Totale informatie-blackout: De stille oorlog van Iran tegen zijn eigen bevolking

De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft zich vrij onder duizenden mensen begeven tijdens een grootschalige, door de staat georganiseerde bijeenkomst in Teheran. De rally vond plaats tegen de achtergrond van een aanhoudende golf van landelijke anti-regeringsprotesten en een brutale onderdrukkingscampagne door veiligheidstroepen.

13 januari 2026

Het aantal door onderzoekers geregistreerde protesten in Iran is sinds 8 januari scherp gedaald. Het Amerikaanse Institute for the Study of War (CTP-ISW) houdt vast aan de inschatting dat dit verband houdt met een succesvolle beperking van de informatie-uitstroom door het regime, en niet noodzakelijk met het stoppen van het verzet. Tegelijkertijd zet de Iraanse overheid zware militaire eenheden in en is een geheime diplomatieke uitwisseling met de Verenigde Staten gevoerd om spanningen te de-escaleren.

Opvallende afname geregistreerde protestactiviteit

CTP-ISW noteerde op 12 januari veertien protesten in zes provincies. Dit staat in schril contrast met de 156 protesten in 27 provincies die nog op 8 januari werden gedocumenteerd. De protesten op 12 januari vonden vooral plaats in grote steden zoals Teheran, Mashhad en Karaj. Onderzoeksanalisten geven aan dat zij er met een lage tot middelmatige zekerheid van uitgaan dat er meer protesten plaatsvinden dan zij kunnen registreren. Een belangrijke verklaring voor de waargenomen afname is de internetbeperking die het regime heeft opgelegd. Hierdoor kunnen demonstranten minder gemakkelijk video’s met buitenlandse media delen.

Er zijn verschillende aanwijzingen dat het verzet doorgaat in gebieden waar geen protesten werden geregistreerd. Een correspondent van Fox News kon op 12 januari een bron in Esfahan bereiken die bevestigde dat de protesten in die stad voortduren. Het aan de Revolutionaire Garde gelieerde Tasnim News Agency bracht het aantal omgekomen veiligheidspersoneel tegelijkertijd naar boven, van 114 naar 121. Deze zeven extra doden werden geregistreerd in de provincie Fars, wat wijst op voortdurende onrust of een harde aanpak van dissidenten daar.

Brutale onderdrukking en dreigement met zwaardere eenheden

De daadwerkelijke protestactiviteit kan ook zijn afgenomen door de brute reactie van het regime. Een op 11 januari gepubliceerd rapport van een in Noorwegen gevestigde mensenrechtenorganisatie stelt dat sinds het begin van de protesten op 28 december minstens 544 mensen zijn gedood en meer dan 10.681 mensen zijn gearresteerd. CTP-ISW heeft zelf 83 incidenten in 24 provincies vastgelegd waarbij veiligheidstroepen met scherp schoten op demonstranten. Medische centra in Iran melden overweldigd te zijn door het aantal gewonden.

Aan de strijdkrachten gelieerde media dreigden op 12 januari met de inzet van meer eenheden van de grondtroepen van de Revolutionaire Garde om protesten te onderdrukken. Deze dreiging laat zien dat het regime de protesten nog steeds als een significante bedreiging voor zijn stabiliteit ziet. De media prezen specifiek de inzetbaarheid van de Hamzeh Seyyed ol Shohada Operationele Basis en de Saberin Speciale Strijdkrachten Brigade. Dit zijn eenheden die tijdens eerdere protestgolven zijn ingezet en wiens commandanten internationale sancties kregen voor hun rol bij mensenrechtenschendingen.

Eenheden van de grondtroepen zijn al uitgezonden naar verschillende locaties in het westen van Iran, zoals Kermanshah en de provincie West-Azerbeidzjan. Dit suggereert dat de gewone politie en de paramilitaire Basij-milities moeite hebben de protesten in deze provincies te bevatten.

Pro-regime demonstraties en diplomatieke contacten

Het regime zette op 12 januari ook een tegenoffensief in door aanhangers op te roepen tot pro-regime demonstraties. Aan de Revolutionaire Garde gelieerde media meldden dat dergelijke betogingen in ten minste dertien steden plaatsvonden, waaronder Teheran. President Masoud Pezeshkian woonde een rally in de hoofdstad bij. De oproep aan regeringsaanhangers brengt het risico met zich mee van confrontaties tussen voor- en tegenstanders op straat. Het regime kan dergelijke incidenten gebruiken om zijn narratief te versterken dat anti-regeringsprotesters “terroristen” zijn.

Ondanks de harde binnenlandse lijn heeft de regering-Pezeshkian bereidheid getoond om nucleaire onderhandelingen met de Verenigde Staten te hervatten. Dit gebeurt in een poging de spanningen te de-escaleren, nu Iran vreest voor mogelijke Amerikaanse militaire acties. Twee bronnen met kennis van de situatie vertelden aan Axios dat de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, recent contact opnam met de Amerikaanse speciale gezant voor het Midden-Oosten, Steve Witkoff. Het doel zou zijn om spanningen te verminderen of tijd te winnen voor een mogelijke Amerikaanse aanval. Deze contacten volgden op een bezoek van de Omaanse minister van Buitenlandse Zaken aan Teheran. Er zijn geen aanwijzingen dat Iran zijn kernvoorwaarden, zoals het recht op uraniumverrijking, heeft versoepeld.

Ceasefire in Syrië na gevechten in Aleppo

Onafhankelijk van de situatie in Iran bereikten de Syrische regering en de Syrische Democratische Strijdkrachten op 10 januari een staakt-het-vuren. Dit gebeurde nadat regeringstroepen Koerdisch gecontroleerde wijken in de stad Aleppo hadden veroverd. Syrische defensie-eenheden, inclusief gepantserde voertuigen, rukten op 9 januari op in de wijk Sheikh Maqsoud en hadden deze op 10 januari onder controle na gevechten met de Asayish, de interne veiligheidsmacht van de SDF. De SDF voerde later op 10 januari verschillende drone-aanvallen uit op burgerinfrastructuur in Aleppo.

Na de verovering kondigde SDF-commandant Mazloum Abdi een internationaal bemiddeld staakt-het-vuren aan. Dit houdt in dat de Asayish-strijders zich terugtrekken uit Aleppo naar door de SDF gecontroleerd gebied in het noordoosten van Syrië. Deze ontwikkeling maakt de uitvoering van delen van een eerder akkoord van 1 april 2025 onmogelijk. Dat akkoord voorzag in de integratie van de wijken in de gemeentelijke structuur van Aleppo en van de Asayish in de lokale politie.

Bronnen:
CTP-ISW
Fox News
Tasnim News Agency
Axios
BBC Persian

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)