Strijd om de leiding over Jemen verhardt in zuiden en oosten

11 december 2025

De strijd om de politieke en militaire leiding over Jemen is in een nieuwe fase terechtgekomen. In het oosten van het land schuift de door de Verenigde Arabische Emiraten gesteunde Southern Transitional Council (STC) zichzelf nadrukkelijk naar voren als spil van de strijd tegen de Houthi-beweging. Tegelijk probeert de door Saoedi-Arabië gesteunde internationaal erkende regering, samen met andere bondgenoten, de eenheid binnen het anti-Houthi-kamp te herstellen. Parallel daaraan werkt Iran aan nieuwe middelen voor elektronische oorlogsvoering en hertekent de Syrische regering haar olieaanvoer, terwijl Irak, de Palestijnse gebieden en Libanon in deze update juist opvallen door het uitblijven van grote verschuivingen.

STC en regering botsen over controle in oostelijk Jemen

Op woensdag 10 december 2025, in Aden in het zuiden van Jemen, sprak STC-voorzitter en vicepresident van de Presidential Leadership Council Aidarous al Zubaidi met de door de regering aangestelde gouverneur van Bayda, die zelf in ballingschap leeft. Tijdens dat overleg presenteerde Zubaidi de recente opmars van STC-troepen in de gouvernementen Mahra en Hadramawt als vertrekpunt van een serieuze strijd om het noorden van Jemen uit handen van de Houthi’s te krijgen.

De Houthi’s houden nog altijd grote delen van het gouvernement Bayda onder controle, maar de internationaal erkende regering behoudt formeel gouverneurs voor die gebieden. Door zich nadrukkelijk tot figuren als de gouverneur van Bayda te richten, probeert Zubaidi zijn eigen positie en die van de STC binnen het bredere anti-Houthi-kamp te versterken en zich onmisbaar te maken in de toekomstige machtsstructuur.

Zubaidi stelde dat de coalitie tegen de Houthi’s geen succes kan hebben met een “kwetsbare rug” in het oosten van Jemen, waar smokkelroutes lopen die de Houthi’s in staat stellen aan wapens en materieel te komen. Daarmee rechtvaardigt hij de STC-inname van het oosten als veiligheidsmaatregel en zet hij tegelijk de regeringsgezinde troepen die daar eerder aanwezig waren neer als onvoldoende doeltreffend. De smokkel in oostelijk Jemen is wijdverbreid, en ook de STC zal, als ze het serieus meent met het aanpakken daarvan, voor een lastige opdracht staan.

Aan STC-gelieerde media schetsen Zubaidi intussen als “de juiste leider voor deze fase” en bestempelen het offensief in het oosten als noodzakelijk om de bewoners van Mahra en Hadramawt te beschermen tegen verdere ellende. Daarmee werkt de STC aan een beeld van zichzelf als beslissende factor in de strijd tegen de Houthi’s, ten koste van andere spelers.

Saoedi-Arabië stuurt op hergroepering van tegenstanders van de Houthi’s

In Riyadh zoekt de door Saoedi-Arabië gesteunde top van de internationaal erkende regering naar manieren om de uiteenlopende anti-Houthi-groepen opnieuw in één spoor te krijgen. De Jemenitische president en voorzitter van de Presidential Leadership Council, Rashad al Alimi, riep de leden van dat orgaan op dinsdag 10 december 2025 op om “binnenkort” in de Saoedische hoofdstad bijeen te komen om de situatie in het oosten van Jemen te bespreken. Volgens een hooggeplaatste PLC-functionaris wil Alimi daarbij alle leden opnieuw rond de tafel brengen, de interne samenhang bewaren en een duidelijk signaal geven tegen eenzijdige stappen buiten de afgesproken leiderschapsstructuur om.

