Startklaar krijgt positieve beoordeling maar harde cijfers over blijvende tewerkstelling ontbreken

24 september 2026

Provincieraadslid Kimberley Dugardein van Vlaams Belang vraagt de Provincie West-Vlaanderen en VDAB om duidelijk te maken op welke concrete resultaten hun positieve beoordeling van het onderwijsproject Startklaar steunt. Uit het officiële antwoord op haar vragen blijkt dat VDAB bij de online leerpaden registreert hoeveel opleidingen worden gestart, maar momenteel niet bijhoudt hoeveel modules worden afgerond. Evenmin wordt in de cijfers een onderscheid gemaakt tussen deelnemers die zich richten op het lager onderwijs en deelnemers die voor het secundair onderwijs kiezen. Daardoor blijft ook onduidelijk of de deelnemers dankzij Startklaar daadwerkelijk langer in het onderwijs aan de slag blijven.

Ondersteuning voor zij-instromers en herintreders

Startklaar werd in 2024 opgericht door VDAB, VIVES, Howest en de Provincie West-Vlaanderen. Het project richt zich op zij-instromers en herintreders die voor de klas willen staan, maar bij hun start nog nood hebben aan pedagogische en didactische ondersteuning. Het aanbod bestaat uit drie digitale leerpaden. De module Goed voorbereid gaat in op het voorbereiden van lessen en het formuleren van leerdoelen. Sterk voor de klas richt zich op klasmanagement en het omgaan met situaties in de klas. Evalueren behandelt manieren om leerlingen te beoordelen. De online vorming is vrij toegankelijk. Deelnemers kunnen de leerpaden op eigen tempo volgen en kiezen zelf welke onderdelen voor hen relevant zijn. Het is dus niet verplicht om alle drie de modules af te werken. Naast het digitale aanbod kan ondersteuning worden voorzien via opdrachten, coaching, intervisie en begeleiding op de werkplek.

Project uitgebreid naar lager onderwijs

De deputatie van West-Vlaanderen besliste op donderdag 2 oktober 2025 om Startklaar, dat aanvankelijk voor het secundair onderwijs was ontwikkeld, uit te breiden naar het lager onderwijs. Gedeputeerde van Onderwijs Kelly Detavernier omschreef het traject destijds als een initiatief dat startende leerkrachten praktische ondersteuning en een goede voorbereiding op het klaswerk moest bieden. De Provincie trok voor de ontwikkeling en uitvoering van de aangepaste online modules een financiële bijdrage van 6.750 euro uit. De uitbreiding moest scholen helpen bij het lerarentekort en bij de begeleiding van mensen die rechtstreeks vanuit een andere loopbaan of na een onderbreking voor de klas komen te staan.

Ruim 1.400 geregistreerde deelnemers

VDAB maakte op vrijdag 27 februari 2026 bekend dat ruim 1.400 personen Startklaar voor het secundair onderwijs hadden gevolgd. Die mededeling begeleidde de uitbreiding naar startende leerkrachten in het lager onderwijs. De cijfers worden nu door Dugardein ter discussie gesteld, niet omdat zij het ondersteuningsaanbod afwijst, maar omdat de registratiemethode volgens haar onvoldoende informatie geeft over het uiteindelijke resultaat. Uit het officiële antwoord op haar schriftelijke vraag blijkt dat VDAB voor de online leerpaden alleen gestarte opleidingen registreert. Een geregistreerde start toont volgens haar nog niet aan hoeveel van het traject iemand heeft doorlopen, welke module werd gebruikt of welk effect de opleiding had op de verdere loopbaan van die deelnemer.

Geen onderscheid tussen lager en secundair onderwijs

De huidige registratie maakt volgens de ontvangen antwoorden ook geen onderscheid tussen cursisten voor het lager onderwijs en cursisten voor het secundair onderwijs. Daardoor kan op basis van de beschikbare cijfers niet worden vastgesteld hoe groot het bereik van de uitbreiding naar het lager onderwijs is. Het wordt evenmin duidelijk welke doelgroep het vaakst voor een bepaalde module kiest. Zulke informatie kan nochtans nuttig zijn om na te gaan waar starters de meeste ondersteuning nodig hebben en of het aanbod voldoende aansluit bij de verschillende onderwijsniveaus.

Afronden van alle modules is niet het doel

Dugardein erkent dat het aantal deelnemers dat alle drie de leerpaden afrondt geen afdoende maatstaf is. Startklaar is bewust modulair opgebouwd. Een beginnende leerkracht kan bijvoorbeeld alleen ondersteuning nodig hebben bij klasmanagement, terwijl iemand anders vooral informatie zoekt over lesvoorbereiding of evaluatie. Een lage voltooiingsgraad van het hele pakket hoeft daarom niet te betekenen dat het project zijn doel mist. De centrale vraag verschuift daardoor naar de gegevens die wél worden gebruikt. Als het afronden van alle modules niet bepalend is, wil Dugardein weten welke indicatoren de positieve beoordeling dan dragen.

