België zet volgende stap voor vernieuwde European Disability Card

19 juli 2026

België heeft een nieuwe stap gezet in de invoering van de vernieuwde European Disability Card. De federale ministerraad keurde op vrijdag 10 juli 2026 een ontwerp van samenwerkingsakkoord en een voorontwerp van instemmingswet goed. De kaart moet de erkenning van een handicap tijdens een kort verblijf in een andere lidstaat vergemakkelijken en krijgt een QR-code waarmee de geldigheid kan worden gecontroleerd. EDC Fan Belgium vraagt tegelijk dat België onderzoekt hoe de kaart ook behulpzaam kan zijn bij paniek, crisissituaties en contacten met politie en hulpverleners.

Federale ministerraad keurt juridisch kader goed

De beslissing werd genomen op voorstel van Rob Beenders, federaal minister van Consumentenbescherming, Sociale Fraudebestrijding, Personen met een handicap en Gelijke Kansen. Het ontwerp van samenwerkingsakkoord en de bijbehorende instemmingswet regelen een deel van de Belgische omzetting van twee Europese richtlijnen. Richtlijn 2024/2841 voert de European Disability Card en de Europese parkeerkaart voor personen met een handicap in. Richtlijn 2024/2842 breidt de regeling uit tot onderdanen van derde landen die legaal in een lidstaat verblijven. De federale overheid en de bevoegde gewestelijke, Brusselse en deelstatelijke instellingen moeten afspraken maken omdat de erkenning van een handicap en de uitreiking van kaarten in België over verschillende bestuursniveaus zijn verdeeld.

Erkenning tijdens een kort verblijf

De European Disability Card moet ervoor zorgen dat een persoon met een erkende handicap die tijdelijk naar een andere EU-lidstaat reist, zijn of haar status gemakkelijker kan aantonen. De houder kan daardoor onder dezelfde voorwaarden gebruikmaken van bijzondere tarieven, aangepaste toegang, ondersteuning of andere voordelen die in het bezochte land aan personen met een handicap worden aangeboden. De kaart is bedoeld voor korte verblijven en vervangt geen nationale erkenningsprocedure wanneer iemand zich blijvend in een andere lidstaat vestigt. De Europese regels moeten uiterlijk op 5 juni 2027 in de nationale wetgeving zijn opgenomen. De nieuwe bepalingen moeten vanaf 5 juni 2028 worden toegepast.

QR-code controleert geldigheid van de kaart

De fysieke European Disability Card krijgt aan de achterzijde een QR-code. Die code moet het mogelijk maken om de inhoud van de kaart te authenticeren en na te gaan of de kaart nog geldig is. De Europese technische uitwerking voorziet in een systeem waarbij ingetrokken kaarten kunnen worden herkend. Dat is van belang bij verlies, diefstal, fraude of misbruik. De bevoegde overheidsdiensten zullen kunnen beslissen om een kaart in te trekken. De bijbehorende QR-code wordt dan ongeldig. Het kabinet van Rob Beenders laat weten dat op Europees niveau wordt gewerkt met een centrale intrekkingslijst waarop ongeldig gemaakte kaarten worden geregistreerd. De werkwijze moet de verwerking van persoonsgegevens beperken en rekening houden met de Europese regels inzake gegevensbescherming.

EDC Fan Belgium vraagt toepassing bij noodsituaties

EDC Fan Belgium vraagt dat wordt onderzocht of de kaart ook een rol kan spelen wanneer iemand door paniek, stress of een crisissituatie niet duidelijk kan uitleggen welke ondersteuning nodig is. Niet iedere handicap is zichtbaar. Mensen met autisme, Gilles de la Tourette, een psychische kwetsbaarheid of een andere niet-zichtbare beperking kunnen tijdens een politiecontrole, een medische interventie of een opname op een spoeddienst gedrag vertonen dat verkeerd wordt geïnterpreteerd. De organisatie stelt daarom voor om kaarthouders vrijwillig te laten kiezen of zij bepaalde ondersteuningsinformatie aan een beveiligde digitale toepassing willen koppelen. Hulpverleners zouden dan, binnen vooraf vastgelegde toegangsrechten, informatie kunnen raadplegen die de kaarthouder zelf beschikbaar heeft gesteld.

