Open brief zet onderzoeksrechters in het defensief

1 november 2025

Kern van de brief

Een open brief van Jimmy Pommée, gepubliceerd op dinsdag 28 oktober 2025 op de website ’tScheldt, zet de werking van Belgische onderzoeksrechters onder een felle lamp. De auteur kaart in directe bewoordingen de verhouding tussen bevoegdheden, verantwoording en publieke veiligheid aan. De tekst verwijst onder meer naar dossiers waarbij huiszoekingen, inbeslagnames en arrestaties de inzet waren, en gebruikt daarbij uitgesproken taal die de lezer niet onberoerd laat. Het publicatie-uur werd in de bron niet meegedeeld; de publicatie gebeurde online.

Naam en context

De brief richt zich tot onderzoeksrechters in het hele land en noemt expliciet voormalig onderzoeksrechter Theo Byl uit Mechelen. Daarbij wordt verwezen naar politieke connecties en eerdere dossiers die in het publieke debat stof deden opwaaien. De auteur koppelt die verwijzingen aan een bredere kritiek op de manier waarop macht en verantwoordelijkheid in het Belgische justitiële bestel worden ingevuld.

Wat staat er precies in de tekst

De auteur stelt dat onderzoeksrechters de machtigste actoren in het strafrechtelijk vooronderzoek zijn, met beslissingsruimte over ingrijpende maatregelen. Volgens de brief leidt dat in de praktijk tot botsingen met persvrijheid en burgerrechten. Er wordt verwezen naar gevallen waarbij materialen langdurig niet werden teruggegeven en vertrouwelijke communicatie van redacties in omloop raakte. De brief schuift daarbij het argument naar voren dat burgers recht hebben op transparantie, ook wanneer die ongemakkelijk is voor het apparaat zelf.

De gevoelige voorbeelden

Rond mevrouw Justitie hangt in de tekst een beeld van geslotenheid. De brief stelt dat beslissingen soms te weinig worden uitgelegd en dat fouten zelden zichtbaar worden rechtgezet. De auteur gaat ver in zijn kwalificaties, maar onder die scherpe toon zit een centrale vraag: wie controleert de macht van wie controleert? Die vraag krijgt in de brief een concrete vorm via passages over gsm-gebruik in gevangenissen, de bescherming van adressen van magistraten en de roep om verzekeringen voor persoonlijke schade. De auteur ziet daarin het signaal van een systeem dat risico’s wil uitsluiten zonder tegelijk voldoende te investeren in verantwoording.

Scheiding der machten in praktijk

De open brief verbindt het functioneren van justitie met keuzes van politiek en administratie. De tekst stelt dat regels, procedures en budgetten het verschil maken tussen een systeem dat burgers overtuigt en een systeem dat wantrouwen oogst. Volgens de auteur is er nood aan duidelijke rekenschap, betere capaciteiten en consequente opvolging van beslissingen, zodat rechtspraak begrijpelijk en voorspelbaar wordt voor wie ermee te maken krijgt.

De toon en de grens

De taal in de brief is hard en persoonlijk. Het stuk gebruikt kwalificaties die voor controverse zorgen. Wie voorbij de stijl kijkt, leest vooral de eis dat beslissingen toetsbaar moeten zijn en dat wie macht uitoefent, die macht ook uitlegt. De kern is een roep om een rechtsstaat die zichtbaar werkt voor iedereen, niet alleen op papier maar ook in het dagelijks leven van burgers en journalisten.

Wat dit betekent voor het debat

De brief zal het gesprek over transparantie en rechtszekerheid niet temperen. Door concrete namen te noemen en bekende dossiers aan te raken, schuift de auteur het debat van abstracte principes naar herkenbare situaties. Dat maakt de tekst tot een prikkel voor een breder gesprek: hoe garandeert België doordachte bescherming van magistraten én open verantwoording over ingrijpende beslissingen?

Bronnen
Open brief “Toga’s Zonder Spiegel”, auteur: Jimmy Pommée, publicatie op ’tScheldt op dinsdag 28 oktober 2025 (online)
Publieke berichtgeving en contextkaders op de website ’tScheldt bij de publicatie van dezelfde datum