Eiflatie raakt iedereen: eierprijzen stijgen tot recordhoogte

14 maart 2025

Een wereldwijd fenomeen

De wereldwijde aandacht wordt opnieuw getrokken naar de explosieve stijging van eierprijzen. Wat ooit een betaalbare voedingsbron was, is in veel regio’s uitgegroeid tot een luxeproduct. De term eiflatie – een combinatie van ei en inflatie – staat sinds vorig jaar symbool voor de razendsnelle prijsontwikkelingen. De oorzaken variëren van vogelgriepuitbraken tot geopolitieke spanningen en stijgende productiekosten.

Regionale verschillen in de spotlights

Europa kampte met prijsstijgingen tot 85 procent, vooral door vogelgriep en duurder veevoer. Noord-Amerika noteerde een historische stijging van 150 procent, terwijl Zuid-Amerika te maken kreeg met een verdubbeling van de prijs door economische instabiliteit en ziekte-uitbraken. In Azië liepen de verschillen sterk uiteen: sommige gebieden zagen prijzen boven de 100 procent, terwijl preventieve maatregelen elders de schade beperkten. Afrika registreerde stijgingen tussen 50 en 100 procent, voornamelijk door duurder voer en valutadruk. Oceanië bleef relatief gespaard met stijgingen van 20 tot 50 procent, afhankelijk van lokale wetgeving.

Woensdag deelde het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics zijn laatste update over consumentenprijzen, waaruit bleek dat de  gemiddelde prijs van een dozijn grote eieren van klasse A in één maand met bijna $ 1 steeg, tot $ 5,89. De prijsstijging van februari is de grootste sinds 1980, zelfs na correctie voor inflatie, en verslaat het record van de prijsgegevens van januari. Deze historische reeks van stijgende eierprijzen is het gevolg van de H5N1-vogelgriep, die pluimveehouders deze winter hard trof. De stijging kwam nadat een nieuwe versie van het virus in september 2024 opdook bij wilde trekvogels en vervolgens oversprong op gedomesticeerd gevogelte. 

“Het belangrijkste probleem is de opkomst van een nieuw genotype, de D1.1,” zei David Swayne, DVM, PhD, een expert op het gebied van vogelgriep en privéconsultant die bijna 30 jaar voor het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) werkte. “Het heeft zich echt verspreid over alle vier trekvogeltrekroutes van [Noord-Amerika].” 

Het D1.1-genotype is niet alleen overgeslagen op pluimvee, maar ook op mensen en koeien. Het is verantwoordelijk voor het ernstige griepgeval in november in British Columbia en de  recente H5N1-sterfgevallen in Louisiana , de  eerste in de Verenigde Staten . Op 31 januari maakte de USDA bekend dat D1.1  was aangetroffen in de melkvoorraad van Nevada , en het virus  wordt vermoed in een mild geval dat is vastgesteld bij een van de zuivelarbeiders van de staat. Medio februari werd de eigenaar van een geïnfecteerde achtertuinpluimveestapel in Wyoming in het ziekenhuis opgenomen door D1.1. Tot 1 maart  was er geen sprake van overdracht van mens op mens. De komst van D1.1 zou een keerpunt kunnen betekenen in de H5N1-uitbraak. Van december tot en met februari moesten eigenaren van commerciële, achtertuin- en hobbykippen  53,8 miljoen vogels ruimen vanwege blootstelling aan influenza, bijna vier keer meer dan in dezelfde periode vorig jaar. De afgelopen drie maanden zijn de meest destructieve periode van de Noord-Amerikaanse uitbraak, die drie jaar geleden voor het eerst arriveerde via migrerende wilde vogels uit Europa. Experts op het gebied van volksgezondheid zeggen dat  het tijd is om ons te verdedigen tegen nieuwe spillovers tussen soorten.  

“Als u de boer bent, dan spijt het me. De statistieken tellen niet hoe verwoestend het voor hen is. Het is verwoestend om uw dieren te moeten laten inslapen,” zei Rocio Crespo, hoogleraar en pluimveearts aan de North Carolina State University. 

In de Verenigde Staten houden de meeste legkippenhouderijen minder dan 100 kippen, maar grote producenten kunnen er meer dan 100.000 huisvesten. Vleeskuikenhouderijen voor het grootbrengen van kippenvlees hebben gemiddeld ongeveer 40.000 kippen, terwijl grote bedrijven er meer dan 500.000 houden. 

