Terwijl Rusland Oekraïne aanvalt, blijven onderzoeksjournalisten ook hun eigen machthebbers controleren
9 september 2026
Na Irpin, Bucha en Moshchun keerde het internationale journalistengezelschap op woensdag 9 september 2026 terug naar Kiev voor een avond rond een van de moeilijkste opdrachten van onafhankelijke journalistiek in oorlogstijd: corruptie en machtsmisbruik onderzoeken binnen een land dat tegelijkertijd wordt aangevallen. Indegazette.be nam deel nadat de Belgische nieuwswebsite door een internationaal journalistencollectief was geselecteerd voor de studiereis binnen CORRECTIV.Europe. De avond bracht ongeveer twintig journalisten uit de Oekraïense onderzoekswereld samen en opende met een panel over anti-corruptieonderzoek tijdens de grootschalige invasie.
Oorlog maakt controle op macht niet overbodig
Wanneer een land wordt aangevallen, verschuiven enorme budgetten, worden beslissingen onder uitzonderlijke omstandigheden genomen en groeit de druk op instellingen om snel te handelen. Juist daardoor blijft journalistieke controle belangrijk. Defensie, wederopbouw, internationale steun, overheidscontracten en politieke verantwoordelijkheid verdwijnen niet omdat een oorlog woedt. Integendeel: naarmate meer middelen en bevoegdheden op het spel staan, groeit ook het publieke belang van controle.
Oekraïense onderzoeksjournalisten werken in een uitzonderlijk spanningsveld
Kritische berichtgeving over Oekraïense instellingen verschijnt in een informatieomgeving waarin Rusland tegelijkertijd grootschalige propaganda en desinformatie inzet tegen Oekraïne. Een onderzoek naar binnenlandse corruptie kan daardoor door Russische propagandakanalen worden overgenomen en uit zijn context worden gehaald. Dat spanningsveld verandert echter niets aan de fundamentele journalistieke opdracht om aantoonbare misstanden te onderzoeken.
Slidstvo.Info laat zien hoe beide opdrachten naast elkaar bestaan
De internationale groep had een dag eerder Slidstvo.Info bezocht. Die onafhankelijke onderzoeksredactie onderzoekt sinds haar oprichting corruptie, machtsmisbruik en mensenrechtenschendingen en breidde na februari 2022 haar werk uit met onderzoeken naar Russische oorlogsmisdaden. Dezelfde redactie kan daardoor zowel naar de Russische agressor als naar problemen binnen de eigen samenleving kijken. Die combinatie onderstreept hoe onafhankelijkheid in oorlogstijd geen keuze tussen twee kampen hoeft te worden.
Schemes vormt een tweede belangrijke pijler
Een dag later stond een bezoek aan Schemes, de onderzoeksunit van Radio Free Europe/Radio Liberty’s Oekraïense dienst, op het programma. Schemes doet eveneens onderzoek naar corruptie binnen Oekraïne en naar Russische oorlogsmisdaden. Daarmee liep het thema van het avondpanel als een rode draad door verschillende redactiebezoeken tijdens de studiereis.
Democratische controle blijft juist tijdens oorlog van betekenis
Een democratische samenleving wordt niet alleen beschermd door militaire verdediging. Ook onafhankelijke media, transparantie en publieke verantwoording behoren tot haar weerbaarheid. Dat betekent niet dat ieder journalistiek onderzoek automatisch juist is of dat iedere beschuldiging bewezen is. Het betekent wel dat overheidshandelen niet buiten kritische controle komt te staan omdat de staat wordt aangevallen.
Indegazette.be midden in een Europees journalistiek debat
Voor Indegazette.be bracht de avond een vraagstuk in beeld dat ook buiten Oekraïne relevant is. Onafhankelijke journalistiek moet feiten kunnen publiceren wanneer die ongemakkelijk zijn voor de macht, ongeacht of dat op lokaal, nationaal of Europees niveau gebeurt. Tegelijk vereist verslaggeving in een oorlogsomgeving uitzonderlijke aandacht voor verificatie en context, precies omdat correcte informatie gemakkelijk in propagandistische boodschappen kan worden verwerkt.
CORRECTIV.Europe bouwt samenwerking rond grensoverschrijdende dossiers
CORRECTIV.Europe brengt lokale, regionale en gespecialiseerde journalisten samen rond onderzoek dat nationale grenzen overschrijdt. Geldstromen, ondernemingen, eigendomsstructuren en politieke netwerken stoppen immers niet aan de landsgrens. Voor Oekraïense én Europese journalisten kan rechtstreeks professioneel contact daardoor het verschil maken wanneer een nationaal onderzoek plots internationale vertakkingen krijgt.
Bronnen:
Study Visit to Kyiv Programme – European Investigative Journalists — CORRECTIV.Europe Network.
Slidstvo.Info – werking en onderzoeksdomeinen.
Radio Free Europe/Radio Liberty – Schemes en de Oekraïense dienst.
CORRECTIV.Europe.
Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)