Vrijwilligheid staat centraal in het voorstel

EDC Fan Belgium vraagt geen verplicht medisch dossier op de kaart. Het voorstel gaat uit van vrijwilligheid. De kaarthouder zou zelf bepalen welke informatie wordt opgenomen, wie ze kan raadplegen en in welke omstandigheden dat kan gebeuren. De organisatie denkt aan pictogrammen, een beveiligde databank en verschillende gebruikersprofielen voor bijvoorbeeld artsen, ziekenhuizen, ambulanciers of politie. Pieter Paul Moens wijst erop dat vergelijkbare digitale toegangsstructuren al bestaan bij overheidsdiensten waar burgers en erkende beroepsbeoefenaars via afzonderlijke profielen inloggen. Een aangepaste toepassing zou volgens EDC Fan Belgium ondersteuning kunnen bieden zonder dat iedere kaart dezelfde informatie bevat.

Kabinet wijst op het huidige toepassingsgebied

Het kabinet van Rob Beenders maakt een onderscheid tussen het doel van de Europese kaart en het voorstel van EDC Fan Belgium. De European Disability Card is binnen de huidige Europese richtlijn bedoeld om de erkende handicapstatus aan te tonen bij diensten, activiteiten en voorzieningen die bijzondere voorwaarden of voorkeursbehandelingen aanbieden. Politiediensten, ambulanciers, ziekenhuizen en spoeddiensten vallen volgens het kabinet niet rechtstreeks binnen dat toepassingsgebied. Zij verlenen geen economische voordelen of bijzondere voorwaarden zoals bedoeld binnen de juridische grondslag van de richtlijn. Het kabinet stelt daarom dat de kaart binnen het huidige kader niet als zorgkaart of medisch identificatiemiddel is ontworpen. Dat sluit een afzonderlijk Belgisch debat over vrijwillige ondersteuningsinformatie niet uit, maar zo’n uitbreiding maakt op dit moment geen deel uit van de Europese basisregeling.

Sensibilisering bij politie blijft mogelijk

Het kabinet erkent dat de kaart kan bijdragen aan een groter bewustzijn over zichtbare en niet-zichtbare handicaps. In het Federaal Actieplan voor Personen met een Handicap is daarom een maatregel opgenomen om de ordediensten beter bekend te maken met de European Disability Card. EDC Fan Belgium had eerder gevraagd dat minister van Veiligheid en Binnenlandse Zaken Bernard Quintin de kaart bij de federale en lokale politie onder de aandacht zou brengen. Een betere kennis van de kaart kan politiemensen helpen om tijdens een controle of interventie sneller rekening te houden met de mogelijkheid dat bepaald gedrag samenhangt met een handicap. Het kabinet staat open voor verdere sensibilisering, maar maakt daarbij duidelijk dat bewustmaking iets anders is dan toegang tot gezondheidsinformatie.

Ziekenhuizen en hulporganisaties tonen interesse

EDC Fan Belgium verwijst naar zorginstellingen die de bestaande kaart al onder de aandacht brengen bij patiënten, bezoekers of personeel. De organisatie noemt onder andere AZ Zeno, AZ West, AZ Voorkempen, AZorg, Alma Ziekenhuis, AZ Delta, AZ Groeninge, AZ Rivierenland, AZ Sint-Jan Brugge, AZ Sint-Lucas Brugge en CHwapi in Doornik. Ook Rode Kruis Vlaanderen en Rode Kruis Lebbeke worden genoemd als organisaties die positief staan tegenover het gebruik en de bekendmaking van de kaart. EDC Fan Belgium ziet daarin een aanwijzing dat er bij zorgverleners belangstelling bestaat voor een herkenbaar instrument dat informatie kan geven over de aanwezigheid van een handicap. De concrete manier waarop de kaart in een zorgcontext kan worden gebruikt, blijft evenwel afhankelijk van de geldende wetgeving, de toestemming van de betrokkene en de bescherming van gevoelige persoonsgegevens.

Organisatie vraagt plaats aan overlegtafel

Pieter Paul Moens vraagt namens EDC Fan Belgium dat ervaringsdeskundigen worden betrokken bij de verdere Belgische invoering. Hij richtte zijn vragen onder andere aan federaal volksvertegenwoordiger Niels Tas en het kabinet van Rob Beenders. Jonathan Brüls bezorgde op woensdag 15 juli 2026 namens het kabinet een stand van zaken. Hij bedankte EDC Fan Belgium voor de inzet rond de bekendmaking van de kaart en gaf aan dat verdere sensibilisering en samenwerking mogelijk blijven. EDC Fan Belgium geeft aan ongeveer 34.000 volgers op Facebook, 1.505 volgers op LinkedIn en 2.512 volgers op Instagram te bereiken. De organisatie verwijst daarnaast naar contacten met Autism-Europe, de European Union of the Deaf, het European Disability Forum en Europees commissaris Hadja Lahbib, bevoegd voor Gelijkheid, Paraatheid en Crisisbeheer.

Team bundelt ervaringskennis

Het team achter de oproep bestaat uit Pieter Paul Moens, Natascha Ummels, Magda Van Damme, Geert Lecompte, Ludo Goetschalckx, Souad Chiboub, Peter Arnout, Maurice Hayard, Anouch Van den Block, Christ Labaere, Sabrine Desaever en Tristan Vandeputte. Zij vragen dat bij de verdere uitwerking niet alleen naar de administratieve uitreiking van de kaart wordt gekeken, maar ook naar de dagelijkse situaties waarin mensen met een zichtbare of niet-zichtbare handicap moeilijkheden ondervinden. Hun centrale vraag is of België naast de verplichte Europese functies ruimte kan maken voor een vrijwillig systeem dat hulpverleners, politiemensen en zorgpersoneel beter informeert wanneer de betrokkene daar zelf vooraf toestemming voor heeft gegeven.

Overlegcomité behandelt dossier in september

Het samenwerkingsakkoord was eerder goedgekeurd tijdens een vergadering van de Interministeriële Conferentie Handicap op 17 december. Na de federale goedkeuring moet het ontwerp in september 2026 op de agenda van het Overlegcomité worden geplaatst. Vervolgens wordt advies gevraagd aan de Gegevensbeschermingsautoriteit. Daarna volgt een tweede lezing in de federale ministerraad. Ook de andere betrokken overheden moeten het samenwerkingsakkoord binnen hun eigen besluitvorming goedkeuren. De beslissing van vrijdag 10 juli 2026 betekent dus niet dat de nieuwe kaart onmiddellijk wordt uitgereikt. Eerst moeten de juridische, bestuurlijke en technische stappen worden afgerond.

Bronnen:
Correspondentie tussen EDC Fan Belgium en het kabinet van Rob Beenders van 15 juli 2026.
FOD Kanselarij van de Eerste Minister, Omzetting Europese richtlijnen inzake de European Disability Card, 10 juli 2026.
Richtlijn (EU) 2024/2841 van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2024.
Europese Commissie, technische en juridische uitwerking van de European Disability Card en de QR-code.

Andy Vermaut +32499357495 (Als je een probleem hebt met de inhoud van een artikel, kan je me altijd mailen op info@indegazette.be – best zo weinig mogelijk mensen in cc zetten, want anders komt dit in de spamfilter terecht. Voor elk artikel geldt een recht op antwoord van betrokkenen tot 3 maanden na publicatie van het artikel. AI wordt gebruikt als redactioneel hulpmiddel. De journalist controleerde de inhoud en feiten.)