Stel je voor dat je een van die boerderijen uitmest; de lijken liggen opgestapeld. Het eist  een emotionele en fysieke tol .

Toch blijft er hoop, omdat de overgrote meerderheid van de vogelgriepuitbraken sinds 1959 is geëlimineerd door inzet van bioveiligheid, ziektebewaking en vaccins.  Ook zou er verlichting kunnen komen nu de nieuwe regering haar reactie uitrolt en de seizoenen verschuiven.

In de tweede helft van februari registreerden eierproducenten relatief minder verwoesting, behalve een grootschalige uitbraak die 3,2 miljoen vogels in Ohio trof. Griepuitbraken onder pluimvee nemen doorgaans af naarmate de temperaturen stijgen en wilde vogels hun voorjaarstrek beginnen, waardoor de kans kleiner wordt dat vogelgriep overgaat op gedomesticeerde dieren. 

Nadat H5N1 op een pluimveebedrijf werd aangetroffen, eisten Amerikaanse regelgevingen dat commerciële en particuliere pluimveehouders alle kippen die mogelijk zijn blootgesteld, ruimen. Dit leidde tot massale uitroeiingscampagnes. 

De boeren ontvangen compensatie en schadeloosstelling voor deze inspanningen, die afhangen van hun deelname aan bioveiligheidsprogramma’s om de kans op dergelijke uitbraken te verkleinen. Uitroeiingscampagnes zijn de hoeksteen van de biologische bestrijding van vogelgriep, en hebben sinds 1959 41 van de 44 uitbraken succesvol geëlimineerd, zoals Swayne mede catalogiseerde in een speciaal rapport uit 2023 aan de Wereldorganisatie voor diergezondheid (WOAH) over  wereldwijde strategieën voor de bestrijding van vogelgriep [PDF]. Deze campagnes zijn duur: het USDA  verklaarde onlangs dat van januari 2022 tot november 2024, vóór de komst van D1.1, de kosten die verband hielden met de aanhoudende uitbraak meer dan $ 1,4 miljard bedroegen, inclusief $ 1,25 miljard aan schadeloosstelling en compensatiebetalingen.

Volgens een  marktanalyse van USDA waren van de kippen die sinds begin december 2024 zijn geruimd, 43,3 miljoen legkippen. Alleen al dit kalenderjaar zijn ongeveer 1 op de 8 conventioneel in kooien gehouden kippen die eieren produceren, verwijderd door ruiming. Voor niet-biologische kooivrije kippen is dat 1 op de 13. Ohio, de op één na grootste producent van eieren van het land , is in 2025 het hardst getroffen en is goed voor 44% van de verliezen van legkippen.  

Structurele problemen vragen om actie

Hoewel kortetermijnsubsidies tijdelijk verlichting bieden, groeit het besef dat langetermijnoplossingen nodig zijn. Preventieve gezondheidsmaatregelen voor pluimvee en innovatieve productiemethoden staan hoog op de agenda. Overheden en producenten worden gedwongen om samen te werken, want de combinatie van vogelgriep, geopolitieke spanningen en economische onzekerheid blijft de markt verstoren.

“Het zijn vooral de huishoudens met een laag inkomen die de lasten dragen van prijsstijgingen van eieren, omdat zij een aanzienlijk groter deel van hun besteedbaar inkomen aan voedsel uitgeven”, aldus David Ortega, de Noel W. Stuckman Chair in Food Economics & Policy aan de Michigan State University.  Het team van Ortega onderzocht hoe de zeer pathogene vogelgriep de pluimveeprijzen beïnvloedde van 2005 tot 2023, namelijk de kosten van kippenvlees, eieren en kalkoen. Al deze prijzen stegen tijdens uitbraken, zo  meldden de onderzoekers afgelopen zomer in  Poultry Science , maar het prijseffect op eieren was intenser.  

Opmerkelijk voor mensen die hun voedselbudgetten plannen, het team ontdekte dat de prijs van goedkopere conventionele eieren veel sneller steeg dan die van de premiummerken die biologische of scharreleieren verkopen. De trend komt van financieel welvarende mensen die hun dure eieren laten liggen en kiezen voor goedkopere opties. “Naarmate de prijzen stijgen door de schok van de vogelgriep, stappen de mensen die dure eieren kochten over op conventionele eieren,” aldus Ortega. “Er is een toename in de relatieve vraag, en daarom zie je vaak de prijsstijging van conventionele producten.”

