Zorgen rond waterkwaliteit Nieuwkapelleplas blijven aanhouden

6 augustus 2025

Sterk verhoogde nutriënten bedreigen ecologisch functioneren

De waterkwaliteit van de Nieuwkapelleplas in Diksmuide blijkt zorgwekkend. Uit het recent gepubliceerde onderzoeksrapport blijkt dat de plas zich in een hypertrofe toestand bevindt, met bijzonder hoge concentraties aan fosfor en stikstof. Milieukwaliteitsnormen worden op meerdere vlakken overschreden. Vooral de overdaad aan voedingsstoffen vormt een bedreiging voor het ecologisch evenwicht.

Fytoplankton domineert, doorzicht daalt drastisch

Tijdens de zomermaanden is het wateroppervlak vaak bedekt met fytoplanktonbloei, wat resulteert in een ernstig beperkt doorzicht. Vanaf juni ontstaat een lichtklimaat dat onder water nauwelijks nog ontwikkeling van vegetatie toelaat. Prominente algenbloei zorgt voor een sterke afname van lichtinval tot op de bodem, wat direct gevolgen heeft voor waterplanten, vissen en ongewervelden.

Zuurstofloze zones onder de spronglaag

Onder de zogenaamde spronglaag — de zone waar de temperatuur en dichtheid van het water abrupt veranderen — ontstaat tijdens de zomer een zuurstofloze zone. Deze zuurstofarme lagen kunnen ervoor zorgen dat fosfor uit de bodem vrijkomt, wat het probleem van eutrofiëring nog versterkt. De plas lijkt gevangen in een vicieuze cirkel waarbij de slechte waterkwaliteit zichzelf blijft voeden.

Heldere lente maakt snel plaats voor troebele zomer

In het voorjaar is er nog een kortstondige heldere fase, veroorzaakt door zoöplankton dat het fytoplankton begraast. Maar deze situatie houdt geen stand. Jonge vissen die in het begin van de zomer opduiken, zetten al snel druk op het zoöplankton. Die predatie zorgt voor een terugval van de grazers en laat het fytoplankton opnieuw woekeren.

Rol van polderwater niet te onderschatten

Nieuwkapelleplas fungeert sporadisch als opvangbekken voor polderwater. Deze instroom van nutriëntenrijk water blijkt mogelijk een belangrijke oorzaak van de slechte toestand. Eens in de plas, blijven die nutriënten lange tijd aanwezig door het gebrek aan doorstroming. Structurele maatregelen dringen zich op.

Doorstroming moet terugkeren in beheer

Volgens de onderzoekers van de studie (in opdracht van de Watergroep) is gecontroleerde doorstroming een van de belangrijkste hefbomen om de waterkwaliteit te verbeteren. In de winter kan door het inbrengen van kwaliteitsvoller water een deel van de opgebouwde nutriënten afgevoerd worden. Ook tijdens de zomer kan dit de algenbloei temperen.

Belang van integraal beheer wordt steeds groter

De slechte waterkwaliteit vormt niet enkel een biologisch probleem, maar heeft gevolgen voor de hele functie van de plas. Zowel biodiversiteit als recreatie en mogelijke drinkwaterproductie komen onder druk. Een structurele aanpak, met oog voor hydrologie, visbestand, oeverbeheer én externe inputs, is noodzakelijk om de toestand te keren.

Bronnen

• Onderzoek naar de ecologische waarde en het functioneren van Nieuwkapelleplas (Diksmuide), INBO, 2025 (studie) in opdracht van de Watergroep
• Rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek 2025

Andy Vermaut
📞 +32 499 35 74 95