Voor kenners ligt het voor de hand dat Saoedi-Arabië zelf achter deze oproep staat. Het land gebruikt al jaren de formele legitimiteit van zijn Jemenitische partners om eigen politieke trajecten een Jemenitisch gezicht te geven. In 2022 werden verschillende Jemenitische fracties naar Riyadh gehaald; die bijeenkomst mondde uit in het vertrek van de toenmalige president Abed Rabbo Mansour Hadi en zijn vervanging door Alimi. Een soortgelijk scenario – waarin de STC wordt teruggefloten of onder druk gezet om in te schikken – ligt nu opnieuw op tafel.

Saoedi-Arabië zoekt ook ter plekke steun voor zijn lijn. Op maandag 9 december 2025 reisde een Saoedische delegatie onder leiding van generaal-majoor Mohammed al Qahtani naar Mukalla-stad in het gouvernement Hadramawt. Daar besprak de delegatie met lokale bestuurders en gouverneur Salem al Khanbashi de spanningen rond de STC-opmars. Qahtani drong aan op terugtrekking van de STC en op de inzet van de door Saoedi-Arabië gesteunde National Shield Forces als verantwoordelijke voor veiligheid in Mahra en Hadramawt.

Tegen Jemenitische media verklaarde Qahtani nadien dat het bezoek had geleid tot overeenstemming met alle betrokkenen in Hadramawt – inclusief de STC – over stappen om de situatie te kalmeren en de stabiliteit te ondersteunen. Tegelijk organiseerde PLC-lid en gouverneur van Marib, Sultan al Arada, op maandag 9 en dinsdag 10 december 2025 twee vergaderingen met hoge veiligheids- en bestuursverantwoordelijken in Marib-stad. Arada geldt al jaren als een van de belangrijkste militaire en politieke leiders tegen de Houthi’s en speelde een sleutelrol in het verdedigen van Marib door verschillende lokale groepen achter één front te scharen.

STC verstevigt greep op Hadramawt en grensregio

Terwijl Saoedi-Arabië aandringt op terugtrekking van STC-eenheden uit het oosten, probeert de STC haar positie in Hadramawt juist te verstevigen. Abdul Daim al Shuaibi, commandant van de STC-Barshidbrigade in Wadi Hadramawt, verklaarde op woensdag 10 december 2025 dat STC-troepen het gouvernement niet zullen verlaten. Integendeel: volgens hem zullen de eenheden optrekken naar Zamakh, Manwakh, al Dhuwaibi en andere grensgebieden die tegen Saoedi-Arabië en Houthi-gebied in het noordoosten van Jemen liggen, om daar hun “nationale plicht” te vervullen.

Op dezelfde dag maakte Sheikh Khalid bin Mohammed al Kathiri, de nieuwe voorzitter van de Hadramawt Tribal Alliance en zelf lid van de STC, duidelijk dat volgens hem “de mensen van Hadramawt” voortaan zelf de veiligheid in het gouvernement moeten beheren. Die uitdrukking staat, uit de mond van een STC-figuur, in de praktijk voor lokaal leiderschap dat de zuidelijke zaak gunstig gezind is. Sommige Hadramawtse stamleiders vragen al langer om verdergaande zelfbesturing en waren eerder al kritisch over zowel de in Aden gevestigde regering als de Houthi’s in Sanaa. Andere lokale leiders zijn juist afwijzend tegenover de STC, en de internationaal erkende regering zal naar verwachting proberen die groep politiek te mobiliseren tegen de STC-inname van Hadramawt.

Khalid bin Mohammed al Kathiri stelde voor om alle relevante Hadramawtse actoren rond de tafel te brengen om te werken aan een stappenplan dat lokale overeenstemming moet verzekeren. De voorzitter van de Nationale Vergadering van de STC, Ali Abdullah al Kathiri, riep de Hadramawtse elite tijdens dezelfde bijeenkomst op zich expliciet achter de STC-troepen te scharen. Khalid al Kathiri vroeg de Saoedische en Emiratische elementen binnen de coalitie tegen de Houthi’s om het principe van lokaal leiderschap te respecteren.

