Luchtreizen blijft een hindernissenparcours voor reizigers met een handicap

3 december 2025

Bijna zeven op de tien Europese reizigers met een handicap hebben het gevoel dat zij bij het vliegen anders behandeld worden dan andere passagiers. Dat beeld wordt duidelijk zichtbaar in een nieuw mensenrechtenrapport over luchtvaart, waarin de obstakels tijdens elke stap van de reis worden beschreven. Op woensdag 26 november 2025, om 09.59 uur, in Brussel, stelde het European Disability Forum zijn negende mensenrechtenrapport over luchtreizen voor, met een duidelijke focus op de dagelijkse realiteit van passagiers met een handicap.

Zeven op tien voelen zich benadeeld

Al bij het plannen van een vlucht loopt het mis voor veel mensen met een handicap. De helft van de bevraagden botst op problemen tijdens het boeken van tickets. Bijna evenveel reizigers geven aan dat informatie van luchtvaartmaatschappijen onduidelijk of onvolledig is, terwijl ook de informatie van luchthavens geregeld tekortschiet. Daarnaast meldt ruim een kwart dat websites en apps van luchtvaartmaatschappijen moeilijk bruikbaar zijn, zowel qua opbouw als qua toegankelijkheid. Voor een aanzienlijke groep speelt bovendien de prijs mee: voor hen zijn vliegtickets, bijkomende diensten en noodzakelijke ondersteuning financieel zwaarder dan voor andere reizigers.

Die opeenstapeling van obstakels zorgt ervoor dat veel mensen met een handicap zich al in de voorbereidende fase gediscrimineerd voelen. Sommigen geven aan dat zij bij elke boeking twijfelen of ze het betaalde geld zullen verliezen of uiteindelijk toch aan boord geraken.

Strenge regels voor rolstoelen en assistentiehonden

Ook eenmaal op weg naar het vliegtuig duiken nieuwe hindernissen op. Het rapport beschrijft hoe luchtvaartmaatschappijen zeer uiteenlopende regels hanteren voor de afmetingen en het gewicht van rolstoelen, en zelfs voor het aantal rolstoelgebruikers dat tegelijk aan boord mag. Dat leidt tot grote onzekerheid: wie bijvoorbeeld met een Airbus 321 vliegt, krijgt bij de ene maatschappij te horen dat de elektrische rolstoel maximaal 149 kilogram mag wegen, terwijl een andere maatschappij op hetzelfde toestel toestaat dat een rolstoel 300 kilogram weegt.

Niet elke luchtvaartmaatschappij voorziet een cabine­rolstoel waarmee passagiers zich tijdens de vlucht naar het toilet kunnen verplaatsen. Bij onder meer Luxair, Tarom en Vueling is die voorziening volgens het rapport afwezig, waardoor sommige reizigers zich geen andere uitweg zien dan over de vloer naar het toilet te kruipen. Voor reizigers die beroep doen op een assistentiehond zijn er bijkomende hindernissen. Een aantal maatschappijen aanvaardt bepaalde nationale erkenningssystemen niet, maar vraagt internationale documenten die in een aantal landen nauwelijks te verkrijgen zijn. Onder andere Brussels Airlines, Ryanair en Aer Lingus worden in dat verband genoemd.

Wanneer luchtvaartmaatschappijen de wet overschrijden

In verschillende gevallen lijkt de praktijk van bepaalde maatschappijen niet in lijn met de Europese regels voor passagiersrechten. Zo wordt aangehaald dat KM Malta een vergoeding vraagt voor assistentie op de luchthaven, terwijl Europese wetgeving bepaalt dat die ondersteuning kosteloos moet zijn. Andere maatschappijen, zoals Bulgaria Air, KM Malta en Sky Express, leggen mensen met een specifieke handicap bijkomende medische attesten of formulieren op vooraleer zij mogen vliegen.

Ook qua timing gaan sommige luchtvaartmaatschappijen verder dan is toegestaan. Luxair, Bulgaria Air en KM Malta vragen op bepaalde routes dat passagiers hun nood aan assistentie langer op voorhand melden dan de regels toelaten. EasyJet, Ryanair en LOT zouden op specifieke trajecten weigeren om reizigers met een assistentiehond mee te nemen. Daarnaast wordt erop gewezen dat KLM, Air France en Iberia voor sommige vluchten strengere termijnen hanteren om assistentiehonden aan te melden dan voorzien is in de Europese voorschriften.

