.
Samenleving en verandering in Nijmegen
De workshop ging niet alleen over individuele keuzes, maar ook over bredere maatschappelijke structuren. Een deelnemer wees op de invloed van systemen, zoals bedrijven en overheden, die vaak geen morele waarden in hun structuur hebben. Hij stelde dat bedrijven gericht zijn op winst, wat soms ten koste gaat van rechtvaardigheid. Zowel de rijken, gevangen in materialisme, als de armen, gefrustreerd door ongelijkheid, zijn slachtoffers van dit systeem. Verandering vraagt om een fundamentele herziening van hoe organisaties functioneren.
Een inspirerend voorbeeld zelf kwam van een bewoner van de Diamantbuurt in Amsterdam, een wijk met een verleden van criminaliteit. Dankzij een buurtverbinder, die eerder in Zuid-Afrika criminele bendes aanpakte, werd de buurt getransformeerd. Activiteiten zoals het planten van bloemen, concerten en straatkunst met boodschappen als “Je bent niet alleen” brachten bewoners samen. Zelfs een voormalige stalker werd een behulpzame buur. Dit verhaal toonde aan hoe kleine, positieve acties een grote impact kunnen hebben in een stad als Nijmegen.
Een cultuur van verbinding bouwen
De bijeenkomst eindigde met een oproep om te focussen op wat mensen verbindt. In Genève werd een initiatief genoemd waarbij nieuwkomers en locals samen groenten kweken, wat leidde tot meer begrip. Een deelnemer uit een stad van 18000 inwoners vertelde hoe sociale centra en goede burenrelaties een gevoel van saamhorigheid creëren, ondanks uitdagingen zoals verslaving in parken.
De workshop van Michael Merkel in Nijmegen maakte duidelijk dat rechtvaardig handelen vraagt om een zorgvuldige balans. Of het nu gaat om geduld in zaken, assertiviteit tegen onrecht, of wijsheid in het omgaan met verschillen, het begint met bewuste keuzes. Door te focussen op verbinding, kan iedereen samenwerken aan lokale rechtvaardige samenleving, waar je ook woont.