De reden dat de prijzen van eieren de slachting van de vogelgriep harder voelen, komt voort uit simpele trends in vraag en aanbod, maar ook uit de verschillende levenscycli van kippen in de voedingsindustrie. De vraag van consumenten naar eieren is inelastisch, wat betekent dat mensen de producten kopen, zelfs als de prijzen veranderen. Als het aanbod krimpt, wat betekent dat er minder eieren in de winkels liggen, maar de vraag van consumenten hetzelfde blijft, zal de prijs stijgen. 

Toekomstperspectief voor consument en producent

De vraag naar betaalbare eieren blijft urgent. Internationale samenwerking en lokale aanpassingen zijn cruciaal om de voedselzekerheid te waarborgen. Consumenten, producenten en beleidsmakers staan voor een gezamenlijke uitdaging: het vinden van een balans tussen betaalbaarheid en duurzame productie.

In de levenscyclus is een kip die is grootgebracht voor vleesconsumptie na anderhalve maand klaar, zei Crespo. Voor leghennen kan het vijf maanden duren voordat ze kunnen beginnen met produceren. Het duurt alleen veel langer om leghennen te vervangen en de voorraad te herstellen.

Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) stelde in een op 7 maart gepubliceerde marktanalyse dat de schaarste als gevolg van de vogelgriep mogelijk afneemt  :

De vraag naar schaaleieren blijft afnemen in de nieuwe maand, aangezien er in bijna twee weken geen significante uitbraken van HPAI [zeer pathogene vogelgriep] zijn gedetecteerd. Deze respijtperiode heeft de productie de kans geboden om vooruitgang te boeken bij het verminderen van recente tekorten aan schaaleieren. Nu schaaleieren steeds meer beschikbaar worden, is het gevoel van urgentie om aan de leveringsbehoeften te voldoen afgenomen en veel marketeers zien dat de prijzen voor spotmarktaanbiedingen in hun voordeel naar beneden worden bijgesteld. Kopers beginnen te zien dat schaaleierenaanbiedingen in de zuivelafdeling betrouwbaarder worden, hoewel de winkelprijsniveaus nog moeten worden aangepast en voor velen nog steeds afschrikwekkend zijn.

De komst van Pasen, voorspelt de USDA, zou verkopers er ook toe kunnen bewegen hun prijzen te verlagen of consumenten te ontmoedigen.  Volgens Politico onderzoekt het Amerikaanse ministerie van Justitie sinds begin maart eierbedrijven op prijsafspraken.  

Vorig jaar werd H5N1 berucht in de Verenigde Staten toen het land de eerste geregistreerde infecties bij vee ter wereld inluidde, evenals een reeks menselijke gevallen, waarvan de meeste mild waren. Iedereen die probeert te begrijpen hoe het land dit moment heeft bereikt, zou twee andere belangrijke jaren in de evolutie van de vogelgriep in ogenschouw moeten nemen.

De eerste is 1996 , toen het zeer pathogene H5N1-virus voor het eerst werd geïdentificeerd bij tamme ganzen in Zuid-China. Wetenschappers groeperen vogelgriepstammen op basis van hun genetica, maar ook op basis van de schade die ze bij kippen veroorzaken. Hoge pathogeniciteit, of HPAI, betekent dat de stammen ziekte veroorzaken bij kippen; lage pathogeniciteit, of LPAI, verwijst naar milde stammen. H5N1 is een stam van influenza A, een van de meer dan  130 die in de natuur zijn geïdentificeerd. 

H5N1 is een stam van influenza A, een van de meer dan 130 die in de natuur zijn geïdentificeerd

Amerikaanse centra voor ziektebestrijding en -preventie

Historisch gezien volgden vogelgriepvirussen een evolutiepatroon, beginnend als milde LPAI bij wilde watervogels. Omdat deze infecties ongevaarlijk waren, konden de watervogels de virussen over grote afstanden meenemen tijdens migraties, en ze verspreiden naar andere wilde vogels. Uiteindelijk zouden deze ongevaarlijke virussen hun weg vinden naar kippen of kalkoenen, waar ze zich zouden aanpassen om veel gevaarlijker of zeer pathogeen te worden.

H5N1 veranderde dit patroon. Plotseling konden deze zeer pathogene stam en zijn nauw verwante neven—soms collectief bekend als H5Nx of H5—honderden en duizenden kilometers reizen in migrerende watervogels. Wanneer die wilde vogels in de buurt van boerderijen poepen of voer stelen, kunnen ze gedomesticeerde dieren blootstellen aan influenza. 