Ondertussen schuift de STC haar eigen mensen naar voren in het bestuur. Op woensdag 10 december 2025 sprak prominent STC-leider Fadi Hassan Baoum met vertegenwoordigers van het Jemenitische staatsgasbedrijf en de belastingdienst in Hadramawt over het verbeteren van lokale diensten. Die gesprekken laten zien dat de STC niet alleen militair terrein verovert, maar ook probeert grip te krijgen op de administratieve functies van het gouvernement.

Iran bouwt elektronische oorlogsvoering uit na oorlog met Israël

Iran probeert intussen zijn technologische achterstand op het gebied van elektronische oorlogsvoering te verkleinen, nadat Israël tijdens de oorlog van juni 2025 zwakke plekken in de Iraanse verdediging blootlegde. Het Iraanse ministerie van Defensie presenteerde op woensdag 10 december 2025 het nieuwe systeem “Sayyad-4”, dat volgens media die nauw aan de Islamitische Revolutionaire Garde zijn gelinkt de positie- en navigatiemiddelen van een tegenstander kan verstoren. Dit duidt op een systeem dat gericht is op het hinderen van satellietnavigatie en daarmee van nauwkeurig geleide wapens en doelopsporing.

De presentatie van Sayyad-4 past in de bredere Iraanse inzet om zijn geïntegreerde luchtverdediging opnieuw op te bouwen na recente Israëlische acties. Tot nu toe leunde Iran sterk op Russische systemen, waaronder de Krasukha-4, die zijn ontworpen om satellieten in een lage baan, grondradars, luchtverkenningsradars en radargeleide wapens op afstanden tussen circa 150 en 300 kilometer te verstoren. Israël beschikt op zijn beurt over middelen om dergelijke systemen te omzeilen of uit te schakelen, waardoor Iran naar eigen varianten zoekt die beter aansluiten op zijn noden en infrastructuur.

Syrische regering stopt olie-import uit Koerdisch gecontroleerde velden

In Syrië verschuift de energievoorziening. Een vertegenwoordiger van de Autonome Administratie van Noord- en Oost-Syrië verklaarde op maandag 8 december 2025 dat de Syrische overgangsregering is gestopt met het invoeren van olie uit de olievelden die onder controle staan van de Syrian Democratic Forces in het noordoosten van het land.

Sinds februari 2025 leverden de SDF uit die velden ongeveer vijfduizend vaten per dag aan Damascus, neerkomend op zo’n honderdvijftigduizend vaten per maand. Waarom de Syrische regering de import nu heeft stilgelegd, is niet duidelijk. Een mogelijke verklaring is dat Damascus erin geslaagd is andere leveranciers aan te trekken. Saoedi-Arabië stuurde in november 2025 bijvoorbeeld 1,65 miljoen vaten olie naar Syrië. Dat verlicht de druk op de Syrische energievoorziening en geeft de regering speelruimte in de onderhandelingen met andere partijen.

Een tweede uitleg is dat de Syrische regering ervan uitgaat dat de SDF op korte termijn akkoord gaan met een regeling waarbij de olievelden en de inkomsten daaruit aan Damascus worden overgedragen. Zowel de Syrische als de Turkse regering hebben eerder herhaald dat de SDF volgens hen volledig moeten opgaan in de Syrische staat, inclusief de overdracht van alle olie-installaties, uiterlijk tegen het einde van dit jaar. De stopzetting van de olie-import uit het noordoosten kan in dat licht worden gelezen als drukmiddel in de aanloop naar zo’n mogelijke integratie.

Weinig nieuwe beweging in Irak, Palestijnse gebieden en Libanon

Opvallend in het beeld van deze update is dat Irak, de Palestijnse gebieden en Libanon geen grote verschuivingen laten zien binnen de onderzochte periode. Terwijl de blik in het rapport vooral op Jemen, Iran en Syrië is gericht, benadrukt die relatieve stilstand in andere brandhaarden hoe snel het zwaartepunt in de regio kan verschuiven naar plekken waar politieke en militaire ontwikkelingen elkaar in kort tempo opvolgen.