Duurzame tewerkstelling als kerndoel

Tijdens de mondelinge bespreking in de Provincieraad van West-Vlaanderen gaf Kelly Detavernier volgens Dugardein aan dat duurzame tewerkstelling van nieuwe leerkrachten de kerndoelstelling van Startklaar is. Dat betekent dat het project niet alleen mensen moet voorbereiden op hun eerste lessen, maar er ook toe moet bijdragen dat zij in het onderwijs blijven werken. Precies daar ontbreekt volgens Dugardein de noodzakelijke opvolging. De bestaande cijfers tonen niet of deelnemers na drie, zes of twaalf maanden nog voor de klas staan. Ze zeggen evenmin of deelnemers na het volgen van een module minder snel uitvallen dan starters die de opleiding niet gebruikten.

Kritiek richt zich op de evaluatie

Dugardein stelt dat haar tussenkomst geen aanval op het project of op de deelnemende onderwijsinstellingen is. Zij ondersteunt initiatieven die beginnende leerkrachten extra houvast en vertrouwen geven. Een degelijke evaluatie kan volgens haar aantonen welke onderdelen werkelijk bijdragen aan een sterkere start. Wanneer een bepaalde module aantoonbaar goede resultaten oplevert, kan daarop verder worden gebouwd. Wanneer een doelgroep onvoldoende wordt bereikt of deelnemers toch snel uitvallen, kan het project worden aangepast. Zonder gerichte gegevens blijft het moeilijk om zulke beslissingen te onderbouwen.

Politieke vraag naar meetbare resultaten

De vraag van het provincieraadslid is daarom tweeledig. Zij wil weten welke concrete resultaten werden gebruikt toen Provincie en VDAB positief over Startklaar communiceerden. Daarnaast vraagt zij hoe beide instanties in de toekomst willen opvolgen of deelnemers duurzaam in het onderwijs blijven. Daarbij kan bijvoorbeeld worden nagegaan welke modules worden gestart, welke doelgroepen ermee worden bereikt en hoe de arbeidspositie van deelnemers zich nadien ontwikkelt. Het persdossier bevat evenwel geen uitgewerkt voorstel voor een nieuwe meetmethode. De keuze en uitvoering daarvan liggen bij de betrokken instanties.

Officiële informatie bevestigt opzet en deelnemerscijfer

De officiële informatie van VDAB bevestigt dat Startklaar uit drie online leerpaden bestaat en bedoeld is voor mensen die voor het eerst of opnieuw in het lager of secundair onderwijs willen werken. VDAB spreekt over een opleiding van ongeveer drie uur en vermeldt praktische voorbeelden, beeldmateriaal en begeleiding door een coach. Ook het cijfer van ruim 1.400 deelnemers aan het traject voor het secundair onderwijs staat op de website van VDAB. De Provincie West-Vlaanderen communiceerde bij de beslissing van 2 oktober 2025 over een uitbreiding naar het lager onderwijs en een bijdrage van 6.750 euro. Publiek beschikbare informatie bevestigt dus de opzet, de partners en het gecommuniceerde deelnemersaantal, maar geeft geen zichtbaar antwoord op de vraag hoeveel deelnemers nadien duurzaam in het onderwijs werkzaam bleven.

Breder belang door aanhoudend lerarentekort

Startklaar werd ontwikkeld tegen de achtergrond van het lerarentekort. Bij de lancering in 2024 wezen de partners op het grote aantal vacatures in het secundair onderwijs en op het risico dat zij-instromers zonder voldoende pedagogische voorbereiding opnieuw afhaken. Het project moest die drempel verlagen door kandidaat-leerkrachten basiskennis en praktische hulpmiddelen aan te reiken. Daardoor is de discussie over evaluatie niet louter administratief. Als het traject mensen daadwerkelijk helpt om voor de klas te blijven, kan het een nuttig instrument zijn binnen de aanpak van het personeelstekort. Als dat effect niet wordt gemeten, blijft het moeilijk om de bijdrage van het project correct in te schatten.

Bronnen:
Mededeling Kimberley Dugardein, Goed onderwijsproject verdient ook een degelijke evaluatie, 24 september 2026
Officieel antwoord op de schriftelijke vraag van Kimberley Dugardein
VDAB, Proefproject Startklaar stoomt zij-instromers en herintreders vanaf nu ook klaar voor een job als leerkracht in het lager onderwijs, 27 februari 2026
VDAB, Startklaar, informatie over de drie online leerpaden
Provincie West-Vlaanderen, uitbreiding van Startklaar naar het lager onderwijs, beslissing van 2 oktober 2025
Hogeschool VIVES, lancering van het proefproject Startklaar op 27 augustus 2024

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)