“Het probleem is dat China een enorme bevolking heeft, een enorme landbouwcultuur op het platteland. En ze hebben veel live-marktsystemen die vogels produceren voor de live-markt,” zei Swayne.

Die levende markten, waar verschillende dieren in aangrenzende kooien leven, laten het virus tussen soorten springen en nieuwe eigenschappen aannemen. Elke keer dat deze stam een ​​vogel, mens of dier infecteert, verandert het genetisch en sommige van die mutaties creëren nieuwe vaardigheden. Sommige uitlopers zullen zich gemakkelijker verspreiden. Andere zullen ernstiger symptomen veroorzaken.

Na 1996 bleef H5N1 relatief laag, en leidde het af en toe tot ernstige uitbraken op boerderijen en gevallen bij mensen. Volgens de  Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er sinds januari 2003 wereldwijd 954 gevallen van H5N1 bij mensen geregistreerd; bijna de helft, 464, bleek fataal.

Het volgende kantelpunt voor H5N1 kwam in oktober 2020, toen het natuurlijke verloop van aanpassing en mutaties een nieuwe subfamilie—of clade—genereerde, genaamd 2.3.4.4b. Zoals Swayne en zijn coauteurs uitlegden, is 2.3.4.4b zeer besmettelijk bij tamme en wilde eenden, “waarvoor slechts kleine virusdoses nodig zijn om infecties te veroorzaken waarbij het virus zich verspreidt over meer dan 14 dagen.” 

Deze aanpassing zorgde ervoor dat clade 2.3.4.4b zich snel kon verspreiden van Centraal-Azië naar Oost-Azië, Europa, het Midden-Oosten en Afrika. In november 2021 stak het vanuit Europa Newfoundland binnen, wat leidde tot een stortvloed aan vogeluitbraken in de Verenigde Staten en Canada. 

Op het moment van schrijven zijn ongeveer 550 verschillende vogelsoorten en 83 zoogdiersoorten  besmet met het H5Nx- virus.  

USDA schrijft dat van de $ 1,25 miljard aan schadevergoedingen en compensatiebetalingen die aan boeren werden betaald tijdens de aanhoudende vogelgriepuitbraak, ongeveer $ 227 miljoen naar faciliteiten ging die meerdere keren waren geïnfecteerd. De trend benadrukt de moeilijkheid van het gebruik van standaard bioveiligheid om clade 2.3.4.4b te controleren. 

Deze bioveiligheidsmaatregelen zijn de afgelopen 60 jaar ontwikkeld om vogelgriep snel te detecteren en te voorkomen dat het virus zich binnen een regio van boerderij naar boerderij verplaatst. In landen met een hoog inkomen zijn deze activiteiten afhankelijk van publiek-private partnerschappen om testen en middelen in te zetten, met als doel om elke getroffen boerderij binnen 24 uur te ontvolken.

Landen met een laag of gemiddeld inkomen vertrouwen op vaccinatie om hun pluimvee te beschermen

De Verenigde Staten hebben een National Poultry Improvement Plan om boerderijen te helpen bioveiligheidsplannen op te stellen en te testen op verschillende ziektes. Om griep bij die kippen te voorkomen, moet je alle manieren identificeren waarop het virus een boerderij kan binnendringen. Geïnfecteerde wilde vogels kunnen over de hekken vliegen, aangetrokken door het kippenvoer. Boeren kunnen per ongeluk besmette uitwerpselen in een kippenhok krijgen. 

Vroege detectie is cruciaal en Swayne zei dat boerderijen in de Verenigde Staten, Australië, Canada, de Europese Unie en Nieuw-Zeeland hun kippenhokken en vleeskuikens nauwlettend controleren op tekenen van ziekte. Tijdens een typische week op een boerderij sterft ongeveer 1 op de 1.000 kippen aan natuurlijke oorzaken, of 0,1%. Crespo, van North Carolina State University, zei dat ziektebewaking gevoelig genoeg is om te detecteren wanneer dit sterftecijfer stijgt tot 0,3%. 

Landen met een laag of gemiddeld inkomen (LMIC’s) hebben historisch gezien minder middelen voor griepbewaking en compensatie, dus ze vertrouwen op vaccinatie om hun pluimvee te beschermen. Swayne zei dat het voor die landen – Bangladesh, China, Egypte, Guatemala, Mexico en Vietnam – een kwestie is van het voorkomen van hongersnood, omdat ze afhankelijk zijn van kippen voor hun levensonderhoud. 