Bronnen:
Institute for the Study of War – “Iran Update, December 10, 2025”
https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-december-10-2025/

Critical Threats Project (American Enterprise Institute) – “Iran Update, December 10, 2025”
https://www.criticalthreats.org/analysis/iran-update-december-10-2025

Agenparl – overname van “Iran Update, December 10, 2025”
https://agenparl.eu/2025/12/11/iran-update-december-10-2025/

Reuters – “Separatists claim broad control of southern Yemen” (over STC, Hadramaut en Mahra, december 2025)
https://www.reuters.com/world/middle-east/separatists-claim-broad-control-southern-yemen-2025-12-08/

Associated Press – “UAE-backed separatists tighten grip over southern Yemen, and airspace is briefly closed”
https://apnews.com/article/d29e9a9d3cb60c8c1b009bfcbe1c28c0

Associated Press – analyse over escalatie in Jemen en spanningen in de Golfregio
https://apnews.com/article/e9799b4804f99378ec0b3ed308e3c250

The Guardian – “Seizure of South Yemen by UAE-backed forces could lead to independence claim”
https://www.theguardian.com/world/2025/dec/08/seizure-south-yemen-uae-backed-forces-could-lead-independence-claim

Financial Times – “Saudi-UAE tensions rise over Yemen clashes”
https://www.ft.com/content/09a3a84c-a3e8-45e2-943e-64e08a43d5d5

The Soufan Center – “UAE-Backed Forces Expand Control in Southern Yemen”
https://thesoufancenter.org/intelbrief-2025-december-8/

Al Jazeera – opiniebijdrage “STC controls more land in Yemen but it can’t declare independence”
https://www.aljazeera.com/opinions/2025/12/10/stc-controls-more-land-in-yemen-but-it-cant-declare-independence-2

Middle East Eye – “What Yemenis in Hadhramaut and al-Mahra think of the STC takeover”
https://www.middleeasteye.net/news/what-yemenis-hadhramaut-and-al-mahra-think-stc-takeover

Wikipedia – “2025 Hadhramaut offensive” (overzicht van het STC-offensief in oostelijk Jemen)
https://en.wikipedia.org/wiki/2025_Hadhramaut_offensive

Xinhua / English.news.cn – “Iran unveils new homegrown electronic warfare system ‘Sayyad-4’”
https://english.news.cn/20251211/1ff7c5a2ec84445a8e6f367dc917b1c9/c.html

ABNA – “Iran unveils new electronic warfare system ‘Sayad-4’”
https://en.abna24.com/news/1760347/Iran-unveils-new-electronic-warfare-system-Sayad-4

China.org.cn – “Iran unveils new homegrown electronic warfare system ‘Sayyad-4’”
https://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2025-12/11/content_118221719.shtml

Syria Weekly (Charles Lister) – overzichtsartikel met o.a. energie-ontwikkelingen en Saoedische akkoorden
https://www.syriaweekly.com/i/181064365/security-developments

Caliber.az – “Media: SDF agrees in principle to transfer Deir ez-Zor oil fields to Syrian government”
https://caliber.az/en/post/media-sdf-agrees-in-principle-to-transfer-deir-ez-zor-oil-fields-to-syrian-government

Enab Baladi (Engelstalig) – “Prices rise and supplies stall in northeast Syria” (over oliehandel tussen regering en SDF)
https://english.enabbaladi.net/archives/2025/10/prices-rise-and-supplies-stall-in-northeast-syria/

EUAA – “Areas under the control of the Syrian Democratic Forces (SDF)” – recent security trends
https://euaa.europa.eu/coi/syria/2025/country-focus/4-recent-security-trends/43-areas-under-control-syrian-democratic-forces-sdf

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)