Bati-Bouw nadert: pleidooi voor eerlijke bouwpraktijken en bescherming van de sector (opinie)
30 januari 2025
Bouwsector onder druk door faillissementen en oneerlijke praktijken
De Belgische bouwsector kampt al jaren met problemen rond frauduleuze faillissementen, ondoorzichtige vergunningen en een gebrek aan controle. Eerlijke bouwondernemers en architecten lijden onder deze wantoestanden, terwijl gedupeerden vaak met lege handen achterblijven. De nood aan hervorming wordt steeds duidelijker.
Frauduleuze faillissementen treffen eerlijke spelers
Recente faillissementen in de sector, zoals het geval van bouwbedrijf Sua Casa, tonen aan hoe bouwheren en onderaannemers vaak gedupeerd achterblijven. Klachten stapelen zich op, maar curatoronderzoeken leveren zelden concrete resultaten op. Een meldpunt voor frauduleuze faillissementen en strenge sancties voor bewuste wanpraktijken kunnen helpen om deze wantoestanden aan te pakken.
Veel faillissementen lijken te worden ingezet als strategie om schulden te ontlopen, terwijl eigenaars vervolgens via nieuwe vennootschappen hun activiteiten voortzetten. Dit ondermijnt het vertrouwen in de sector en zet correcte bedrijven op achterstand.
Fysieke aanwezigheid bij ondertekening van bouwplannen
Bij het afsluiten van een lening is fysieke aanwezigheid verplicht. Waarom geldt dat niet voor de ondertekening van bouwplannen, die vaak een nog grotere financiële impact hebben? Een verplichte fysieke ontmoeting tussen bouwheer en architect kan misverstanden en fraude helpen voorkomen.
Bovendien is het essentieel dat een bouwheer weet wie zijn architect is. Wanneer een architect wordt geschorst, moet de bouwheer daarvan op de hoogte worden gebracht en opnieuw fysiek een overeenkomst ondertekenen met een opvolger. Dit voorkomt dat werken zonder toezicht worden voortgezet door een onbekende of ongekwalificeerde vervanger.
Terugkeer naar een centraal bouwvergunningssysteem
In het verleden werden bouwvergunningen in steden zoals Brugge en Gent behandeld via een centrale instantie. De ontvoogding van gemeentelijke instanties heeft geleid tot een situatie waarin lokale besturen volledige zeggenschap hebben over vergunningen. Dit heeft de deur geopend voor belangenvermenging en willekeur.
Een terugkeer naar een gecentraliseerd systeem zou de controle verbeteren en de invloed van lokale spelers beperken. Hierdoor kunnen vergunningsprocedures transparanter verlopen, wat het vertrouwen in de sector vergroot.
Papieren uitvoeringsplannen terug verplicht op de werf
Digitaal werken heeft de bouwsector efficiënter gemaakt, maar heeft ook problemen met zich meegebracht. Op werven ontbreekt vaak een fysiek uitvoeringsplan, wat tot fouten en misverstanden leidt.
Het verplicht beschikbaar stellen van gedrukte uitvoeringsplannen, inclusief details over dragende structuren, kan bouwfouten en aansprakelijkheidsdiscussies helpen voorkomen. Ter compensatie van het extra papierverbruik kan een compensatiesysteem worden ingevoerd, zoals het planten van bomen per aantal verwerkte documenten.
Digitale technieken maken corruptie eenvoudiger
De opkomst van digitale handtekeningen en online goedkeuringssystemen heeft processen versneld, maar ook fraude gemakkelijker gemaakt. Een architect kan een bouwaanvraag indienen zonder ooit de werf te hebben bezocht, wat kan leiden tot verkeerde perceelkeuzes en andere fouten.
Door fysieke ondertekening opnieuw in te voeren, wordt niet alleen de authenticiteit van de documenten gewaarborgd, maar wordt ook gegarandeerd dat de verantwoordelijke partijen effectief betrokken zijn bij het proces.
Een sector die vraagt om hervorming
De bouwsector blijft een van de belangrijkste economische pijlers van België, maar wordt bedreigd door fraude, misbruik en een gebrek aan controle. Door striktere regelgeving in te voeren en bestaande systemen te hervormen, kan het vertrouwen in de sector hersteld worden.
Bati-Bouw, het grootste bouwsalon van België, biedt een uitgelezen kans om deze problemen onder de aandacht te brengen. De vraag is niet of hervormingen nodig zijn, maar wanneer en hoe ze worden doorgevoerd.