Toch heeft het redden van hun binnenlandse voedselvoorziening al lang een keerzijde: het is moeilijker om hun pluimvee te verkopen in de internationale handel. Hoewel landen met een hoog inkomen hun pluimvee routinematig vaccineren om infecties als Newcastle Disease te bestrijden, hebben ze het gebruik van vogelgriepvaccins vaak gebrandmerkt als een schuldbekentenis. 

In landen met een hoog inkomen bestaat al lang de overtuiging dat je infecties verbergt als je je laat vaccineren tegen vogelgriep. Sommige critici beweren dat de griepvaccins te lekken zijn, wat betekent dat de kippen, ook al voorkomen de vaccins sterfgevallen, nog steeds “stille” infecties kunnen overbrengen en het virus kunnen verspreiden. Swayne zei dat de meeste van deze bezwaren gebaseerd zijn op misinformatie.

“Als je kijkt naar experimenten die nabootsen wat er in het veld gebeurt, wanneer je vogels vaccineert en ze in contact brengt met geïnfecteerde vogels, raken ze meestal niet geïnfecteerd en verspreidt het virus zich helemaal niet,” zei Swayne. “Vaccinatie heeft geen negatieve impact op de gezondheid of de consumeerbaarheid van het product.”

Vanwege de verwoestende gevolgen van H5N1 zouden landen met een hoog inkomen hun standpunten over vaccinatie tegen vogelgriep kunnen wijzigen. Frankrijk begon in oktober 2023 met het vaccineren van zijn eendenboerderijen, nadat er twee jaar eerder in één griepseizoen 22 miljoen tamme vogels waren geruimd. Ongeveer een half dozijn landen  reageerden met importverboden , hoewel  de Verenigde Staten en Canada vorige maand hun embargo’s versoepelden. 

Swayne zei dat als Amerikaanse pluimveehouders besluiten om zich te laten vaccineren tegen de griep, de beste tactiek zou zijn om de vaccins in te zetten op de meest vatbare boerderijen of om bepaalde sectoren veilig te stellen, zoals leghennen of megafarms. Om de internationale spanning te verminderen, zou de industrie ook kunnen beloven om geen griepvaccins te gebruiken in producten die bestemd zijn voor export. 

“Je kunt niet alles vaccineren omdat het al je middelen verwatert,” zei Swayne. “Een op risico’s gebaseerd gericht vaccinatieprogramma zou veel beter zijn in de Verenigde Staten.”

Bronnen:

1. Mulder, N.-D. (2023). Eierflatie: wat gebeurt er nadat de eierprijzen historische hoogten bereiken ? Rabobank, 5 april 2023 rabobank.com​ rabobank.com.
2. Gunjan, K., Pandey, RP, Himanshu, Mukherjee, R., & Chang, C.-M. (2024). Navigeren door het wereldwijde tekort aan eieren: een uitgebreide studie van onderling verbonden uitdagingen . MedRxiv preprint medrxiv.org​ medrxiv.org.
3. Eurostat (2023). Eierprijzen in de EU stijgen met 30% in één jaar . Eurostat Nieuws, 10 maart 2023 ec.europa.eu ​ec.europa.eu.
4. Akpan, N. (2025). Amerikaanse eierprijzen maken grootste sprong sinds 1980, terwijl uitbraken van vogelgriep aanhouden . Think Global Health (CFR), 12 maart 2025 thinkglobalhealth.org.
5. Latin America News (2023). Wat is eierinflatie en hoe beïnvloedt het Latijns-Amerika? The Rio Times, 2 feb. 2023 riotimesonline.com ​riotimesonline.com.
6. Natsa, RT (2024). Eieren ontbreken in maaltijden terwijl de prijs N6.000/krat bereikt . BusinessDay (Nigeria), 15 okt. 2024 businessday.ng​ businessday.ng.
7. Food Business Africa (2023). Keniaanse pluimveesector verhoogt eierprijzen vanwege stijgende kosten van voer . 12 jan. 2023 foodbusinessafrica.com​foodbusinessafrica.com.
8. Eurostat (2023b). Geharmoniseerde indexcijfers van consumentenprijzen – eieren ec.europa.eu.
9. Rabobank (2023b). Hoge prijzen schudden wereldwijde eiervoorzieningsketens rabobank.com​ rabobank.com (Figuur 1 en analyse in Mulder, 2023).
10. FAO (2023). Wereldvoedsel- en landbouwstatistisch jaarboek 2023 – Prijzen van pluimvee en eieren (geselecteerde indicatoren) medrxiv.org​ medrxiv.org.