Oproep aan de Europese Unie en de luchtvaartsector

Het rapport is opgesteld door het European Disability Forum, een koepelorganisatie die de belangen verdedigt van naar schatting 80 miljoen mensen met een handicap in Europa. De organisatie vraagt de Europese instellingen om de bestaande regels voor passagiersrechten bij te sturen en duidelijker te maken. Zo pleit zij ervoor dat het weigeren van passagiers uitsluitend op grond van hun handicap expliciet wordt uitgesloten, dat beschadigde of zoekgeraakte hulpmiddelen zoals rolstoelen, mobiliteitsscooters en ventilatoren volledig vergoed en vlot vervangen worden, en dat mensen met een handicap kunnen reizen zonder vooraf toestemming te moeten vragen voor essentiële ondersteuning.

Daarnaast vraagt de organisatie dat assistentiehonden in alle lidstaten volgens dezelfde criteria worden erkend, zodat reizigers niet per vlucht moeten nagaan welke documenten nodig zijn. Ook zouden er minimumvereisten moeten komen voor toegankelijkheid op luchthavens en aan boord van vliegtuigen, zowel voor de infrastructuur als voor de dienstverlening. Van luchtvaartmaatschappijen verwacht het Forum dat zij hun verantwoordelijkheid opnemen, investeren in toegankelijk materieel en er vrijwillig voor kiezen om alle klanten onder vergelijkbare voorwaarden te behandelen.

Getuigenissen schetsen de dagelijkse realiteit

Achter de cijfers gaan persoonlijke verhalen schuil. Een Duitse reiziger met een fysieke handicap vertelt dat hij, wanneer hij kan kiezen, liever de trein of de auto neemt, ook als de reis daardoor veel langer duurt. Hij legt uit dat hij vaak niet in zijn eigen rolstoel kan blijven zitten tijdens de vlucht, lang op voorhand met luchtvaartmaatschappijen moet overleggen om zeker te zijn dat zijn rolstoel wordt toegelaten, en dan urenlang in een ongemakkelijke stoel zit zonder het toilet te kunnen gebruiken. Daarbovenop komt dat hij soms een extra ticket moet kopen voor een persoonlijke assistent, terwijl hij in andere vervoersmiddelen zelfstandiger kan reizen.

Een Spaanse passagier met een fysieke handicap beschrijft hoe zij na de landing regelmatig nog langdurig moet wachten voor assistentie verschijnt. Pas daarna komt de volgende onzekerheid: de vraag of haar rolstoel onbeschadigd uit het ruim tevoorschijn komt. Een Belgische veelvlieger schat dat haar rolstoel bij zeker drie op de tien vluchten beschadigd raakt, ondanks duidelijke instructies aan het personeel en aanduidingen dat het om een kwetsbaar hulpmiddel gaat. De vergoeding die zij uiteindelijk ontvangt, dekt naar eigen zeggen zelden de volledige herstellingskosten en laat vaak maanden op zich wachten.

Ook voor mensen die met een familielid met een handicap reizen, stapelen de moeilijkheden zich op. Een ouder uit Malta getuigt dat de dochter op de vloer van het vliegtuigtoilet moest gaan liggen omdat er geen geschikte verzorgingstafel beschikbaar was om een luier te verschonen. In Lissabon werd een passagier met een fysieke handicap dan weer drie uur lang in een gang gezet, zonder toegang tot water, eten of een toilet en zonder manier om de assistentiedienst opnieuw te bereiken.

Volgens voorzitter Yannis Vardakastanis toont het rapport dat het recht op vrij verkeer in de praktijk nog veraf is voor miljoenen Europeanen met een handicap. Vicevoorzitter Gunta Anca, zelf rolstoelgebruiker, wijst erop dat zij al talloze keren met beschadigde rolstoelen en geweigerde instap te maken kreeg. Beiden dringen er bij de Europese beleidsmakers en de luchtvaartsector op aan om de aanbevelingen ernstig te nemen en niet te wachten tot individuele klachten of rechtszaken de druk verhogen.

Wie zelf reist met een rolstoel of zorg draagt voor een familielid met een handicap, zal veel herkennen in deze vaststellingen. Tegelijk roept het rapport vragen op over hoe snel de sector bereid is te veranderen. Luchtvaartmaatschappijen opereren in een competitieve omgeving en kijken nauwlettend naar kosten en efficiëntie, maar de stem van reizigers met een handicap wordt steeds luider en beter georganiseerd. De komende jaren zal duidelijk worden of de Europese regels en de praktijk op luchthavens en in vliegtuigen dichter bij elkaar komen.

Bronnen:
Persbericht European Disability Forum
EDF Passenger Rights Survey 2025
EDF 9th Human Rights Report ‘Rights Delayed: Air Travel for Passengers with Disabilities’
2023 rapport ‘End the nightmare: Passengers with disabilities deserve to travel by air’
Website European Disability Forum (www.edf-feph.org)

Pieter Paul Moens – Jacques Vernimmen

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel)