Joodse leiders gingen in Brussel in gesprek over daadkracht en aanpak

15 april 2026

Op woensdag 15 april 2026 vond in Brussel, in België, tijdens de European Jewish Association Annual Conference het panel Jewish Communities: Getting it Done plaats. Het gesprek bracht vijf panelleden samen: Sidney Bialystock uit Amsterdam, Estrella Bengio uit Madrid, Marc Levy uit Manchester en JLC, Richard Mühlrad uit Stockholm en Orli Degani uit Dublin.

Panel met Joodse leiders

Tijdens de conferentie Global Intifada: Jewish Communities on the Frontlines kreeg dit panel een vaste plaats in het programma. De sessie werd aangekondigd als een panelgesprek met Joodse leiders. Daarmee kwamen verschillende stemmen uit Europese steden samen in Brussel voor een gesprek dat volgens de titel gericht was op aanpak en uitvoering.

Moderatie en samenstelling

Aan tafel zaten Sidney Bialystock uit Amsterdam, Estrella Bengio uit Madrid, Marc Levy uit Manchester en JLC, Richard Mühlrad uit Stockholm en Orli Degani uit Dublin. Die samenstelling gaf het panel een uitgesproken internationaal karakter binnen het conferentieprogramma in Brussel.

Tijdens het panelgesprek ‘Jewish Communities: Getting it Done’ brachten Joodse leiders uit Amsterdam, Madrid, Manchester, Stockholm en Dublin een beeld van hun lokale werkelijkheid. Moderator Jonny Gould benadrukte dat het Joodse leven in Europa zich niet alleen afspeelt in grote centra als Londen, Parijs of Madrid, maar ook in kleinere en meer kwetsbare gemeenschappen, waar een beperkte groep Joodse inwoners haar plaats probeert te behouden in veel grotere steden.

Estrella Bengio uit Madrid schetste een overwegend positief beeld van de situatie in de Spaanse hoofdstad. Zij wees erop dat de Joodse gemeenschap in Madrid steun krijgt van zowel de regioregering als het stadsbestuur. Volgens haar spreken die overheden zich duidelijk uit tegen antisemitisme en nemen zij ook deel aan herdenkingen, zoals die van de Internationale Holocaustherdenkingsdag. Bengio verwees ook naar de erkenning die de Joodse gemeenschap van Madrid in mei 2024 kreeg met de toekenning van de Medal of Honor. Daarnaast noemde zij de steun van het stadsbestuur van Alcobendas, waar de Joodse school gevestigd is en waar ook een gedenkplaats voor 7 oktober is ingericht. Volgens Bengio blijft de gemeenschap, ondanks de stijgende druk en onveiligheid, vastberaden om haar leven voort te zetten.

Marc Levy uit Manchester sprak over de nasleep van de terreuraanslag op zijn eigen synagoge. Hij vertelde dat zijn vader op het moment van de aanval mee hielp om de deur te barricaderen en zo levens redde. Levy legde de nadruk op het belang van langdurig opgebouwde relaties met politieke en bestuurlijke verantwoordelijken. Volgens hem mag een crisis nooit het moment zijn waarop een gemeenschap haar leiders of haar contacten pas leert kennen. Hij onderstreepte dat de synagoge ondanks de aanval geen enkele dienst heeft geschrapt en dat het Joodse leven is blijven doorgaan. Zelfs mensen die jarenlang niet meer naar de synagoge waren gekomen, keerden terug. Levy maakte duidelijk dat de aanslag de gemeenschap niet heeft gebroken. Integendeel, volgens hem heeft terreur de synagoge niet gesloten, maar net voller gemaakt. Tegelijk waarschuwde hij dat Joodse gemeenschappen zichtbaar en aanwezig moeten blijven in de samenleving, omdat het gevaar toeneemt zodra extremisten de publieke ruimte ongehinderd kunnen innemen.

Sidney Bialystock uit Amsterdam zei dat de Joodse gemeenschap in Nederland zich bewust is van de internationale context, maar tegelijk trots en veerkrachtig blijft. Hij stelde dat een sterk Israël ook een sterke diaspora nodig heeft. Volgens hem kan de overheid wel degelijk het verschil maken, op voorwaarde dat steun niet beperkt blijft tot woorden alleen. Hij riep de Nederlandse en Europese overheden op om van goede voorbeelden in andere landen te leren en die ook in beleid om te zetten. Zijn centrale boodschap was dat Joodse gemeenschappen opnieuw een normaal leven moeten kunnen leiden, zonder achter muren te worden weggedrukt of louter nog onder permanente beveiliging zichtbaar te zijn.

Richard Mühlrad uit Stockholm wees erop dat de dreiging voor Joodse gemeenschappen niet alleen voortkomt uit antisemitisme en vijandigheid tegenover Israël, maar ook uit interne vragen over continuïteit en toekomst. In Stockholm, de grootste Joodse gemeenschap van Noord-Europa, is volgens hem samenwerking tussen verschillende Joodse strekkingen noodzakelijk. Orthodoxe, progressieve en andere groepen moeten elkaar vinden, omdat verdeeldheid de toekomst van de gemeenschap ondermijnt. Tegelijk ziet hij hoop in de jongere generatie. Hij verwees naar een Zweedse Joodse jongerenorganisatie die rechtstreeks met de overheid samenwerkt en binnenkort in heel Zweden zal uitdragen wat het betekent om als trotse Jood in dat land te leven.

Orli Degani uit Dublin bracht een veel harder verhaal. Zij zei dat de Joodse gemeenschap in Ierland vooral werkt aan haar zichtbaarheid in een samenleving waar Joodse aanwezigheid vaak als iets uit het verleden wordt beschouwd. Volgens haar ontbreekt in Ierland een nationaal actieplan tegen antisemitisme, is er geen officiële meting van antisemitische incidenten en is er ook geen structurele financiering voor beveiliging. De kosten voor de bescherming van de gemeenschap worden volgens haar volledig door de gemeenschap zelf gedragen. Degani noemde haar engagement binnen de Jewish Representative Council of Ireland een voltijdse vrijwillige inzet. Zij gaf aan dat de gemeenschap dag na dag probeert stand te houden, terwijl tegelijk aan bewustwording, veiligheid en vertegenwoordiging wordt gewerkt.

In de slotronde vroeg Jonny Gould of de panelleden hun kinderen in de toekomst in hun eigen stad zien wonen. De antwoorden waren veelzeggend. Marc Levy antwoordde dat hij daar onzeker over is. Sidney Bialystock zei duidelijk ja. Richard Mühlrad zei ja, maar voegde eraan toe dat hij tegelijk hoopt dat zijn kinderen in Israël zullen leven. Estrella Bengio stelde dat Spaanse Joden het recht hebben om in Spanje te leven en dat de wet hen daarin moet beschermen. Orli Degani zei dat het een moeilijke vraag blijft, maar dat zij denkt dat haar kinderen waarschijnlijk in Ierland zullen blijven.

Europese spreiding

De deelnemers vertegenwoordigden plaatsen uit Nederland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Zweden en Ierland. Daardoor bracht het panel op woensdag 15 april 2026, om 15.30 uur, in Brussel visies samen uit meerdere delen van Europa. Binnen de conferentie kreeg dit onderdeel zo een duidelijke plaats als gesprek tussen leiders uit uiteenlopende stedelijke contexten.

Bronnen:
European Jewish Association Annual Conference
Global Intifada: Jewish Communities on the Frontlines
Programmaonderdeel Jewish Communities: Getting it Done – Panel Discussion with Jewish Leaders

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)